به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، خراسان جنوبی، استانی که همواره با چالشهای اقلیمی و جغرافیایی دست و پنجه نرم کرده است، امروز گامهای بلندی در مسیر توسعه علم و فناوری برداشته است. یکی از ابتکارات قابل توجه این استان، نامگذاری «هفته نوآوری» است که با هدف ترویج فرهنگ خلاقیت، حمایت از مخترعان و فناوران، و برجستهسازی دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان صورت پذیرفته است. خبرگزاری تسنیم در همین راستا، گفتوگویی تفصیلی و جامع با سید علیرضا ذوالفقاری، رئیس پارک علم و فناوری خراسان جنوبی ترتیب داده است تا از جزئیات این رویداد مهم، چالشهای پیش رو، راهکارهای حمایتی و چشمانداز آینده زیستبوم نوآوری استان، آگاه شویم.
ابتکار «هفته نوآوری»: از نیاز به برجستهسازی تا الگویی برای کشور
تسنیم: در ابتدا، بفرمایید ابتکار نامگذاری «هفته نوآوری» در خراسان جنوبی با چه هدفی شکل گرفت و این اقدام تاکنون چه دستاوردهایی را به همراه داشته است؟
ذوالفقاری: با تشکر از خبرگزاری تسنیم که همواره پیگیر مسائل حوزه علم و فناوری بوده است. ایده نامگذاری «هفته نوآوری» در خراسان جنوبی، پاسخی بود به یک خلاء محسوس در اکوسیستم نوآوری کشور. در سالهای گذشته، حوزه فناوری و نوآوری، اغلب در ذیل «هفته پژوهش» تعریف میشد. این رویکرد، هرچند ارزشمند، اما باعث میشد تا تمرکز کافی بر محصولات فناورانه، اختراعات نوین و شرکتهای دانشبنیانی که حاصل ایدههای نوآورانه هستند، وجود نداشته باشد. به عبارت دیگر، بسیاری از محصولات دانشبنیان و دستاوردهای فناوران در سایه مباحث تئوریک پژوهشی قرار میگرفتند و کمتر مورد توجه عمومی و رسانهای قرار میگرفتند.
با درک این خلأ، و با مشورت با نخبگان و اعضای اتاق فکرهای استانی، تصمیم بر این شد که هفتهای مستقل به «نوآوری» اختصاص یابد. انتخاب هفته پایانی اردیبهشت ماه به عنوان زمان برگزاری این هفته، فرصتی مغتنم برای تجلیل از فناوران، مخترعان و شرکتهای دانشبنیان استان فراهم آورد. هدف اصلی، خروج این دستاوردها از زیر سایه مباحث صرفاً پژوهشی و برجستهسازی نقش حیاتی نوآوری در پیشرفت اقتصادی و اجتماعی بود.
دستاوردهای این ابتکار، فراتر از انتظار بوده است. اولاً، این اقدام باعث شد تا نگاهها به حوزه فناوری در استان معطوف شود. ثانیاً، ایجاد یک رویداد مستقل، انگیزه مضاعفی در میان فناوران و دانشجویان برای ارائه و عرضه ایدهها و محصولاتشان ایجاد کرد. و نکته حائز اهمیت این است که این ابتکار استانی، امروز به عنوان یک الگوی موفق، مورد توجه و الگوبرداری سایر استانهای کشور قرار گرفته است، که این خود نشاندهنده ارزش و ضرورت این رویکرد است.
رویکردهای جدید در هفته نوآوری: تمرکز بر شهرستانها و جامعه دانشآموزی
تسنیم: مهمترین محورهای اجرایی و رویکردهای جدیدی که در برنامههای هفته نوآوری امسال دنبال میشود، چیست؟
ذوالفقاری: رویکرد امسال ما در برگزاری هفته نوآوری، بر دو محور کلیدی استوار است: «برش شهرستانی» و «نفوذ اجتماعی». ما معتقدیم که نوآوری و خلاقیت، یک پدیده صرفاً شهری یا استانی نیست، بلکه باید در تمام نقاط کشور، از جمله شهرستانهای دورافتاده، فرهنگسازی و نهادینه شود. از این رو، تلاش کردهایم تا رویدادهای فناورانه، تنها به مرکز استان، یعنی بیرجند، محدود نشود، بلکه تمام شهرستانها را در بر بگیرد و فرصت بروز و ظهور استعدادهای تمامی مناطق فراهم شود.
اما نکته حائز اهمیت و رویکرد جدیدی که امسال به طور ویژه بر آن تمرکز داریم، تغییر نگاه و رویکرد از جامعه دانشگاهی به سمت جامعه دانشآموزی است. در سالهای گذشته، بخش عمدهای از تمرکز ما بر دانشجویان و اساتید دانشگاهی بود. اما با همکاری و تعامل سازنده با اداره کل آموزش و پرورش، برای نخستین بار «زنگ نوآوری» در مدارس استان نواخته شد. این اقدام نمادین، آغازگر مسیری است که امیدواریم نسلی خلاق و نوآور را از سنین پایین پرورش دهد.
همچنین، برگزاری بیش از 20 بازدید دانشآموزی از پارک علم و فناوری در طول یک هفته، نشاندهنده نگاه بلندمدت و استراتژیک ما به حوزه فناوری در خراسان جنوبی است. ما باور داریم که سرمایهگذاری بر روی ذهن خلاق دانشآموزان، آینده روشنتری را برای استان و کشور رقم خواهد زد. این رویکرد، تمرکز را از صرفاً حل مسائل فعلی به سمت تربیت نسل آینده فناوران و نوآوران سوق میدهد.
تداوم آموزش و خلاقیت؛ حتی در سختترین شرایط
تسنیم: موضوع تداوم آموزش و پرورش خلاقیت در شرایط خاص اقتصادی و اجتماعی، بخصوص در دوران تنشهای اخیر، چگونه توسط پارک علم و فناوری پیگیری شده است؟
ذوالفقاری: این یکی از دغدغههای اصلی ما بوده است. ما به درستی واقف هستیم که فرآیند خلاقیت، نوآوری و آموزش، نباید تحت هیچ شرایطی متوقف شود. در واقع، در بحرانها و شرایط سخت است که نیاز به خلاقیت و نوآوری بیش از پیش احساس میشود.
با وجود تمام محدودیتها و چالشهایی که در سالهای اخیر، از جمله تنشهای اخیر (مانند جنگ تحمیلی 12 روزه که اشاره کردید، و یا شرایط خاص اقتصادی و اجتماعی در ایام ماه مبارک رمضان)، تجربه کردیم، خوشبختانه فرآیند آموزش و پرورش خلاقیت در استان متوقف نشد. ما با استفاده از ظرفیتهای موجود، از جمله بستر آموزش مجازی «شاد» که پس از شیوع کرونا توسعه یافت، و همچنین راهاندازی و تقویت سایت اختصاصی پارک علم و فناوری، توانستیم دورههای آنلاین و آفلاین را به صورت شخصیسازیشده و متناسب با نیازهای دانشآموزان و فناوران ارائه دهیم.
ما این باور را داریم که اگر چرخه آموزش و یادگیری دچار وقفه شود، زنجیره نوآوری و توسعه نیز دچار آسیب جدی خواهد شد. بنابراین، تلاش ما بر این بوده است که با هر امکانی که در اختیار داریم، روند آموزش و پرورش خلاقیت را تسهیل کرده و از آن پشتیبانی کنیم. این رویکرد، تضمینکننده پویایی و استمرار فعالیتهای علمی و فناورانه در استان خواهد بود.
گامی بلند در دسترسی فناوران؛ اینترنت بینالملل برای پژوهش و توسعه
تسنیم: درباره دسترسی فناوران و شرکتهای دانشبنیان به منابع علمی بینالمللی و تأثیر آن بر پژوهش و توسعه (R&D)، چه اقدامات عملی و مؤثری صورت گرفته است؟
ذوالفقاری: موضوع دسترسی به اینترنت بینالملل و منابع علمی جهانی، یکی از مطالبات اساسی و حیاتی فناوران و شرکتهای دانشبنیان ما بوده است. در دنیای امروز که علم با سرعت نور در حال تحول است، دسترسی به آخرین یافتهها، مقالات علمی، پایگاههای داده تخصصی و حتی امکان برقراری ارتباط با پژوهشگران سایر کشورها، برای فعالیتهای پژوهش و توسعه (R&D) امری حیاتی است.
با درک این ضرورت، و پس از پیگیریهای مستمر و رایزنی با مسئولان ذیربط در سطح ملی، خبر خوشی برای فناوران استان داریم: زیرساخت دسترسی به اینترنت بینالملل در فضای پارکهای علم و فناوری سراسر کشور، از جمله پارک علم و فناوری خراسان جنوبی، فراهم شده است. این اقدام، گامی بزرگ در جهت رفع یکی از موانع اصلی توسعه فعالیتهای R&D محسوب میشود.
هدف از این اقدام، این است که فناوران ما بتوانند با عبور از محدودیتهای احتمالی ناشی از شرایط خاص اقتصادی یا رسانهای، همچنان به منابع علمی جهانی دسترسی داشته باشند. این دسترسی، نه تنها به پیشبرد پروژههای تحقیقاتی کمک میکند، بلکه امکان برقراری ارتباط با شبکههای علمی بینالمللی، شرکت در کنفرانسهای مجازی، و حتی آغاز مسیر صادرات محصولات دانشبنیان را نیز هموار میسازد. ما معتقدیم که عدم دسترسی به اینترنت بینالملل، میتواند چرخ توسعه و پژوهش را کند کرده و خلاقیت فناوران را محدود سازد؛ لذا رفع این مانع، اولویتی جدی برای ما بوده است.
بستههای حمایتی جامع: از ایده تا صادرات محصولات دانشبنیان
تسنیم: پارک علم و فناوری خراسان جنوبی، چه خدمات حمایتی ویژهای را برای ثبت اختراع، تجاریسازی و صادرات محصولات دانشبنیان در نظر گرفته است؟
ذوالفقاری: هدف نهایی ما در پارک علم و فناوری، صرفاً حمایت از ایدههای اولیه نیست، بلکه همراهی و هدایت این ایدهها از مرحله خام تا رسیدن به محصول نهایی و ورود به بازار است. در همین راستا، بستههای حمایتی ویژهای را برای مراحل مختلف توسعه محصولات دانشبنیان در نظر گرفتهایم.
در حوزه ثبت اختراع، مشاورههای حقوقی و تخصصی لازم را به فناوران ارائه میدهیم تا بتوانند حقوق مالکیت معنوی خود را به بهترین شکل ممکن ثبت کنند. این امر، گامی حیاتی در جهت حفاظت از دستاوردهای نوآورانه آنهاست.
در مرحله تجاریسازی، که یکی از چالشبرانگیزترین مراحل برای شرکتهای نوپا محسوب میشود، ما با ارائه خدمات مشاورهای در زمینههای بازاریابی، مدل کسبوکار، جذب سرمایه و همچنین فراهمسازی فضاهای کارگاهی و آزمایشگاهی، به شرکتها کمک میکنیم تا ایدههایشان را به محصولی قابل عرضه در بازار تبدیل کنند.
و اما در حوزه صادرات محصولات دانشبنیان، که پتانسیل بالایی در استان دارد، تلاش میکنیم تا با برگزاری رویدادهای مرتبط، معرفی شرکتها به بازارهای بینالمللی، و تسهیل فرآیندهای لازم، مسیر صادرات را برای محصولات بومی هموار سازیم. برنامههایی مانند تریبون «روایت خیابان» و سایر برنامههای ترویجی این هفته، در واقع به دنبال انعکاس صدای نخبگان و فناوران ما هستند؛ کسانی که در دورترین نقاط استان، با تلاش و پشتکار، به دنبال خلق ارزش افزوده برای کشور عزیزمان ایران هستند. هدف نهایی ما، تبدیل ایدههای خلاقانه دانشآموزی و دانشجویی به ثروت و ایجاد نشاط اقتصادی پایدار در شرق کشور است.
دعوت به همافزایی: حمایت از تابآوری شرکتهای دانشبنیان و اولویت خرید محصولات بومی
تسنیم: با توجه به شرایط اقتصادی، چه درخواستی از دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی برای حمایت از تابآوری شرکتهای دانشبنیان و همچنین توسعه زیستبوم نوآوری استان دارید؟
ذوالفقاری: واقعیت این است که تابآوری شرکتهای دانشبنیان، بخصوص شرکتهای نوپا، در شرایط اقتصادی ناپایدار، نیازمند حمایتهای همهجانبه است. پارک علم و فناوری تمام تلاش خود را برای ارائه خدمات حمایتی به کار میگیرد، اما این حمایتها به تنهایی کافی نیست. ما نیازمند همراهی و همدلی تمام ارکان توسعه استان هستیم.
مهمترین درخواستی که از دستگاههای اجرایی استان داریم، اولویتبخشی به خرید محصولات بومی و دانشبنیان است. صریح میگویم؛ راحتترین، مؤثرترین و پایدارترین راه حمایت از نخبگان و شرکتهای فناور، اعتماد به محصولات تولید شده در داخل استان و خرید از آنهاست. وقتی یک دستگاه اجرایی، نیاز خود را از یک شرکت دانشبنیان داخلی تأمین میکند، نه تنها به چرخه اقتصادی آن مجموعه کمک کرده است، بلکه انگیزه مضاعفی برای ماندگاری نخبگان در استان و ادامه فعالیتهای نوآورانه آنها ایجاد میکند. این یک سرمایهگذاری برد-برد برای استان است.
همچنین، همانطور که پیشتر اشاره کردم، تمهیدات لازم برای دسترسی فناوران استان به اینترنت بینالملل در فضای پارک فراهم شده است. این اقدام، به حفظ ارتباط فناوران با شبکه دانش جهانی و هموارسازی مسیر توسعه صادرات محصولات دانشبنیان کمک شایانی خواهد کرد.
در مجموع، ما معتقدیم که عبور از چالشهای اقتصادی و توسعه پایدار، نیازمند همافزایی نهادی است. همکاری و مشارکت هدفمند میان استانداری، تمام دستگاههای اجرایی، بانکها، بخش خصوصی و همچنین پارک علم و فناوری، شرط اساسی برای عبور از تنگناها و تحقق اهداف توسعهای استان است. ظرفیتهای بالقوه فراوانی در خراسان جنوبی در حوزههایی همچون فناوریهای معدنی، کشاورزی دانشبنیان و صنایع خلاق وجود دارد و اکنون زمان آن است که با تصمیمهای حمایتی هوشمندانه و عملیاتی، مسیر رشد زیستبوم نوآوری استان را تثبیت کرده و تقویت نماییم.
چشمانداز آینده: خراسان جنوبی، مهد خودباوری و نوآوری شرق کشور
تسنیم: در نهایت، چشمانداز شما برای آینده هفته نوآوری و به طور کلی زیستبوم نوآوری در خراسان جنوبی چگونه است؟
ذوالفقاری: ما به آینده خراسان جنوبی در حوزه علم و فناوری بسیار خوشبین هستیم. برنامه ریزان این ابتکار استانی، در نظر دارند که در سالهای آینده، با تقویت مشارکت بخش خصوصی، توسعه زیرساختهای کارگاهی و آزمایشگاهی، و افزایش تعامل و همکاری با صنایع بومی و مادر استان، «هفته نوآوری» را به یک سکوی دائمی و پایدار برای معرفی ظرفیتهای علمی و فناورانه خراسان جنوبی تبدیل کنند.
هدف ما این است که خراسان جنوبی، نه تنها در سطح استانی، بلکه در سطح ملی به عنوان یکی از قطبهای نوآوری و خودباوری شناخته شود. این گفتگو مفصل با این امید به پایان رسید که با همافزایی دستگاههای اجرایی، همراهی بخش خصوصی و باور و اعتماد به توان نخبگان بومی، هفته نوآوری سال 1405، که مصادف با 23 تا 29 اردیبهشتماه خواهد بود، به نقطه عطفی مهم و تعیینکننده در تاریخ فناوری شرق کشور تبدیل شود.
عبور از چالشهای پیش رو، اعم از اقتصادی، زیرساختی و یا فرهنگی، نیازمند نگاهی فرادستگاهی، کلان و مبتنی بر همکاری و همبستگی است. تنها با این رویکرد است که میتوانیم به آرمانِ تبدیل خراسان جنوبی به «مهد خودباوری و نوآوری» جامه عمل بپوشانیم و آیندهای روشن را برای فرزندان این مرز و بوم رقم بزنیم.
انتهای پیام/