ریزگردهای‌ عراقی پدیدار شدند؛ گردوغبار مهمان بهار مردم شد

به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، در حاشیه‌ غربی فلات ایران، آن‌جا که زمین به‌تدریج در امتداد مرزهای سیاسی فرو می‌نشیند و به دشت‌های کم‌ارتفاع میان‌رودان می‌پیوندد، داستانی دیرپا از باد، و خاک در جریان است.

ریشه‌های این داستان که با نام ریزگردها در تاریخ اقلیم، سیاست و زیست‌بوم منطقه تنیده شده حاصل برهم‌کنش چندین لایه از تغییرات اقلیمی، مداخلات انسانی، خشک‌سالی‌های ممتد، و فروپاشی تدریجی نظام‌های طبیعی در پهنه‌ای وسیع از غرب آسیاست.

در این مناطق، مجموعه‌ای از عوامل در چند دهه گذشته به‌تدریج شرایطی را رقم زده‌اند که خاک، به‌جای آن‌که در بستر خود آرام گیرد، به ذراتی معلق در هوا تبدیل شود.

خشک‌شدن تالاب‌های بزرگ از هورالعظیم گرفته تا دریاچه‌های فصلی میان‌رودان، کاهش دبی رودخانه‌هایی چون دجله و فرات، اجرای طرح‌های گسترده سدسازی، و رها شدن زمین‌های کشاورزی به ایجاد کانون‌های فعال گردوغبار انجامیده‌اند.

تاریخچه این پدیده در ایران به‌طور محسوس از دهه 1380 به بعد وارد مرحله‌ای تازه شد. اگرچه پیش از آن نیز وقوع طوفان‌های گردوغبار پدیده‌ای ناشناخته نبود، اما شدت، تکرار و گستره آن در سال‌های اخیر به‌گونه‌ای افزایش یافته که به یک بحران زیست‌محیطی و حتی امنیتی بدل شده‌است.

در این دوره، هم‌زمان با تشدید خشک‌سالی‌های منطقه‌ای و تغییرات اقلیمی جهانی، تعداد روزهای گردوغبار در بسیاری از استان‌ها چند برابر شد. شهرهایی که پیش‌تر تنها در برخی روزهای خاص با این پدیده مواجه بودند، اکنون در طول سال بارها با آسمانی خاک‌آلود و هوایی ناسالم روبه‌رو می‌شوند.

لرستان، از نظر اقلیمی در مرز میان نواحی مرطوب‌تر غربی و مناطق خشک‌تر مرکزی واقع شده‌است. همین موقعیت جغرافیایی باعث شده که این استان در مسیر انتقال توده‌های گردوغبار قرار گیرد.

بادهای غربی و جنوب‌غربی که از دشت‌های عراق و سوریه به‌سمت ایران می‌وزند، آسمان شهرهایی مانند خرم‌آباد، بروجرد و کوهدشت را تیره می‌کند و کیفیت هوا به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد.

در چنین بستری، بر اساس اعلام بهروز مرادپور، مدیرکل هواشناسی لرستان، تصاویر ماهواره‌ای نشان‌دهنده شکل‌گیری یک چشمه گسترده گردوخاک بر روی مرکز کشور عراق است.

به‌گفته او این توده گردوغبار با منشأ فرامرزی به‌تدریج از اوایل وقت امروز وارد آسمان لرستان شده و تا ساعات ظهر، اغلب نقاط را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

این تغییر جوی بر سلامت عمومی نیز اثرگذار است. عدم تردد در فضای باز، استفاده از ماسک، و پرهیز از فعالیت‌های ورزشی در طبیعت از توصیه‌های همزمان با ورود پدیده گردوغبار است.

ریزگردها حالا به‌مثابه روایتی از زمین است؛ روایتی که در آن، خاک از بستر خود جدا شده و در هوا معلق می‌شود، گویی زمین می‌کوشد چیزی را بازگو کند، از خشکی، از فراموشی آب، از بی‌پناهی دشت‌ها.

لرستان در میانه این روایت قرار گرفته؛ جایی که هر توده گردوغبار نشانه‌ای از پیوندهای ناپیدای میان سرزمین‌ها و سرنوشت‌های مشترک است.

انتهای پیام/ 644/.