برج تاریخی چهل‌دختران سمنان سنددار شد

به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان،ثبت رسمی مالکیت برای آثار تاریخی، در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای مهم حفاظت از میراث فرهنگی کشور تبدیل شده است؛ اقدامی که علاوه بر تثبیت حقوقی بناهای تاریخی، می‌تواند مسیر حفاظت، مرمت و مدیریت این آثار را شفاف‌تر کند.

تثبیت مالکیت آثار تاریخی؛ گامی مهم در صیانت از میراث فرهنگی 

 در همین راستا، صدور سند مالکیت برای برج تاریخی «چهل‌دختران» سمنان به‌عنوان یکی از بناهای شاخص تاریخی این شهر، بار دیگر موضوع صیانت حقوقی از آثار ثبت ملی را در کانون توجه قرار داده است. برج چهل‌دختران سمنان که از آثار ارزشمند تاریخی این شهر به شمار می‌رود، سال‌هاست در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و به‌عنوان یکی از نشانه‌های هویت تاریخی سمنان شناخته می‌شود.

با این حال، نبود سند مالکیت رسمی برای برخی بناهای تاریخی در کشور، همواره یکی از چالش‌های حقوقی در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی بوده؛ موضوعی که گاهی مدیریت و حفاظت مؤثر از این آثار را با پیچیدگی‌هایی مواجه می‌کند. صدور سند تک‌برگی برای این بنای تاریخی می‌تواند گامی مهم در تثبیت مالکیت دولتی و جلوگیری از هرگونه تعرض یا تصرف احتمالی به حریم آن باشد.

 کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند تعیین تکلیف مالکیت حقوقی آثار تاریخی، زمینه را برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر در حوزه مرمت، احیا و بهره‌برداری فرهنگی از این بناها فراهم می‌کند. استان سمنان با برخورداری از صدها اثر تاریخی ثبت‌شده در فهرست ملی، یکی از مناطق مهم کشور در حوزه میراث فرهنگی به شمار می‌رود و بسیاری از این آثار در بافت‌های تاریخی شهرها قرار دارند. در سال‌های اخیر، سیاست مستندسازی و صدور سند مالکیت برای بناهای تاریخی در دستور کار قرار گرفته تا وضعیت حقوقی این آثار تثبیت شود و روند حفاظت از آن‌ها با پشتوانه قانونی بیشتری دنبال شود. 

برج چهل‌دختران؛ بنایی که بخشی از هویت تاریخی سمنان را روایت می‌کند 

در همین چارچوب، صدور سند مالکیت برای برج تاریخی چهل‌دختران را می‌توان بخشی از روند ساماندهی حقوقی آثار تاریخی استان دانست؛ روندی که به گفته مسئولان، با هدف حفاظت پایدار از میراث فرهنگی و جلوگیری از تعرض به این بناها در حال پیگیری است.این اقدام همچنین می‌تواند زمینه‌ساز توجه بیشتر به ظرفیت‌های گردشگری تاریخی سمنان باشد. 

اکنون با رسمی شدن مالکیت این بنای تاریخی، انتظار می‌رود برنامه‌های مرتبط با حفاظت، مرمت و معرفی برج چهل‌دختران با جدیت بیشتری دنبال شود؛ بنایی که نه‌تنها بخشی از هویت تاریخی سمنان را روایت می‌کند، بلکه می‌تواند در صورت توجه و برنامه‌ریزی مناسب، نقش پررنگ‌تری در معرفی میراث فرهنگی این شهر ایفا کند.

یدالله یحیی‌پور، رئیس اداره حقوقی و املاک اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان،در همین رابطه، اظهار کرد: با پیگیری‌های مستمر اداره کل میراث فرهنگی استان، سند مالکیت تک‌برگی برج تاریخی چهل دختران به نام اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان صادر شد.

رئیس اداره حقوقی و املاک اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان اظهار کرد: سند مالکیت تک‌برگی برج تاریخی چهل دختران سمنان پس از طی مراحل قانونی صادر شد و این اقدام در راستای مستندسازی و حفاظت از آثار تاریخی استان انجام گرفته است.

وی افزود: صدور این سند در چارچوب اجرای طرح جامع مستندسازی اموال غیرمنقول و ساماندهی مالکیت آثار تاریخی و فرهنگی استان انجام شده و گامی مهم برای تثبیت وضعیت حقوقی این آثار محسوب می‌شود.

یحیی‌پور با اشاره به روند اداری صدور سند این بنای تاریخی عنوان کرد: پس از انجام عملیات دقیق نقشه‌برداری و پیگیری‌های حقوقی از طریق اداره ثبت اسناد و املاک شهرستان سمنان، مراحل قانونی از جمله ثبت اظهارنامه، انتشار دو نوبت آگهی نوبتی و یک نوبت آگهی تحدید حدود در روزنامه‌های کثیرالانتشار طی شد.در نهایت و پس از طی این فرآیندهای قانونی، سند مالکیت تک‌برگی برای برج تاریخی چهل دختران با پلاک ثبتی 16 فرعی از 9246 اصلی واقع در بخش یک سمنان صادر شد.

یحیی‌پور تصریح کرد: مساحت عرصه این اثر تاریخی 75.5 متر مربع است و سند آن به نام اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان ثبت شده است.در حال حاضر اصل سند مالکیت این برج تاریخی در مخزن اداره کل امور اقتصادی و دارایی استان سمنان نگهداری می‌شود.

یحیی‌پور با اشاره به موقعیت مکانی این بنای تاریخی اظهار داشت: برج چهل دختران در خیابان حکیم الهی و در محدوده محله تاریخی کوشمغان شهر سمنان قرار دارد و از بناهای شاخص تاریخی این منطقه به شمار می‌آید. بر اساس باورهای محلی، ساخت این برج به چهل دختر نسبت داده می‌شود که از تعلقات دنیوی کناره گرفته بودند و این روایت در میان مردم منطقه شهرت دارد.

یحیی‌پور خاطرنشان کرد: ساختار این برج به شکل هشت‌ضلعی است و مصالح اصلی آن خشت و گل بوده و بخش‌های باقی‌مانده بنا حدود 12 متر ارتفاع دارد. سقف مخروطی شکل این برج همچنان به‌عنوان یکی از عناصر شاخص معماری آن باقی مانده و جلوه‌ای از معماری تاریخی منطقه را به نمایش می‌گذارد.

رئیس اداره حقوقی و املاک اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان، یادآورشد: قرارگیری برج چهل دختران در بافت تاریخی محله‌های کوشمغان و زاوغان، بر ارزش فرهنگی و تاریخی این اثر افزوده و اهمیت حفاظت از آن را دوچندان کرده است.

وی تأکید کرد: این برج تاریخی که به دوره سلجوقیان تعلق دارد با شماره 3035 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و اخذ سند مالکیت آن می‌تواند زمینه جلوگیری از هرگونه تعرض یا تصرف احتمالی را فراهم کرده و مسیر برنامه‌ریزی برای مرمت و احیای این بنای ارزشمند را هموار سازد.

صدور سند تک‌برگی و تقویت پشتوانه حقوقی حفاظت از بناهای تاریخی 

صدور سند مالکیت برای برج تاریخی چهل‌دختران سمنان را باید فراتر از یک اقدام اداری دید؛ این تصمیم در واقع به‌معنای تبدیل حفاظت از میراث فرهنگی از یک مطالبه عمومی به یک تعهد حقوقی مشخص است.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که بسیاری از بناهای تاریخی، نه به‌دلیل نبود ارزش فرهنگی، بلکه به‌واسطه ابهام در وضعیت مالکیت و حریم حقوقی، در معرض فرسایش، دست‌اندازی یا کندی در روند مرمت قرار گرفته‌اند. 

از این زاویه، سنددار شدن یک اثر ثبت ملی، فقط یک برگ مالکیت نیست؛ بلکه نوعی سپر حقوقی برای صیانت از هویت شهری محسوب می‌شود.

میراث فرهنگی و نقش آن در توسعه گردشگری و هویت شهری سمنان 

 در مورد برج چهل‌دختران نیز اهمیت موضوع از آن‌جا بیشتر می‌شود که این بنا بخشی از حافظه تاریخی سمنان است و هر تصمیم حقوقی درباره آن، مستقیماً با آینده حفاظت، بهره‌برداری فرهنگی و حتی کیفیت روایت تاریخی شهر ارتباط پیدا می‌کند. 

نکته مهم دیگر این است که صدور سند برای آثار تاریخی، معمولاً به هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف نیاز دارد و همین چندلایه بودن فرآیند، علت اصلی تأخیر در بسیاری از پرونده‌هاست.

 به همین دلیل، هر بار که یک بنای تاریخی صاحب سند می‌شود، در عمل یک مانع مهم از مسیر حفاظت آن برداشته می‌شود و امکان برنامه‌ریزی منسجم‌تر برای مرمت و نگهداری فراهم می‌گردد. 

در سطح سیاست‌گذاری فرهنگی، این‌گونه اقدامات نشان می‌دهد که نگاه به میراث تاریخی از ثبت صرف و نمادین، به سمت حفاظت عملی و حقوق‌محور در حال حرکت است.

 اگر این روند ادامه پیدا کند، می‌توان امیدوار بود که بناهای ارزشمند بیشتری در استان سمنان و دیگر نقاط کشور از وضعیت مبهم مالکیت خارج شوند و در چارچوب مشخص‌تری مورد حفاظت قرار گیرند. 

از نگاه رسانه‌ای و افکار عمومی نیز، این خبر حامل یک پیام روشن است: میراث فرهنگی زمانی از خطر فراموشی و فرسایش دور می‌ماند که برای آن پشتوانه حقوقی، مدیریتی و بودجه‌ای تعریف شود. بنابراین، ثبت سند برای چهل‌دختران فقط یک خبر ثبتی نیست، بلکه نشانه‌ای از تغییر رویکرد در مواجهه با آثار تاریخی است؛ رویکردی که حفاظت را از سطح شعار به سطح اقدام می‌برد. 

همچنین باید توجه داشت که بناهای تاریخی در شهرهایی مانند سمنان، تنها ارزش معماری ندارند، بلکه در توسعه گردشگری فرهنگی و تقویت اقتصاد محلی نیز نقش‌آفرین‌اند.

 هر تصمیمی که امنیت حقوقی چنین آثاری را افزایش دهد، در نهایت به نفع معرفی بهتر شهر، جذب بازدیدکننده و تقویت برند تاریخی آن منطقه خواهد بود. 

سنددار شدن بناهای تاریخی؛ آغاز فصل تازه‌ای در حفاظت از میراث ملی

درنهایت آن‌که صدور سند مالکیت برای برج چهل‌دختران سمنان را می‌توان یک گام مثبت و ضروری در مسیر حفاظت از میراث ملی دانست؛ گامی که اگر با مرمت اصولی، حفاظت مستمر و معرفی رسانه‌ای همراه شود، می‌تواند این بنای تاریخی را از یک اثر صرفاً ثبت‌شده، به یک ظرفیت زنده فرهنگی برای شهر سمنان تبدیل کند.

  انتهای پیام/363/