مرعشی با اشاره به احتمال درگیری با اسرائیل هم گفت: «ما تا آخرین لحظهای که بخواهیم با آمریکاییها توافقی را امضا کنیم، این خطر وجود دارد که اسرائیلیها شیطنت کنند. این نکتهای است که همه سیاستمداران ایران و سیاستمداران جهان باید به آن توجه داشته باشند.»
دبیرکل حزب کارگزاران با اشاره به ادعاها درباره تجزیه ایران هم خاطرنشان کرد: «ایران در هیچ شرایطی تجزیه نخواهد شد؛ چه جنگ اتفاق بیفتد و چه نیفتد، چه جمهوری اسلامی باشد و چه خدایناکرده نباشد، ایران تجزیه نمیشود. یکی از دلایل آن، رشد خود مردم و رشد مدنیت در ایران است.»
* «دیر یا زود حمله و اتفاقی مهم در راه است»؛ این بخشی از گزارش روزنامه اطلاعات است که تصمیم آمریکا برای حمله به ایران خبر داده است. شما چقدر احتمال جنگ مستقیم ایران و آمریکا را می دهید؟
برداشت من این است که آمریکاییها علاقهمند به حلوفصل مسائلشان با ایران هستند و اولویت اول آنان جنگ نیست. دلایل این موضوع متفاوت است. اولاً کسی که بخواهد جنگی را شروع کند، به اندازه نیاز تجهیزات را به صحنه میآورد. قدرتنماییای که آمریکاییها انجام دادند، با اعزام ناوهای متعدد و چند صد هواپیما، نشان میدهد که آنان به دنبال مانور قدرت هستند تا در ذیل این مانور قدرت بتوانند با ایران به یک تفاهم برسند. وگرنه کسی که بخواهد بجنگد، رجز نمیخواند. مانند دفعه قبل، آمریکاییها رجز نخواندند و هواپیمای B2 از خاک آمریکا بلند شد، تأسیسات هستهای ایران را زد و برگشت. ما هم پاسخ دادیم و پایگاه آنان را در العدید قطر زدیم. کسی که میخواهد عملیات انجام دهد، کارش را میکند و رجز نمیخواند. کسی که میخواهد عملیات کند، این همه امکانات را در تیررس موشکهای ایران نمیآورد. برای آنان هم تلفات دادن سنگین است؛ درست است که تلفات کم باشد، اما برای آنان سنگین محسوب میشود. برداشت من این است که همه اینها مقدمه یک توافق بین ایران و آمریکا است.
* یعنی تمام این هزینه ها را انجام داده ….
مانور انجام داده و هزینهای برای آمریکا ندارد. آمریکا این نیروها را در اختیار دارد؛ اینکه این نیروها در نقطهای دیگر از آبها باشند یا در آبهای نزدیک به ایران مستقر شوند، [تفاوتی از نظر هزینه ایجاد نمیکند]. همه نیروهای مسلح در دنیا برای آمادگیهای ذاتی خود مانور اجرا میکنند و اینها هم در حال انجام مانور هستند. آمریکا هیچ هزینه اضافهای نکرده است.
* آیا رفتار ترامپ شبیه رفتارش در اردیبهشت ماه است که می خواست ایران را تحت فشار بگذارد؟
خیر، اصلا اینطور نیست.
* آن زمان هم یک مهلتی را تعیین کرده بود.
آن یک پروسه خیلی عجیبی بود. اگر کسی مهلت شصتروزه تعیین کرده است، چرا در روز شصتویکم قرار ملاقات و مذاکره میگذارد؟ کسی که قرار مذاکره تعیین میکند، باید در روز شصتم بگوید مذاکره تمام است، نه اینکه برای روز شصتویکم و شصتودوم قرار مذاکره بگذارد و بعد خلاف آن عمل کند. این موضوع کمی پیچیده است. ممکن است اسرائیلیها در دوره قبل پیشدستی کرده باشند و ترامپ آدم زرنگی است و نمیآید بگوید که اسرائیلیها بدون هماهنگی با من عملیات را شروع کردند. اسرائیلیها هم هنوز بر همین موضع هستند؛ هر توافقی که بین ایران و آمریکا، چه در آینده نزدیک و چه در آینده دور، بخواهد انجام شود، ممکن است از سوی اسرائیلیها تهدید شود.
اسرائیلیها و شاید برخی از کشورهای عربی علاقهمند هستند که با بودن ترامپ، بین ایران و آمریکا یک جنگ خونین در بگیرد. برداشت آنها این است که اگر ایران بتواند از سد ترامپ عبور کند، ایران و جمهوری اسلامی به یک ثبات سیاسی میرسد؛ به همین دلیل، کارشکنی میکنند. یعنی ما تا آخرین لحظهای که بخواهیم با آمریکاییها توافقی را امضا کنیم، این خطر وجود دارد که اسرائیلیها شیطنت کنند. این نکتهای است که همه سیاستمداران ایران و سیاستمداران جهان باید به آن توجه داشته باشند. ما الان نباید هیچ کاری انجام دهیم که اسرائیلیها علیه ما تحریک شوند. من با این موضوع موافقم و حتی مشکلی نمیبینم که اگر زمانی لازم شد، ما با اسرائیلیها ترک مخاصمه بدهیم، الا درباره فلسطین. درباره فلسطین هم موضع ما روشن است و اینگونه خواهد بود که از هر توافقی که فلسطینیها انجام دهند، حمایت خواهیم کرد.
مسئله فلسطین مسئلهای پیچیده و قابل حل نیست و این به ذات موضوع باز میگردد. بالاخره یک کشور اشغال شده و عده زیادی بیش از ۷۰ یا ۸۰ سال است که آواره هستند. سرزمین هم کوچک است و به همین دلیل، این مسئله به سادگی قابل حلوفصل نیست. اگر خود اعراب و فلسطینیها با اسرائیلیها به توافق برسند، ما هم قاعدتاً میتوانیم در رویکرد خود تحول ایجاد کنیم و سکوت کنیم.
* نظام ترک مخاصم با اسرائیل را می پذیرد؟
هر آنچه که به مصلحت ایران و نظام جمهوری اسلامی باشد، قابل انجام است.
* کشورهای منطقه مثل ترکیه، عربستان و قطر تلاش کردند که در بازه اخیر از جنگ جلوگیری کنند؛ برخی دیگر از کشورهای منطقه هم به دنبال درگیری ایران و آمریکا هستند. نفع آنان در شکلگیری یا عدم شکلگیری جنگ چیست؟
نظرات متفاوت است. کشورهایی مثل ترکیه، عمان، قطر و مصر، بر اساس اطلاعاتی که من دارم، کشورهایی هستند که با آغاز هرگونه جنگ جدید در خاورمیانه مخالف هستند و فکر میکنند هر جنگی ثبات خاورمیانه را تحت تأثیر قرار میدهد. برخی از کشورها ممکن است با یک جنگ محدود موافق باشند، اما ایران اعلام کرده است که اگر جنگی شروع شود، محدود نخواهد بود. اینطور نیست که آمریکاییها بیایند اقدامات خطرناکی علیه بزرگان کشور و مقامات انجام دهند و ایران فقط یک پایگاه را بهصورت سمبلیک هدف قرار دهد. این بار سیاست اعلامشده ایران این نیست که اگر جنگ شروع شد، محدود باقی بماند.
* یعنی جنگ طولانیمدت خواهد بود؟
به هر حال، جنگ میتواند بخش زیادی از منطقه را در بر بگیرد، بهخصوص نقاطی که پایگاههای آمریکایی در آنها مستقر است. من تصور میکنم که علیرغم همه سختیهایی که در پیش داریم، مسیر ایران و آمریکا در نهایت به یک مصالحه ختم میشود.
اگر ضرورت داشته باشد که دو رئیسجمهور ایران و آمریکا یکدیگر را ببینند، این کار انجام خواهد شد
* ایران این بار پالس مذاکره فرستاده است، ممکن است به سمت مذاکره و توافق با آمریکا پیش برویم؟
در سیاست، همهچیز هم ممکن است و هم غیرممکن. در حال حاضر، طرف آمریکایی، طرف ایرانی و واسطههایی مثل ترکیه که اکنون نقش خوبی ایفا میکند ــ و باید از آقای اردوغان و دولتش هم تشکر کنیم ــ هر سه علاقهمند هستند که راهحلی پیدا شود. وقتی هر سه طرف علاقه دارند که راهحل پیدا شود، راهحل همیشه وجود دارد.
* پیشنهاد دادهاند که رؤسای جمهور ایران و آمریکا دیدار کنند؛ چنین اتفاقی امکانپذیر است یا مذاکره بهصورت غیرمستقیم شکل میگیرد؟
حتماً اگر ضرورت داشته باشد که دو رئیسجمهور یکدیگر را ببینند، این کار انجام خواهد شد و بستگی به پیشرفت مذاکرات و رسیدن به یک توافق عادلانه برای ایران دارد.
* شما احتمال توافق را میدهید؟
بله.
* گزاره تجزیه ایران چقدر درست است؟
ایران در هیچ شرایطی تجزیه نخواهد شد؛ چه جنگ اتفاق بیفتد و چه نیفتد، چه جمهوری اسلامی باشد و چه خدایناکرده نباشد، ایران تجزیه نمیشود. یکی از دلایل آن، رشد خود مردم و رشد مدنیت در ایران است. ایران، ایرانی نیست که بلوچها، کردها، ترکمنها، عربها، ترکها، فارسها و لرها نتوانند یکدیگر را بهخوبی درک کنند. ممکن است بین حکومت جمهوری اسلامی و مردم اختلافنظرهای زیادی وجود داشته باشد و این مطلب درستی است. گلایههای فراوانی ممکن است از سوی مردم مطرح شود و نقدهای زیادی نسبت به کارکرد نهادهای جمهوری اسلامی وجود داشته باشد، اما کردها، ترکمنها و دیگر اقوام ایران و مناطق مختلف کشور نسبت به یکدیگر بغض و کینه ندارند و همه با هم صمیمی هستند و به مرحله خوبی از رشدیافتگی رسیدهاند.
علاوه بر این، تغییر در خطوط جغرافیایی منطقه و مرزهای کشورها امکانپذیر نیست. یعنی هیچ کشوری در منطقه، بهجز اسرائیل، با تجزیه ایران موافق نیست و هیچیک از قدرتهای بزرگ، نه روسها، نه آمریکاییها و نه اروپاییها، هیچکدام با تجزیه ایران موافق نیستند. اگر قرار بود تجزیه ایران در منطقه اتفاق بیفتد و مرزها تغییر کند، آن روزی که اقلیم کردستان عراق رفراندوم برگزار کرد و ۹۸ درصد مردم به استقلال کردستان رأی دادند، این اتفاق میافتاد؛ اما دیدید که انجام نشد. ظرف کمتر از ۴۸ ساعت، با هماهنگی بین ایران، عربستان، ترکیه و آمریکا، فیتله استقلال کردستان خیلی سریع پایین کشیده شد. در کمتر از ۴۸ ساعت همه با هم هماهنگ بودیم و با جدا کردن کرکوک از منطقه اقلیم کردستان و انتقال مخازن نفت به دولت مرکزی عراق، استقلال برای همیشه به فراموشی سپرده شد.