به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، در میان شخصیتهای اثرگذار انقلاب اسلامی ایران، شهید امام خامنهای از جمله چهرههایی است که دارای منظومهای گسترده و منسجم از اندیشه تمدنی است.
با وجود جایگاه برجسته سیاسی و اجتماعی ایشان، بسیاری از ابعاد این منظومه فکری هنوز آنگونه که شایسته است به صورت علمی و نظاممند شناخته و تبیین نشده است. از این رو، بازخوانی و تدوین اندیشههای تمدنی ایشان میتواند نقش مهمی در فهم دقیقتر مسیر فکری انقلاب اسلامی و چشمانداز آن در جهان معاصر ایفا کند.
اندیشه تمدنی امام خامنهای حاصل سالها مطالعه گسترده در حوزههای مختلف معرفتی و نیز تعامل مستمر با اندیشمندان و کارشناسان علوم گوناگون است. این رویکرد نشان میدهد که نگاه ایشان به مسئله تمدن، نگاهی چندبعدی و میانرشتهای است؛ نگاهی که در آن تلاش شده است ظرفیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی جامعه اسلامی برای شکلگیری «تمدن نوین اسلامی» فعال شود.
در همین چارچوب، طراحی سیاستهای کلان، ترسیم افقهای بلندمدت حکمرانی و تدوین راهبردهای کلان برای تحقق این تمدن، از مؤلفههای اساسی این منظومه فکری به شمار میآید.
یکی از ویژگیهای مهم این رویکرد، توجه همزمان به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و معرفتی جامعه است. حمایت از توسعه علوم انسانی اسلامی، تقویت مراکز علمی و حوزوی، و پشتیبانی از نهادهای مردمی برای ارتقای فرهنگ دینی و اجتماعی جامعه، از جمله اقداماتی است که در راستای تقویت بنیانهای فرهنگی تمدن اسلامی دنبال شده است. در این میان، تلاش برای ایجاد توازن میان عناصر فرهنگ ایرانی و هویت اسلامی نیز از نکات برجسته این منظومه فکری به شمار میآید.
از سوی دیگر، نگاه تمدنی ایشان بر همگرایی جهان اسلام و تقویت پیوندهای میان کشورهای اسلامی تأکید دارد. اهتمام به تقریب مذاهب اسلامی، توجه به جایگاه اقلیتهای مذهبی، و حمایت از همکاریهای میان کشورهای مسلمان برای تقویت ارزشها و آموزههای اسلامی، بخشی از این رویکرد وحدتگرا را تشکیل میدهد.
در عرصه بینالمللی نیز این نگاه با حمایت از ملتهای مظلوم، توجه به بیداری ملتهای مسلمان و مقابله با سلطه قدرتهای استکباری همراه است.
در سطح داخلی نیز این اندیشه تمدنی به مسائل اجتماعی و انسانی توجه ویژه دارد. توجه به نیازها و دغدغههای نسل جوان، اهتمام به مسائل زنان و خانواده، و تأکید بر تقویت ابعاد اخلاقی و معنوی جامعه نشان میدهد که در این منظومه فکری، ساخت تمدن تنها به معنای پیشرفت مادی نیست، بلکه مجموعهای از تحولات فرهنگی، اخلاقی و انسانی را نیز در بر میگیرد.
در کنار این ابعاد، توجه به اقتدار دفاعی و تواناییهای راهبردی کشور نیز بخشی از نگاه کلان به حفظ استقلال و پایداری تمدنی جامعه اسلامی محسوب میشود.
در مجموع، اندیشه تمدنی امام خامنهای منظومهای چندبعدی است که ابعاد سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اخلاقی، معنوی و بینالمللی را در بر میگیرد. تدوین و صورتبندی منسجم این اندیشهها میتواند به عنوان یک سرمایه معرفتی و راهبردی برای نظام جمهوری اسلامی عمل کند و مبانی نظری حکمرانی، سیاستگذاریهای کلان و جهتگیریهای فرهنگی و اجتماعی کشور را تقویت نماید.
از این رو، توجه پژوهشگران و مراکز علمی به استخراج، تحلیل و تدوین نظاممند این منظومه فکری، گامی مهم در جهت افزایش کارآمدی حکمرانی و تبیین افق تمدنی انقلاب اسلامی به شمار میآید.
نویسنده: حسن عبدیپور، کارشناس حوزه تمدن
انتهای پیام/