‌روایتی از پشت‌پرده اصلاح تعرفه‌ها؛ چرا قبض گاز بعضی‌ها نجومی شد؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه،  با سرد شدن هوا و افزایش تدریجی مصرف انرژی در ماه‌های پایانی سال، دوباره موضوع «ناترازی گاز» به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های حوزه انرژی کشور تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که دیگر صرفاً یک بحث تخصصی در جلسات کارشناسی نیست، بلکه مستقیماً با زندگی روزمره مردم، پایداری شبکه برق، فعالیت صنایع و حتی امنیت اقتصادی استان‌ها گره خورده است. در سال‌های اخیر، رشد مصرف گاز در بخش خانگی به‌ویژه در فصل زمستان، بارها از ظرفیت تولید و انتقال پیشی گرفته و کشور را در شرایطی قرار داده که مدیریت مصرف، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر باشد.

استان کرمانشاه به‌عنوان یکی از استان‌های سردسیر غرب کشور، هر ساله در ماه‌های سرد با افزایش قابل توجه مصرف گاز روبه‌روست. وابستگی بالای خانوارها به گاز طبیعی برای گرمایش، گستردگی شبکه توزیع و جمعیت قابل توجه مشترکان خانگی، حساسیت مدیریت مصرف را در این استان دوچندان کرده است. از سوی دیگر، تأمین پایدار گاز نیروگاه‌ها و صنایع نیز وابسته به همین مدیریت مصرف در بخش خانگی است؛ چرا که هر مترمکعب گازی که بی‌رویه مصرف شود، می‌تواند از چرخه تولید برق یا فعالیت واحدهای صنعتی خارج شود.

در چنین شرایطی، اصلاح نظام تعرفه‌گذاری گاز و حرکت از ساختار 12 پلکانی به چهار پلکان اقلیمی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سیاست‌های مدیریت مصرف در دستور کار قرار گرفته است؛ سیاستی که موافقان آن را گامی علمی و هدفمند برای حمایت از مشترکان کم‌مصرف می‌دانند و منتقدان نیز نسبت به افزایش هزینه برای برخی خانوارها پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند. همزمان، اجرای طرح‌های بهینه‌سازی موتورخانه‌ها، توزیع تجهیزات گرمایشی با راندمان بالا، هوشمندسازی شبکه و حتی ورود شرکت‌های تخصصی برای اصلاح عایق‌کاری منازل، نشان می‌دهد سیاست‌گذاران انرژی در تلاش‌اند تا از مسیرهای مختلف، شکاف میان تولید و مصرف را کاهش دهند.

آنچه این موضوع را بیش از پیش برجسته می‌کند، تأثیر مستقیم مدیریت مصرف بر پایداری زمستانی شبکه گاز و برق است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که هرگونه بی‌توجهی به الگوی مصرف می‌تواند به محدودیت در تأمین سوخت نیروگاه‌ها، کاهش تولید برق و در نهایت اختلال در فعالیت‌های اقتصادی منجر شود. در مقابل، صرفه‌جویی هدفمند در بخش خانگی می‌تواند هم هزینه خانوارها را کاهش دهد و هم انرژی آزادشده را به سمت صنایع و بخش‌های مولد اقتصاد هدایت کند.

‌مدیرعامل شرکت گاز استان کرمانشاه در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم ‌از چرایی اصلاح تعرفه‌ها و وضعیت مصرف مشترکان استان سخن گفت‌ که از نظر خوانندگان تسنیم می‌گذرد:

دلیل افزایش گازبهای برخی از مشترکان چیست و چرا این موضوع با انتقاداتی همراه شده است؟

در سال‌های اخیر کشور با چالشی ساختاری به نام ناترازی انرژی مواجه شده است؛ موضوعی که بیشتر در بخش گاز خود را نشان می‌دهد. به این معنا که در برخی از روزهای سرد سال، میزان مصرف گاز از ظرفیت تولید و تأمین پیشی می‌گیرد. این مسئله تنها یک موضوع مقطعی نیست، بلکه نتیجه سال‌ها افزایش مصرف، رشد نیاز انرژی در بخش خانگی و صنعتی و همچنین قیمت‌گذاری انرژی است. در واقع، وقتی قیمت انرژی پایین‌تر از سطح واقعی باشد، الگوی مصرف نیز به سمت مصرف بیشتر سوق پیدا می‌کند. در همین راستا، اصلاح نظام تعرفه‌ها و حرکت به سمت مدیریت مصرف، یک ضرورت ملی محسوب می‌شود.

در این مسیر، دولت و شرکت ملی گاز ایران برنامه‌های متعددی را اجرا کرده‌اند؛ از جمله بهینه‌سازی رایگان موتورخانه‌ها، توزیع بخاری‌های با راندمان بالا در مناطق سردسیر، هوشمندسازی شبکه توزیع و همچنین جمع‌آوری گازهای مشعل در برخی میادین انرژی. بخشی از این طرح‌ها نیز در استان کرمانشاه در حال اجرا یا آغاز مراحل اجرایی است تا بتوان مصرف را مدیریت و پایداری شبکه انرژی را حفظ کرد.

چرا نظام تعرفه گاز تغییر کرده و این مدل چه تفاوتی با گذشته دارد؟

یکی از مهم‌ترین عوامل ناترازی انرژی، پایین بودن نسبی قیمت حامل‌های انرژی است. در گذشته نظام تعرفه گاز شامل 12 پلکان مصرفی بود، اما این ساختار به چهار پلکان اصلاح شد. این مدل در بسیاری از کشورهای دنیا نیز اجرا می‌شود و بر اساس شرایط اقلیمی هر منطقه طراحی شده است. به این معنا که شهرهای مختلف با توجه به آب‌وهوا و میزان نیاز گرمایشی، الگوی مصرف متفاوتی دارند.

در این سیستم، مشترکانی که در محدوده الگوی مصرف حرکت کنند، هزینه بسیار پایینی پرداخت می‌کنند. برای مثال، قیمت جهانی هر مترمکعب گاز در سال جاری حدود 16 هزار و 700 تومان برآورد شده، اما مشترکانی که مصرف خود را مدیریت کنند، تنها حدود یک درصد این قیمت را پرداخت می‌کنند؛ یعنی در پلکان اول، قیمت هر مترمکعب حدود 167 تومان محاسبه می‌شود. این سیاست در واقع نوعی حمایت از خانوارهای کم‌مصرف و تشویق به مصرف بهینه است.

وضعیت مصرف گاز مشترکان در استان کرمانشاه چگونه است؟

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بخش عمده مشترکان استان در الگوی مصرف قرار دارند. در حال حاضر حدود 68 درصد مشترکان استان در پلکان اول مصرف قرار دارند که نشان‌دهنده همراهی مردم با سیاست‌های مدیریت انرژی است. حدود 19 تا 20 درصد نیز در پلکان دوم قرار دارند. تنها 11 درصد مشترکان در پلکان سوم و حدود 1.49 درصد از مجموع 746 هزار مشترک استان در پلکان چهارم یا همان مشترکان پرمصرف قرار می‌گیرند.

این آمار نشان می‌دهد که بخش بزرگی از جامعه در مسیر مصرف بهینه حرکت کرده و فشار اصلی مصرف بر دوش گروه کوچکی از مشترکان پرمصرف است که هزینه واقعی انرژی را نیز پرداخت می‌کنند.

اجرای این سیاست‌ها چه تأثیری بر پایداری شبکه انرژی داشته است؟

نتایج این سیاست‌ها کاملاً ملموس بوده است. در چهار ماه مهر، آبان، آذر و دی امسال، مصرف گاز خانگی در استان کرمانشاه نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود 16 درصد کاهش یافته است. این میزان کاهش معادل بیش از 150 میلیون مترمکعب صرفه‌جویی انرژی است.

این صرفه‌جویی باعث شد در فصل زمستان هیچ‌گونه قطعی گاز در استان رخ ندهد و گاز مورد نیاز نیروگاه‌ها نیز به‌صورت پایدار تأمین شود. این موضوع نه تنها به پایداری شبکه گاز کمک کرد، بلکه نقش مهمی در استمرار تولید برق و فعالیت صنایع استان داشت. در واقع، مدیریت مصرف خانگی به صورت مستقیم بر امنیت انرژی و توسعه اقتصادی منطقه اثرگذار بوده است.

چه برنامه جدیدی برای کمک به بهینه‌سازی مصرف در منازل در نظر گرفته شده است؟

در طرح جدید، شرکت ملی گاز با همکاری شرکت‌های تخصصی خدمات انرژی، برنامه‌ای برای بهینه‌سازی مصرف در منازل تعریف کرده است. در این طرح، شرکت‌های کاربر به منازل مشترکان مراجعه می‌کنند و اقداماتی مانند اصلاح عایق‌کاری ساختمان، بهبود در و پنجره‌ها و بررسی تجهیزات گرمایشی را به‌صورت رایگان انجام می‌دهند.

مدل اقتصادی این طرح به این شکل است که شرکت‌های طرف قرارداد، هزینه خدمات خود را از محل صرفه‌جویی انرژی تأمین می‌کنند. بنابراین مشترک علاوه بر کاهش هزینه‌های قبض گاز، از بهبود شرایط گرمایشی خانه خود نیز بهره‌مند می‌شود. از سوی دیگر، انرژی ذخیره‌شده می‌تواند به بخش صنعت اختصاص یابد و در نهایت به رشد تولید و اشتغال کمک کند.

در استان کرمانشاه نیز با دو شرکت در این زمینه قرارداد منعقد شده و به‌زودی این شرکت‌ها به مشترکان معرفی خواهند شد.

مهم‌ترین توصیه شما به مردم برای مدیریت مصرف چیست؟

مهم‌ترین اصل، اصلاح الگوی مصرف در زندگی روزمره است. اگر مردم دمای آسایش را رعایت کنند و از گرم کردن فضاهای غیرضروری پرهیز داشته باشند، نه تنها هزینه خانوارها کاهش می‌یابد، بلکه امکان تأمین پایدار انرژی برای بخش‌های مولد اقتصاد نیز فراهم می‌شود.

در واقع، مدیریت مصرف انرژی تنها یک اقدام اقتصادی نیست، بلکه نوعی مشارکت اجتماعی در حفظ منابع ملی و کمک به رونق تولید محسوب می‌شود. استمرار این فرهنگ مصرف بهینه می‌تواند امنیت انرژی کشور را در سال‌های آینده تضمین کند.

انتهای پیام/