آیا متروی تهران می تواند پناهگاه شب های جنگ باشد؟

حمیدرضا غلامزاده، رئیس مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران درباره طرح استفاده ۲۴ ساعته از مترو به عنوان پناهگاه در شرایط بحران گفت: این ایده بدون آماده‌سازی زیرساختی لازم قابل اجرا نیست. به گفته وی، پناهگاه واقعی نیازمند چندین خروجی، سرویس‌های بهداشتی، ذخایر و پیوست‌های ایمنی است و این موضوع باید در سطح سیاست‌گذاری کلان از قبل پیش‌بینی شود. او افزود در برخی کشورها مانند کره و چین، ایستگاه‌های مترو با تجهیزات اضطراری از پیش آماده شده‌اند.

شاخص های طراحی ایستگاه مترو مبتنی بر مبحث بیست ­و یک مقررات ملی ساختمان

شاخص های نه‌­گانه فاصله ساختمان ورودی تا وسایل نقلیه عمومی، تعیین مرز محدوده مجاز دسترسی، جهتگیری ساختمان در سایت، روند دسترسی به ساختمان، فرم و پیکره‌بندی ساختمان ورودی، موقعیت نسبت به معبر، جنس سازه ساختمان ورودی، تعداد ورودیها و نحوه دسترسی به ورودی ها، مهمترین مؤلفه‌های طراحی ورودی ایستگاه مترو از منظر پدافند غیرعامل هستند.

بررسی و مقایسه شاخص های ساخت مترو در ایران و سایر کشورها

به منظور درک و شناخت بهتر شاخص های نه گانه ارائه شده و آشنایی با مقررات سایر کشورها و نیز ایران در طراحی ایستگاه های مترو، ورودی چهار ایستگاه مترو در کشورهای چین، برزیل،انگلستان و کانادا و سه ایستگاه در شهرهای اصفهان، مشهد و تبریز واکاوی شده و شاخصه ای نُه‌گانه در آنها بررسی شده است

بررسی شاخص های طراحی ورودی ایستگاه مترو در نمونه های فوق حاکی از آن است که شاخص بهره مندی از موانع ثابت، استفاده از مصالح بتنی، تعدد ورودی و دسترسی غیرمستقیم به ترتیب اولویت، مهمترین مؤلفه هایی هستند که بدانها توجه شده است.

اهمیت ایستگاه مترو در بافت تاریخی شهر

رعایت اصـول پدافند غیرعامل به عنوان راهبردی برای کاهش آسیب پذیری و افــزایــش تاب آوری در برابر مخاطرات یکی از مهمترین الگوهای مداخله در بافت تاریخی شهرها برای حفاظت از آن محسوب می‌گردد.

در محدوده مطالعاتی یک پژوهش داخلی در منطقه 12 شهرداری تهران، کاربری های مسکونی، تجاری و سیاسی بیشترین سهم را در اشغال اراضی دارند. این محدوده با 37 درصد بافت فرسوده، اماکن تاریخی مهم و باارزشی همچون بــازار، شمس العماره، سبزه میدان، دارالفنون، باغ ملی، موزه ایران باستان و دهها اثر تاریخی دیگر را در خود جای داده است.

خطوط شریانی غیراستاندارد، بافت فشرده و فرسوده، وجود مراکز سیاسی و تجاری مهم، اماکن تاریخی، تراکم جمعیتی بالا و کمبود مراکز کنترل بحران در این منطقه، بهره مندی از ظرفیتهای مترو در مدیریت بحران را ضرورت می‌بخشد. اطلاعات مربوط به ایستگاههای مترو نشان میدهد که بیشترین میزان دسترسی به مترو در نواحی مرکزی شهر، نواحی واقع در مناطق 3، 6، 12 و 16 است.

در این پژوهش ورودی هـشت ایستگاه دروازه شمیران، دروازه دولـت، پانزده خرداد، خیام، سعدی، ملت، امام خمینی و بهارستان مورد بررسی قرار گرفته است.

براساس یافته های حاصله از ماتریس مقایسه زوجی و وزن نسبی ورودی هر ایستگاه، اولویت بندی ورودی ایستگاههای مترو انجام گرفته است که براساس آن ورودی ایستگاه مترو دروازه دولت با وزن نهایی 0/147 به لحاظ رعایت شاخص ها در رده نخست قرار دارد. ترتیب اولویت ایستگاهها در جدول زیر شرح داده شده است.