به گزارش خبرگزاری تسنیم از سروآباد، هورامان، سرزمین کوههای سربهفلککشیده، رودهای خروشان و روستاهای پلکانی، قرنهاست حافظ بخشی از اصیلترین میراث فرهنگی و آیینی مردم کردستان است. در این جغرافیای تاریخی، آیینها فقط مراسمی برای سرگرمی یا گردهمایی نیستند؛ بلکه بخشی از حافظه جمعی مردماند؛ حافظهای که نسل به نسل منتقل شده و هویت اجتماعی منطقه را شکل داده است.
در میان این آیینهای ریشهدار، «کومسای» جایگاه ویژهای دارد؛ رویدادی که فراتر از یک برنامه محلی، نماد همبستگی، زندگی، مشارکت اجتماعی و پیوند مردم با طبیعت و فرهنگ بومی هورامان به شمار میرود. سالهاست مردم این منطقه با برگزاری کومسای، نهتنها سنتهای نیاکان خود را زنده نگه داشتهاند، بلکه تصویری واقعی از روح مهماننوازی و نشاط اجتماعی هورامان را به نمایش گذاشتهاند.
هورامان در سالهای اخیر، بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار گرفته است. ثبت جهانی این منطقه، ظرفیتهای گردشگری، فرهنگی و تاریخی آن را بیش از گذشته نمایان کرد؛ اما در کنار این ظرفیتها، هورامان همچنان با چالشهایی چون ضعف زیرساختها، کمبود حمایتهای فرهنگی و آسیبهای ناشی از بحرانهای منطقهای و اقتصادی مواجه است.
در روزهایی که منطقه روزهای دشوار ناشی از جنگ و نگرانیهای اجتماعی را پشت سر گذاشته و مردم بهدنبال بازگشت آرامش و زندگی عادی هستند، برگزاری آیین کومسای معنایی فراتر از یک مراسم سنتی پیدا کرد. این رویداد، نوعی بازگشت امید و حیات اجتماعی به منطقه بود؛ پیامی روشن که هورامان همچنان زنده، پویا و پابرجاست.
صبح جمعه 18 اردیبهشت ماه، از همان ساعات ابتدایی، جادههای منتهی به هورامان مملو از خودروها و گردشگرانی بود که برای حضور در آیین کومسای راهی منطقه شده بودند. صدای موسیقی محلی، لباسهای رنگارنگ کردی، بوی نان تازه و هیاهوی مردم، فضای روستا را به صحنهای کمنظیر از زندگی و شور اجتماعی تبدیل کرده بود.
در میان ازدحام جمعیت، پیرمردی که عصا به دست کنار میدان ایستاده بود، با لبخندی آرام به خبرنگار تسنیم گفت: «هورامان با همین آیینها زنده مانده است. اگر کومسای و این دورهمیها نباشد، بخشی از روح این منطقه از بین میرود.» چند قدم آنطرفتر، گروهی از جوانان مشغول ثبت تصاویر و انتشار لحظههای مراسم در فضای مجازی بودند؛ نسلی که تلاش میکند سنت را با روایت امروز پیوند بزند.
حضور گسترده گردشگران نیز یکی از مهمترین جلوههای این مراسم بود. خانوادههایی از شهرهای مختلف کردستان و حتی استانهای دیگر برای تماشای آیین کومسای به هورامان آمده بودند. بسیاری از آنان معتقد بودند فضای زنده و پرنشاط منطقه، تصویری متفاوت از هورامان را پس از روزهای دشوار اخیر به نمایش گذاشت.
یکی از گردشگران حاضر در مراسم به خبرنگار ما گفت: ما برای دیدن یک جشن ساده نیامدهایم؛ اینجا حس زندگی جریان دارد. مردم هورامان با فرهنگشان از مهمان استقبال میکنند و همین، بزرگترین ظرفیت گردشگری منطقه است.
در حاشیه مراسم، بازارچههای محلی و آثار تولیدی منطقه نیز رونق قابلتوجهی داشتند. مردان و زنان روستایی صنایعدستی، لباسهای سنتی، نان محلی و محصولات بومی را عرضه میکردند و همین موضوع، رنگ اقتصادی به آیین کومسای بخشیده بود. بسیاری از فعالان محلی معتقدند چنین برنامههایی میتواند به ایجاد درآمد پایدار برای مردم منطقه کمک کند؛ ظرفیتی که هنوز آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است.
با وجود شور و استقبال گسترده مردم، کمبود برخی زیرساختها نیز کاملاً محسوس بود؛ از وضعیت نامناسب جادهها و کمبود محل پارک گرفته تا ضعف امکانات خدماتی و رفاهی برای گردشگران. موضوعی که بار دیگر ضرورت توجه جدی مسئولان به توسعه زیرساختهای گردشگری هورامان را یادآوری میکند.
فعالان فرهنگی منطقه تأکید دارند آیینهایی چون کومسای فقط یک برنامه مناسبتی نیستند، بلکه بخشی از سرمایه فرهنگی و اجتماعی کشور محسوب میشوند؛ سرمایهای که میتواند هم به حفظ هویت بومی کمک کند و هم موتور محرک گردشگری و اقتصاد محلی باشد.
یکی از هنرمندان حاضر در مراسم در گفتوگو با خبرنگار تسنیم عنوان کرد: هورامان فقط طبیعت نیست؛ فرهنگ و آیینهایش مهمترین دارایی این منطقهاند. اگر این مراسمها حمایت شوند، هم جوانان امیدوار میشوند و هم گردشگری منطقه جان تازهای میگیرد.
بر اساس این گزارش؛ کومسای امسال در این شرایط فقط یک آیین سنتی نبود؛ روایت بازگشت زندگی، امید و همدلی به هورامان بود. حضور گسترده مردم و گردشگران نشان داد جامعه همچنان به آیینهای ریشهدار و اصیل فرهنگی نیاز دارد؛ آیینهایی که میتوانند در روزهای سخت، مردم را دوباره گرد هم بیاورند و روح زندگی را در جامعه جاری کنند.
اکنون زمان آن رسیده که نگاه به چنین برنامههایی از سطح یک مراسم محلی و سالیانه فراتر برود. حمایت از آیینهایی مانند کومسای، در حقیقت حمایت از هویت فرهنگی، اقتصاد محلی، گردشگری پایدار و امید اجتماعی است. هورامان ظرفیت آن را دارد که به یکی از مهمترین قطبهای گردشگری فرهنگی کشور تبدیل شود؛ اما تحقق این ظرفیت، بدون حمایت عملی، توسعه زیرساختها و توجه جدی مسئولان ممکن نخواهد بود.
مردم هورامان در کومسای بار دیگر ثابت کردند که حافظان واقعی فرهنگ و هویت این سرزمیناند. حالا نوبت نهادهای فرهنگی، گردشگری و مدیران اجرایی است که این سرمایه ارزشمند را تنها در قاب تصاویر و شعارها رها نکنند و برای تداوم و تقویت چنین رویدادهایی، حمایت جدی و ماندگار داشته باشند.
کومسای در هورامان؛ روایت زنده فرهنگ در قلب میراث جهانی+تصویر
انتهای پیام/481