استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از زاهدان، در میانه تحولات پرشتاب منطقهای و جهانی و در شرایطی که کشورها برای افزایش تابآوری اقتصادی و تنوعبخشی به مسیرهای تأمین و تجارت خود، به بازتعریف نقشههای لجستیکی و ترانزیتی روی آوردهاند، ایران نیز وارد مرحله تازهای از بازآرایی راهبردهای تجاری خود شده است؛ مرحلهای که در آن، بهرهگیری هدفمند از ظرفیتهای مغفولمانده مرزهای زمینی و کریدورهای شرقی، به یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری اقتصادی دولت تبدیل شده است.
سیستان و بلوچستان بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه قرار گرفته است؛ استانی که سالها با وجود برخورداری از موقعیت ممتاز ژئوپلیتیکی، مرزهای گسترده با پاکستان و افغانستان، دسترسی به آبهای آزاد، ظرفیتهای قابل توجه ریلی و جادهای و قابلیت اتصال به بازارهای مهم منطقهای و فرامنطقهای، کمتر از ظرفیت واقعی خود در اقتصاد ملی بهره برده است. اکنون اما به نظر میرسد این استان در آستانه ایفای نقشی تازه و سرنوشتساز قرار دارد؛ نقشی که میتواند آن را از یک استان مرزی کمتر برخوردار، به یکی از پیشرانهای اصلی تجارت، ترانزیت و توسعه اقتصادی کشور تبدیل کند.
بازنگری در مسیرهای تجاری کشور، انتقال بخشی از بار واردات و صادرات به مرزهای زمینی، تسهیل فرآیندهای گمرکی، تقویت زیرساختهای حملونقل و افزایش تعاملات اقتصادی با کشورهای همسایه، تنها بخشی از اقداماتی است که میتواند چهره اقتصادی شرق کشور را متحول کند. در چنین شرایطی، هماهنگی میان دستگاهها، نقشآفرینی بخش خصوصی و بهرهبرداری سریع از این فرصت تاریخی، اهمیتی دوچندان یافته است.
منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار تسنیم، از ابعاد این تحول راهبردی، برنامههای دولت برای فعالسازی ظرفیتهای مرزی، نقش استان در نقشه جدید تجارت کشور و چشمانداز تبدیل سیستان و بلوچستان به یکی از گرههای کلیدی زنجیره تأمین و ترانزیت ایران سخن گفت که از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
تسنیم: اخیراً بحث بازطراحی مسیرهای تجاری کشور و انتقال بخشی از بار واردات و ترانزیت به مرزهای زمینی و بنادر شمالی مطرح شده است. این تغییر از چه ضرورتی ناشی شده و سیستان و بلوچستان در این نقشه جدید چه جایگاهی خواهد داشت؟
بیجار:آنچه امروز در سطح ملی در حال رخ دادن است، صرفاً یک جابهجایی فنی در مسیرهای حملونقل یا یک تصمیم اجرایی کوتاهمدت نیست؛ بلکه میتوان از آن بهعنوان یک بازتعریف راهبردی در هندسه تجارت خارجی کشور یاد کرد. تجربههای اخیر، تحولات منطقهای، نوسانات در مسیرهای سنتی حملونقل دریایی، افزایش حساسیتها در برخی کریدورهای بینالمللی و ضرورت افزایش تابآوری اقتصادی کشور، همه و همه دولت را به این جمعبندی رسانده که باید شبکه تأمین و ترانزیت کشور متنوعتر، منعطفتر و مقاومتر شود.
در همین چارچوب، ریاست محترم جمهوری به برخی وزارتخانهها مأموریت دادهاند که مسیرهای تجاری کشور را بازطراحی کنند؛ بهگونهای که بخشی از فعالیتهایی که تاکنون عمدتاً از طریق بنادر جنوبی انجام میشد، به سمت استفاده بیشتر از بنادر شمالی و بهویژه مرزهای زمینی فعال و قابل توسعه هدایت شود.
البته این به معنای کمرنگ شدن نقش بنادر جنوبی نیست؛ آن بنادر همچنان ستون اصلی تجارت دریایی کشور هستند و عملکرد قابل قبولی داشتهاند. اما واقعیت این است که آینده تجارت جهانی متعلق به کشورهایی است که چندمسیره، چندلایه و دارای تنوع در مبادی تأمین و ترانزیت باشند.
در این میان، سیستان و بلوچستان نهتنها یک استان مرزی، بلکه یک گره راهبردی در پیوند ایران با شرق، جنوب آسیا و اقیانوس هند است. مرزهای مشترک ما با پاکستان و افغانستان، دسترسی به آبهای آزاد، امکان اتصال به عمان و بازارهای آفریقایی، و ظرفیتهای ریلی و جادهای گسترده، این استان را به یکی از کلیدیترین نقاط کشور در نقشه جدید تجارت تبدیل کرده است. ما آمادهایم این مسئولیت بزرگتر را بپذیریم و نقش فعالتری در زنجیره تأمین و ترانزیت ملی ایفا کنیم.
تسنیم: برای تحقق این هدف، چه اقدامات اجرایی و هماهنگیهایی در سطح ملی و استانی آغاز شده است؟
بیجار:یکی از مهمترین نکات این است که این موضوع تنها در سطح ایده باقی نمانده و وارد فاز اجرایی شده است. با هماهنگی وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه، گمرک جمهوری اسلامی و سایر دستگاههای مرتبط، کارگروههای تخصصی در سطح ملی و استانی تشکیل شدهاند.
در این کارگروهها، نخستین اولویت ما شناسایی دقیق گلوگاههای موجود در فرآیند تجارت بوده است؛ از بروکراسیهای اداری و تأخیر در ترخیص کالا گرفته تا کمبود نیروی انسانی، ضعف برخی زیرساختها، طولانی بودن زمان پاسخگویی دستگاهها و نبود برخی تجهیزات تخصصی.
ما معتقدیم اگر قرار است استان وارد مرحله جدیدی از نقشآفرینی اقتصادی شود، باید همزمان سه اتفاق رخ دهد؛ نخست اصلاح فرآیندها و کاهش بوروکراسی، دوم تقویت زیرساختهای سختافزاری و تجهیزاتی و سوم ارتقای هماهنگی میان دستگاهها.
هدف این است که مسیر تجارت برای فعالان اقتصادی کوتاهتر، سریعتر و کمهزینهتر شود؛ چرا که در نهایت، رقابتپذیری ما در سطح منطقهای به همین سرعت عمل و سهولت فرآیندها وابسته است.
تسنیم: ظرفیتهای مرزی استان تا چه اندازه میتواند بار جدید تجاری کشور را پوشش دهد؟
بیجار:سیستان و بلوچستان از معدود استانهایی است که بهطور همزمان از چند مزیت استثنایی برخوردار است. ما هم مرزهای فعال زمینی داریم، هم دسترسی به دریا، هم مسیرهای بالقوه ریلی و هم پیوندهای طبیعی با بازارهای منطقه.
مرزهای رسمی ما با پاکستان و افغانستان، از جمله میرجاوه، میلک، پیشین و ریمدان، هر کدام میتوانند به یک کانون مستقل تجارت و ترانزیت تبدیل شوند. منطقه ویژه اقتصادی میرجاوه، ظرفیت بسیار بالایی برای تبادل کالا و توسعه لجستیک دارد. مرز میلک میتواند به دروازه تعامل اقتصادی با افغانستان و آسیای میانه تبدیل شود. ریمدان نیز ظرفیت مهمی در اتصال به پاکستان و فراتر از آن دارد.
اگر راهبرد جدید بهصورت کامل اجرایی شود، بخشی از بار واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه و حتی صادرات کشور میتواند از این مسیرها عبور کند. این اتفاق، نهتنها به نفع اقتصاد ملی است، بلکه میتواند چهره اقتصادی استان را بهطور بنیادین متحول کند.
تسنیم: آیا استان تجربه موفقی در تسریع فرآیندهای تجاری داشته است؟
بیجار:بله، یکی از نمونههای بسیار موفق، تجربه حمل یکسره کالا در دوره جنگ 12 روزه بود. در آن مقطع، با هماهنگی میان دستگاهها و حذف برخی موانع اداری، موفق شدیم زمان جابهجایی و ترخیص کالا را به شکل محسوسی کاهش دهیم.
این تجربه برای ما یک اثبات عملی بود که نشان داد اگر اراده و هماهنگی وجود داشته باشد، بسیاری از محدودیتهایی که تصور میکنیم ساختاری هستند، در واقع قابل اصلاحاند.
اکنون نیز پیشنهادهای استان در حال نهایی شدن است تا در قالب یک بسته مشخص به وزارت اقتصاد ارائه شود. در این بسته، موضوعاتی مانند اصلاح مقررات گمرکی، بازنگری در برخی عوارض، ارائه مشوقهای مالیاتی، تسهیل مجوزها و تسریع پاسخگویی دستگاهها پیشبینی شده است.
تسنیم: چه موانع قانونی و اقتصادی هنوز بر سر راه توسعه این ظرفیتها قرار دارد؟
بیجار:یکی از چالشهای جدی، برخی قوانین و ضوابطی است که ناخواسته هزینه تجارت را افزایش میدهد. برای مثال، برخی افزایشهای اعمالشده در عوارض یا برخی پیچیدگیهای قانونی، میتواند قیمت تمامشده کالا را بالا ببرد و مزیت رقابتی ما را کاهش دهد.
به همین دلیل، بازنگری در برخی چارچوبهای قانونی ضروری است. ما این موضوع را در سطح ملی دنبال میکنیم تا بتوانیم شرایطی ایجاد کنیم که فعال اقتصادی احساس کند ورود به این استان برای او نهتنها پرریسک نیست، بلکه سودآور و جذاب است.
تسنیم: نقش همکاریهای منطقهای و بینالمللی را چگونه ارزیابی میکنید؟
بیجار:آینده اقتصادی سیستان و بلوچستان بدون نگاه منطقهای قابل تصور نیست. ما در همسایگی پاکستان و افغانستان قرار داریم؛ دو بازاری که هر کدام ظرفیتهای بزرگی دارند. از سوی دیگر، عمان یک شریک بالقوه مهم در حوزه تجارت دریایی است.
فراتر از اینها، از طریق همین مسیرها میتوانیم به بازارهای چین، آسیای جنوب شرقی و حتی کشورهای آفریقایی متصل شویم.
برای تحقق این هدف، باید اقداماتی مانند حذف یا تسهیل روادید تجاری، افزایش ساعات کاری مرزها، هماهنگیهای گمرکی و توسعه دیپلماسی اقتصادی را با جدیت دنبال کنیم.
تسنیم: بخش خصوصی چه نقشی در این تحول خواهد داشت؟
بیجار:بدون تردید، موتور اصلی این تحول، بخش خصوصی است. دولت میتواند راه را هموار کند، زیرساخت بسازد و مقررات را اصلاح کند، اما این فعالان اقتصادی هستند که باید وارد میدان شوند.
ما از بخش خصوصی میخواهیم با نگاه بلندمدت و پذیرش ریسک منطقی، از این فرصت استفاده کند. استان آماده است در کنار سرمایهگذاران باشد، موانع را رفع کند و مسیر فعالیت اقتصادی را تسهیل کند.
تسنیم: در نهایت، این تحولات چه تأثیری بر آینده اقتصادی استان خواهد داشت؟
بیجار:سیستان و بلوچستان سالها با وجود ظرفیتهای عظیم، سهم اندکی از تولید ناخالص داخلی کشور داشته و با نرخ بیکاری بالا مواجه بوده است. این وضعیت باید تغییر کند.
ما معتقدیم امروز یک فرصت تاریخی و کمنظیر پیش روی استان قرار گرفته است؛ فرصتی برای تبدیل شدن از یک استان حاشیهای به یک گره اصلی اقتصاد ملی و منطقهای.
اگر بتوانیم این مسیر را با همدلی، سرعت و برنامهریزی دقیق پیش ببریم، نهتنها شاهد افزایش اشتغال و رونق معیشت مردم خواهیم بود، بلکه سیستان و بلوچستان میتواند به یکی از موتورهای رشد اقتصادی کشور در سالهای آینده تبدیل شود.
انتهای پیام/
جدیدترین نظرات مخاطبان