به گزارش خبرگزاری مهر، فرهاد شهرکی نایب رئیس اول کمیسیون انرژی مجلس با توجه به تهاجم هوایی صهیونیستی_آمریکایی به خطوط انتقال انرژی و چند انبار نفت در کشور، در گزارشی به بررسی و واکاوی فنی و راهبردی مهمترین زیرساختهای حیاتی انرژی رژیم صهیونیستی، پرداخت:
مقدمه
تحلیل معماری زیرساختی رژیم صهیونیستی نشان میدهد که سامانههای حیاتی انرژی این رژیم با نوعی تمرکز ساختاری و شکنندگی ژئوپلیتیکی مواجهاند. محدودیت عمق سرزمینی، تراکم بالای جمعیتی در نوار ساحلی مدیترانه و وابستگی گسترده به واردات دریایی انرژی، سبب شده است که بسیاری از زیرساختهای کلیدی در محدودهای محدود و بهشدت به یکدیگر وابسته مستقر شوند. در چنین ساختاری، اختلال در برخی نقاط ثقل زیرساختی میتواند آثار زنجیرهای بر سامانههای انرژی، آب، صنعت و حتی قابلیتهای نظامی بر جای بگذارد.
گزارش حاضر به بررسی مهمترین زیرساختهای انرژی و آب در سرزمینهای اشغالی میپردازد؛ مراکزی که پایداری شبکههای حیاتی این رژیم به عملکرد مستمر آنها وابسته است.
۱. دوقطبی پالایشی؛ شریانهای تأمین سوخت و لجستیک
سامانه تأمین فرآوردههای نفتی در سرزمینهای اشغالی عملاً بر دو قطب پالایشی متمرکز است که نقش اصلی در تولید سوختهای راهبردی دارند.
– مجتمع پالایشی حیفا (Bazan Group): بزرگترین مجموعه پالایشی و پتروشیمیایی در شمال سرزمینهای اشغالی با ظرفیت پالایشی حدود ۱۹۷ هزار بشکه در روز. این مجتمع علاوه بر تولید فرآوردههای نفتی، یکی از مراکز مهم تولید مواد شیمیایی پایه و خوراک صنایع پتروشیمی محسوب میشود.
– پالایشگاه اشدود (Paz Group): این پالایشگاه با ظرفیت تقریبی ۱۰۰ هزار بشکه در روز در ساحل مدیترانه واقع شده و به دلیل نزدیکی به مراکز جمعیتی و پایگاههای هوایی جنوب و مرکز، نقش مهمی در تأمین سوختهای هوایی (JP) و سوختهای لجستیکی ایفا میکند.
تمرکز بالای ظرفیت پالایشی در این دو مرکز سبب شده است که شبکه سوخترسانی کشور از نظر تابآوری عملیاتی با ریسک تمرکز زیرساختی مواجه باشد.
۲. وابستگی بالا به کریدورهای دریایی انرژی
به دلیل محدودیتهای ژئوپلیتیکی و دسترسی محدود زمینی به منابع انرژی، بخش عمده نفت خام و فرآوردههای انرژی رژیم صهیونیستی از مسیر دریا وارد میشود.
– پایانه انرژی عسقلان (Ashkelon): این پایانه شاهرگ و یکی از مهمترین نقاط واردات نفت خام و ذخیرهسازی انرژی محسوب میشود و دارای مخازن ذخیره استراتژیک در مقیاس بالا در عمق زمین است.
– بندر نفتی ایلات (Eilat): این بندر نقطه اتصال دریای سرخ به مدیترانه قرار داشته و از طریق خط لوله ایلات–عسقلان امکان انتقال نفت میان دریای سرخ و مدیترانه را فراهم میکند. این مسیر یکی از مسیرهای مهم ترانزیتی انرژی در منطقه محسوب میشود و از طریق خط لوله کانتیننتال، که راهبردیترین معبر برای دور زدن تنگههای حساس است.
۳. نیروگاههای برق و تمرکز ساحلی تولید انرژی
بیش از ۸۰ درصد تولید برق رژیم صهیونیستی به گاز طبیعی وابسته است. نیروگاههای اصلی به دلیل نیاز به آب دریا برای سیستمهای خنککاری در امتداد ساحل مدیترانه مستقر شدهاند.
مهمترین نیروگاهها عبارتاند از:
– نیروگاه اوروت رابین (Orot Rabin ) و الخضیره: بزرگترین نیروگاه کشور با ظرفیت حدود ۲۵۹۰ مگاوات که نقش مهمی در پایداری فرکانسی و شبکه برق دارد.
– نیروگاه روتنبرگ (عسقلان) : یکی از نیروگاههای کلیدی جنوب رژیم اشغالگر قدس.
– نیروگاه اشکول (اشدود) : از تأمینکنندگان اصلی برق برای مناطق صنعتی و جمعیتی مرکزی رژیم اشغالگر قدس.
تمرکز جغرافیایی این نیروگاهها در نوار ساحلی، چالشهایی در زمینه تابآوری شبکه و توزیع متوازن تولید برق ایجاد کرده است.
۴. زنجیره گاز طبیعی؛ ستون اصلی تولید برق
در سالهای اخیر، گاز طبیعی به ستون اصلی تولید انرژی الکتریکی در سرزمینهای اشغالی تبدیل شده است. مهمترین میدانهای گازی عبارتاند از:
– میدان گازی و سکوهای تمار (Tamar): یکی از نخستین میادین گازی فراساحلی توسعهیافته در شرق مدیترانه هستند.
– میدان گازی لویاتان (Leviathan): بزرگترین میدان گازی منطقه که علاوه بر تأمین مصرف داخلی، در صادرات گاز نیز نقش دارد.
– پایانه توزیع اشدود: نقطه تجمیع خطوط لوله زیردریایی و تزریق گاز به شبکه سراسری؛ از کارافتادن این مرکز به معنای خاموشی مطلق نیروگاههای گازسوز است.
گاز استخراجشده از طریق خطوط لوله زیردریایی به پایانههای ساحلی منتقل و سپس به شبکه ملی گاز تزریق میشود. این ساختار سبب ایجاد وابستگی گسترده نیروگاهها به استمرار جریان گاز شده است.
۵. خطوط لوله راهبردی انرژی
از مهمترین زیرساختهای انتقال انرژی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
– خط لوله ایلات–عسقلان (EAPC): این خط لوله استراتژیک دریای سرخ را به مدیترانه متصل کرده و امکان انتقال نفت و فرآوردهها میان این دو حوضه را فراهم میکند.
– شبکه سراسری گاز طبیعی: خطوط لولهای که میدانهای گازی، نیروگاهها و مراکز صنعتی را به هم متصل میکند و نقش ستون فقرات سیستم
– شبکه سراسری گاز طبیعی: خطوط لولهای که میدانهای گازی، نیروگاهها و مراکز صنعتی را به هم متصل میکند و نقش ستون فقرات سیستم انرژی کشور را دارد.
۶. صنایع شیمیایی و پتروشیمی
– منطقه صنعتی حیفا: تمرکز قابل توجهی از صنایع پتروشیمی، مخازن مواد شیمیایی و صنایع وابسته در این منطقه قرار دارد. تمرکز بالای مخازن آمونیاک و مواد خطرناک در مجاورت مناطق مسکونی، این منطقه را به یک «بمب ساعتی شیمیایی» تبدیل کرده است.
– مجتمع صنعتی رمات هوآو (Ramat Hovav): یکی از بزرگترین مراکز صنایع شیمیایی و فرآوری مواد خطرناک در صحرای نقب است.
۷. پیوند حیاتی آب و انرژی
یکی از ویژگیهای ساختار زیرساختی رژیم صهیونیستی وابستگی بالای سامانه آب به انرژی است. بیش از ۸۰ درصد آب شرب از طریق نمکزدایی آب دریا تأمین میشود که فرآیندی کاملاً وابسته به برق است.
مهمترین تأسیسات عبارتاند از:
– تأسیسات نمکزدایی سورک (Sorek) و الخضیره: از بزرگترین واحدهای نمکزدایی جهان هستند و فعالیت این تأسیسات به شدت وابسته به برق پایدار است و هرگونه اختلال در تأمین انرژی میتواند بر سامانه آب شهری اثر بگذارد.
۸. مراکز کنترل شبکه بر
اگر نیروگاهها عضلات باشند، این مراکز مغز متفکر شبکه انرژی هستند. از کار افتادن این مراکز منجر به «فروپاشی هماهنگی شبکه» و خاموشیهای طولانیمدت (Blackout) سراسری میشود. عملکرد شبکه برق به سامانههای کنترل و دیسپاچینگ وابسته است.
– مرکز ملی دیسپاچینگ برق: واقع در شهر حیفا (برخی واحدهای پشتیبانی در تلآویو). این مرکز مسئول تراز تولید و مصرف در کل شبکه برق است.
– ایستگاههای فشار قوی: پستهای عظیم ۴۰۰ کیلوولت که برق را از نیروگاههای ساحلی به عمق خاک (مثل اورشلیم و دیمونا) منتقل میکنند. پستهای راهبردی در مناطق تلمور و کریات گات از این جملهاند.
۹. ذخایر استراتژیک سوخت (انبارهای پنهان)
رژیم صهیونیستی برای زمان جنگ، مخازن سوخت عظیمی را در زیر زمین یا نقاط حفاظتشده تعبیه کرده است:
– تأسیسات پیگلیلوت (Pi Glilot): اگرچه بخشهای سطحی آن جابجا شده، اما هنوز به عنوان یکی از مراکز اصلی ذخیره و توزیع فرآوردههای نفتی و گاز مایع (LPG) در نزدیکی هرتزلیا و شمال تلآویو شناخته میشود.
– ذخیرهگاههای زیرزمینی در کوه کرمل: تونلها و مخازن بزرگی که سوخت استراتژیک نظامی را برای روزهای بحران ذخیره میکنند.
۱۰. انرژیهای تجدیدپذیر
در سالهای اخیر، توسعه انرژی خورشیدی در مناطق جنوبی افزایش یافته است و اگرچه سهم کمتری دارند، اما آنها پایداری شبکه را در مناطق جنوبی را به عهده دارند.
– نیروگاه خورشیدی اشلیم (Ashalim): در صحرای نقب با برجهای عظیم نمک مذاب که از فواصل بسیار دور قابل رؤیت هستند. این نیروگاه یکی از بزرگترین پروژههای انرژی پاک آنهاست.
۱۱. نیروگاه و مرکز تحقیقات هستهای نِگِو (دیمونا)
حساسترین نقطه در جنوب سرزمینهای اشغالی. اگرچه کارکرد رسمی آن تحقیقاتی است، اما از نظر استراتژیک، قلب تپنده قدرت سخت و نماد توانمندی هستهای این رژیم است. این مرکز، کل دکترین امنیتی آنها می باشد.
۱۲. زیرساختهای گاز منطقهای
رژیم صهیونیستی در سالهای اخیر به یکی از بازیگران صادرات گاز شرق مدیترانه تبدیل شده است.
– خط لوله گاز «اراد-دیمونا» : که گاز مورد نیاز صنایع سنگین و مراکز نظامی جنوب را تأمین میکند.
– ایستگاههای فشار گاز در مرز اردن و مصر: که برای صادرات و واردات گاز استفاده میشود و از کار افتادن آنها روابط انرژی رژیم را با همسایگان قطع میکند.
جمعبندی تحلیلی
ساختار زیرساختی انرژی در سرزمینهای اشغالی دارای ویژگی وابستگی متقابل زیرساختها است. به عبارت دیگر، سامانههای انرژی، آب، صنعت و حملونقل بهصورت یک شبکه یکپارچه عمل میکنند. در چنین ساختاری، اختلال در یک گره کلیدی میتواند آثار زنجیرهای بر سایر بخشها ایجاد کند. این ویژگی از منظر مهندسی سیستمها به عنوان ریسک وابستگی متقابل زیرساختهای حیاتی شناخته میشود و یکی از مهمترین چالشهای مدیریت زیرساخت در کشورهایی با تمرکز جغرافیایی بالا محسوب میشود. به عنوان مثال، از کار افتادن پایانه گاز اشدود همزمان باعث توقف تولید در چندین نیروگاه گازسوز، از کار افتادن کارخانههای نمکزدایی آب و در نهایت فلج شدن صنایع پتروشیمی میشود.