خداوند یا تکنولوژی؛ اداره‌گر جهان کیست؟/خدای کل از منظر «جان لنکس»

به گزارش خبرنگار مهر، بحث ارتباط علم و خداوند و تقدم هر یکی بر یکدیگر از دیرباز مورد بحث و نظر بسیاری از فیلسوفان و دانشمندان بوده است. اتفاقی که با پیشرفت علوم جای خود را به سوالات دیگری هم داد و با ورود تکنولوژی به زندگی بشر و تغییر جنبه‌های مختلف آن به این جا رسید که آیا تکنولوژی جهان را اداره می‌کند یا خداوند؟

«جان لنکس» استاد ریاضی دانشگاه آکسفورد معتقد است «اگر تعریف شما از خدا این باشد که همه چیز را تبیین می‌کند مادامی که تبیینی علمی ارائه نشده باشد، آنگاه طبق تعریف باید بین علم و خداوند یکی را انتخاب کنید. این یکی از مه گرفتگی‌های موجود در این بحث است. افراد مشخصاً نمی‌گویند منظورشان از «خدا» در این بحث‌ها چیست. به عنوان یک دانشمند اگر به من بگویند بین خدای رخنه‌ها و علم کدام را انتخاب می‌کنی، البته خواهم گفت علم را انتخاب می‌کنم. ولی خداوند، خدای رخنه‌ها نیست، او خدای کل ماجراست، یعنی او هم خالق بخش‌هایی است که ما نمی‌فهمیم و هم خالق بخش‌هایی که می‌فهمیم.»

محمد محمدرضایی پژوهشگر و استاد فلسفه دین توحید در خالقیت و اینکه خداوند خالق همه اشیا است را به این معنا نمی‌داند که نظام علی و معلولی یا اصل علیت در نظام عالم نفی شود.

وی می‌گوید: خداوند این عالم را خلق کرده و براساس یک سری سنتها و قواعد و قوانینی که بر این جهان حاکم کرده است، لذا در قرآن می‌فرماید: «اللَّهُ الَّذِی یُرْسِلُ الرِّیَاحَ فَتُثِیرُ سَحَابًا فَیَبْسُطُهُ فِی السَّمَاءِ کَیْفَ یَشَاءُ» (روم/۴۸) خدا همان کسی است که بادها را می‌فرستد تا ابرها را به حرکت در بیاورد، سپس آنها را در پهنه آسمان آن گونه که می‌خواهد می‌گستراند و متراکم می‌گرداند. در این آیه به روشنی تأثیر باد در به حرکت در آوردن ابرها تصریح می‌کند و یا قرآن آفرینش را به حضرت عیسی (ع) برگزیده خداوند نسبت می‌دهد که به اذن قوه الهی، خلق می‌کرد که در قرآن می‌خوانیم: «أَنِّی أَخْلُقُ لَکُمْ مِنَ الطِّینِ کَهَیْئَهِ الطَّیْرِ فَأَنْفُخُ فِیهِ فَیَکُونُ طَیْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ» (آل عمران/۴۹) من از گل برای شما چیزی به شکل پرنده می سازم و در آن می دمم که به اراده و مشیت خداوند پرنده‌ای می‌شود. پس توحید منافاتی با نظام علی و معلولی در عالم ندارد. این عالم و نظام آفرینش براساس یک سری قوانینی اداره می‌شود.

علیرضا پناهیان در این باره می‌گوید: فکر می‌کنید جهان را تکنولوژی اداره می‌کند؟ برخی جوری حرف می‌زنند انگار کار از خدا در رفته است. این هم از طراحی‌های خداست. درست است تکنولوژی وضعیت جدید را پیش آورده ولی این تکنولوژی خارج از قدرت و حکمت خداست یا داخل آن است؟ اگر داخل حکمت خداست می‌توانیم از خدا سوال کنیم. حتی اگر دشمنان بشریت جنایتی کنند ما می‌توانیم از خدا سوال کنیم شمر بن ذی الجوشن و عمر سعد ملعون و یزید ملعون امام حسین را به شهادت رساندند جایشان در جهنم است و ما لعنتشان می‌کنیم اما خدا اجازه داد؟ خدا می‌توانست جلوی این ها را بگیرد. حالا که اجازه داد می‌توانیم حکمتش را سوال کنیم که چرا امام حسین (ع) شهید شد؟ خد ا از آن روز تا به حالا با ما صحبت می‌کند و می‌بینید چقدر تحلیل‌ها برای شهادت امام حسین (ع) وجود دارد و این لطف خفیه الهی است که ظاهر مصیبت است ولی باطنش سعادت‌هایی را برای بشر رقم زده که این از محدوده حکمت خداوند است.

وی در ادامه با مهم دانستن چگونگی استفاده از تکنولوژی توضیح می دهد: شبکه مجازی رابطه مؤمنین را باهم زیاد کرده و این حداقل ارتباط است. این‌ها همه ابزار رشد و هدایت جامعه است. امروز دوران ارتباط مؤمنین با یکدیگر است و این رشد می‌تواند مقدمه سازی ظهور کند. هرزگی در این گوشی‌ها هم هست، بله، اما دورانی که افکار عمومی را با هرزگی اداره کرد در حال تمام شدن است و دیگر جاذبه‌ای ندارد. آدمی که حکیمانه نگاه می‌کند همه چیز را در عالم به جای خود می بیند. برگی که از درخت می‌ریزد هم طبیعی است و قطعه زائل نیست، امر طبیعی طبیعت است. قرآن ما را وادار به فکر کردن می‌کند.