به گزارش بهداشت نیوز، شواهد علمی در سالهای اخیر نگاه پژوهشگران به مواد روانگردان را بار دیگر تغییر داده است؛ موادی که سالها به دلیل محدودیتهای قانونی و انگ اجتماعی از فضای پژوهشهای پزشکی کنار گذاشته شده بودند، حالا دوباره به عنوان گزینههای بالقوه درمانی برای برخی اختلالات روانی و عصبی مطرح شدهاند.
در همین زمینه، پژوهشگران ایرانی در مطالعهای جدید بررسی کردهاند که آیا این موج تازه توجه به روانگردانها یک روند تصادفی است یا نشانهای از تغییر جدی در درک علمی از مغز و درمان بیماریهای روانپزشکی؟
این مطالعه با مرور پژوهشهای تاریخی و جدید درباره ترکیباتی مانند سیلوسایبین، LSD و DMT نشان میدهد که این مواد اکنون در محیطهای کاملاً کنترلشده بالینی برای بررسی اثرات درمانی احتمالی در بیماریهایی مانند افسردگی، اضطراب، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اعتیاد و حتی برخی بیماریهای عصبی مورد آزمایش قرار میگیرند.
به گفته محققان، این ترکیبات عمدتاً بر گیرندههای سروتونینی مغز، بهویژه گیرنده 5-HT2A اثر میگذارند و میتوانند الگوهای ارتباطی در مغز را تغییر داده و انعطافپذیری عصبی را افزایش دهند.
همین ویژگی باعث شده برخی بیماران در مطالعات اولیه، تنها پس از یک یا چند جلسه درمان تحت نظارت، بهبود سریع و پایدار علائم را تجربه کنند؛ در حالی که درمانهای رایج معمولاً نیازمند مصرف طولانیمدت دارو هستند.
فراتر از حوزه روانپزشکی، این تحقیقات به کاربردهای احتمالی در بیماریهای عصبی نیز اشاره دارد. افزایش انعطافپذیری مغز و تغییر در مدارهای عصبی ناسازگار میتواند مسیرهای جدیدی برای درمان بیماریهایی مانند دردهای مزمن یا اختلالات نورودژنراتیو باز کند.
با این حال پژوهشگران تأکید میکنند که بسیاری از یافتهها هنوز در مرحله اولیه هستند و نباید به عنوان درمان قطعی تلقی شوند. به گفته آنها، روانگردانها تنها باید در قالب یک چارچوب درمانی جامع شامل حمایت روانی، انتخاب دقیق بیمار و نظارت پزشکی دقیق استفاده شوند.
در کنار این امیدها، چالشهای مهمی نیز وجود دارد؛ از جمله محدودیتهای قانونی، کمبود کارآزماییهای بالینی بزرگ، ابهام درباره ایمنی بلندمدت و ملاحظات اخلاقی مربوط به استفاده بالینی از این مواد.
در جمعبندی این پژوهش آمده است که بازگشت توجه علمی به روانگردانها نشاندهنده یک تغییر بزرگتر در علوم اعصاب و روانپزشکی است؛ تغییری که بر مفاهیمی مانند انعطافپذیری مغز، درمانهای شخصیسازیشده و رویکردهای نوآورانه درمانی تأکید بیشتری دارد.
منبع:
همشهری آنلاین
ژورنال Molecular Neurobiology