بعضی آدمها از کودکی یاد گرفتهاند که همیشه دیگران را راضی نگه دارند. برایشان مهم نیست چقدر خستهاند یا چه نیازی دارند؛ فقط میخواهند کسی از دستشان ناراحت نشود. این افراد معمولاً مسئولیتهایی را میپذیرند که از توانشان بیشتر است، حرف دلشان را نمیزنند و حتی وقتی با آنها بدرفتاری میشود، سکوت میکنند.
شاید در نگاه اول این رفتارها نشانه مهربانی باشد، اما واقعیت این است که ادامه چنین شرایطی، فشار روانی زیادی ایجاد میکند. ذهن و بدن انسان تفاوتی بین استرس ناشی از یک خطر واقعی و استرس ناشی از تحمل بیاحترامی یا سرکوب احساسات قائل نیست. هر دو میتوانند بدن را برای مدت طولانی در حالت آمادهباش نگه دارند.
وقتی استرس مزمن ادامه پیدا میکند، کیفیت خواب کاهش مییابد، سیستم ایمنی ضعیفتر میشود و احساس خستگی دائمی به سراغ فرد میآید. در برخی افراد نیز این شرایط میتواند در کنار عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و بیماریهای زمینهای، خطر بروز یا تشدید بیماریهایی مانند فشار خون بالا، بیماریهای قلبی، مشکلات گوارشی، سردردهای مزمن و دردهای عضلانی را افزایش دهد.
از طرف دیگر، تحمل مداوم بیاحترامی عزتنفس را فرسوده میکند. کسی که همیشه اجازه میدهد دیگران از مرزهایش عبور کنند، کمکم احساس میکند ارزش و خواستههایش اهمیتی ندارد. این احساس، زمینه اضطراب، افسردگی و فرسودگی روانی را فراهم میکند.
خبر خوب این است که راهحل، کنار گذاشتن مهربانی نیست. مهربانی زمانی ارزشمند است که با احترام به خود همراه باشد. یاد گرفتن «نه» گفتن، تعیین مرزهای سالم، بیان محترمانه خواستهها و نپذیرفتن رفتارهای توهینآمیز، نه خودخواهی است و نه بیادبی؛ بلکه نشانه بلوغ عاطفی و مراقبت از خود است.
اگر احساس میکنید همیشه بار دیگران را به دوش میکشید، از ناراحت کردن اطرافیان میترسید یا مدام خودتان را نادیده میگیرید، شاید وقت آن رسیده باشد که کمی از همان مهربانی را به خودتان هدیه بدهید. چون مراقبت از خود، شرط لازم برای مراقبت از دیگران است.
یادتان باشد: مهربانی، وقتی با عزتنفس و مرزهای سالم همراه باشد، به روابطی سالمتر و زندگی آرامتر منجر میشود؛ اما مهربانیِ بدون مرز، ممکن است آرامآرام بهای سنگینی از سلامت روان و جسم شما بگیرد.
تهیه و تنظیم: طوبی میرزاحسینی