هزینهٔ واقعی سفارش غذا در ماه؛ مقایسه با آشپزی خانگی

البته این مقایسه فقط وقتی معنا دارد که هزینه واقعی آشپزی را ببینیم، فقط قیمت برنج و مرغ را مد نظر قرار ندهیم. انرژی، زمان، مواد دورریز و خریدهای اضافه نیز بخشی از هزینه‌اند. اما قیمت یک غذای آماده هم فقط عدد منو نیست و ممکن است هزینه ارسال یا خدمات به آن اضافه شود. برای مقایسه، یک وعده ساده برنج و مرغ و ۲۰ وعده در ماه را به‌عنوان سناریوی نمونه در نظر می‌گیریم.

هزینه آشپزی خانگی برای یک وعده چقدر است؟

هزینه یک وعده خانگی به نوع غذا، شهر، کیفیت مواد اولیه و تعداد نفرات بستگی دارد. برای اینکه مقایسه قابل فهم باشد، یک وعده ساده شامل برنج، مرغ، مقدار کمی روغن، پیاز یا سبزیجات و چاشنی‌ها را مبنا می‌گیریم.

برای یک نفر، می‌توان حدود ۲۰۰ گرم مرغ، ۱۲۰ گرم برنج و مقداری روغن و مخلفات در نظر گرفت. با یک فرض میانه، مواد اولیه این وعده حدود ۳۰۰ تا ۳۲۰ هزار تومان هزینه دارد. اگر ۸ درصد برای دورریز و حدودی برای گاز، برق و آب در نظر بگیریم، هزینهٔ نقدی وعده به حدود ۳۴۰ تا ۳۶۰ هزار تومان می‌رسد.

زمان نیز یک هزینه اقتصادی است، هرچند از حساب بانکی کم نمی‌شود. اگر آماده‌سازی، پخت و جمع‌کردن آشپزخانه ۴۵ دقیقه زمان ببرد و ارزش یک ساعت زمان را در این محاسبه حدود ۱۷۰ هزار تومان فرض کنیم، حدود ۱۲۸ هزار تومان هزینه زمانی خواهیم داشت. با این روش، هزینه اقتصادی یک وعده تک‌نفره نزدیک ۴۸۸ هزار تومان می‌شود. این عدد نرخ بازار نیست؛ یک سناریوی محاسباتی است تا نشان دهد چرا مقایسه غذای خانگی و غذای آماده فقط با جمع قیمت مواد اولیه دقیق نیست.

برای دو یا چهار نفر، وضعیت تغییر می‌کند. هزینه انرژی و زمان تقریبا دو یا چهار برابر نمی‌شود و بخشی از مواد نیز با بهره‌وری بیشتری مصرف می‌شوند. همین صرفه مقیاس، آشپزی خانگی را برای خانواده‌ها اقتصادی‌تر می‌کند.

چه هزینه‌هایی در آشپزی خانگی معمولا فراموش می‌شوند؟

بخشی از اختلاف محاسبات به هزینه‌هایی برمی‌گردد که در نگاه اول دیده نمی‌شوند. سه مورد بیشتر از بقیه نادیده گرفته می‌شوند:

• دورریز یا خراب‌شدن بخشی از مواد غذایی؛
• هزینه انرژی و شست‌وشو؛
• زمانی که برای خرید، آماده‌سازی، پخت و تمیزکاری صرف می‌شود.

این هزینه‌ها برای یک خانواده چهار نفره بین افراد تقسیم می‌شوند. برای یک فرد تنها، سهم هر وعده از آنها بیشتر است. به همین دلیل، هزینه خانگی به ازای هر نفر با افزایش تعداد افراد معمولا کاهش پیدا می‌کند.

هزینه سفارش همان وعده چقدر است؟

برای مقایسه، فرض کنیم یک وعده غذای ساده در محدوده ۶۰۱ هزار تومان قیمت داشته باشد و مجموع هزینه ارسال یا خدمات نیز حدود ۷۵ هزار تومان باشد. در این سناریو، هزینه نهایی برای یک نفر به ۶۷۶ هزار تومان می‌رسد.

اگر دو وعده هم‌زمان تهیه شود، فرض می‌کنیم مجموع پرداخت حدود یک میلیون و ۲۷۷ هزار تومان باشد. برای چهار وعده نیز عدد نمونه را دو میلیون و ۴۷۹ هزار تومان در نظر می‌گیریم. هزینه ارسال در این حالت بین تعداد بیشتری وعده تقسیم می‌شود، اما خود غذا تقریبا متناسب با تعداد نفرات افزایش می‌یابد.

برای مقایسه دقیق‌تر، بهتر است سرانهٔ ماهانه هر فرد هم در نظر گرفته شود. اگر بخشی از وعده‌ها از طریق سفارش غذا تأمین شود، باید هزینه نهایی آن با آشپزی خانگی روی یک مبنای یکسان مقایسه شود؛ در سمت غذای خانگی نیز پرت مواد اولیه، هزینه انرژی و سایر مخارجی که معمولا در محاسبه اولیه دیده نمی‌شوند باید به عدد نهایی اضافه شوند.

قیمت واقعی هر سفارش می‌تواند با نوع غذا، رستوران، شهر، زمان خرید، هزینه ارسال و تخفیف‌ها تغییر کند. بنابراین عدد ۶۷۶ هزار تومان را باید یک نمونه برای محاسبه دانست.

در چه حالتی سفارش به‌صرفه‌تر است؟

پاسخ برای یک نفر با یک خانواده چهار نفره یکسان نیست. هرچه تعداد افرادی که از یک پخت استفاده می‌کنند بیشتر شود، هزینه خانگی به ازای هر نفر کاهش پیدا می‌کند.

سناریوی تک‌نفره

یک وعده خانگی با احتساب زمان حدود ۴۸۸ هزار تومان و غذای آماده حدود ۶۷۶ هزار تومان هزینه دارد. اختلاف ۱۸۸ هزار تومان است.

با این حال، برای فردی که مواد اولیه زیادی در خانه ندارد، بخشی از خریدش خراب می‌شود یا زمان پخت برایش هزینه بالایی دارد، فاصله کمتر می‌شود. در یک سفارش با تخفیف یا هزینه ارسال پایین، ممکن است دو روش از نظر هزینه اقتصادی به هم نزدیک شوند.

سناریوی دونفره

برای دو نفر، هزینه یک پخت مشترک حدود ۷۹۸ هزار تومان در نظر می‌گیریم؛ یعنی نزدیک ۳۹۹ هزار تومان برای هر نفر. هزینه دو غذای آماده در سناریوی ما ۱ میلیون و ۲۷۷ هزار تومان است.

اینجا صرفه مقیاس آشپزی واضح‌تر می‌شود. یک بار پخت، یک بار مصرف انرژی و تقریبا همان زمان آماده‌سازی برای دو وعده استفاده می‌شود. به همین دلیل، پخت خانگی در بسیاری از وعده‌های دونفره فاصله بیشتری با خرید غذای آماده پیدا می‌کند.

خانواده چهارنفره

برای چهار نفر، هزینه اقتصادی یک پخت نمونه را با قیمت‌های تابستان ۱۴۰۵ حدود ۱ میلیون و ۴۵۶ هزار تومان در نظر گرفته‌ایم؛ نزدیک ۳۶۴ هزار تومان برای هر نفر. چهار غذای آماده در همان سناریو حدود ۲ میلیون و ۴۷۹ هزار تومان هزینه دارد.

در این مقیاس، آشپزی خانگی معمولا مزیت هزینه‌ای بیشتری دارد. البته اگر بخشی از مواد غذایی دور ریخته شود، غذا بیش از نیاز تهیه شود یا خانواده برای هر وعده خرید خرد و گران انجام دهد، بخشی از این مزیت از بین می‌رود.

برای مقایسه ماهانه نیز باید تعداد وعده‌های غذای آماده و خانگی مشخص باشد. هرچه تعداد اعضای خانواده بیشتر شود، هزینه پخت مشترک بین افراد بیشتری تقسیم می‌شود و همین موضوع می‌تواند فاصله هزینه‌ای میان دو روش را بیشتر کند.

جدول جمع‌بندی هزینه ماهانه

برای مقایسه ماهانه، فرض می‌کنیم ۲۰ وعده اصلی در ماه با یکی از دو روش تأمین شود. این جدول هزینه کل خوراک ماهانه خانوار نیست و فقط همان ۲۰ وعده نمونه را مقایسه می‌کند.

هزینه آشپزی با افزایش تعداد نفرات به همان نسبت بالا نمی‌رود، اما هزینه غذای آماده بیشتر به تعداد پرس وابسته است. با این حال، بعضی خانوارها برای صرفه‌جویی در زمان یا حذف مراحل خرید و پخت هزینه بیشتری می‌پردازند.

چطور هزینه واقعی غذای ماهانه را برای خودمان حساب کنیم؟

بهتر است به جای استفاده از یک عدد عمومی، هزینه واقعی خانه را برای یک ماه ثبت کنید. کافی است هزینه مواد غذایی مربوط به وعده‌های اصلی، انرژی تقریبی، دورریز و تعداد دفعات خرید غذای آماده را جدا بنویسید.

اگر در یک ماه ۳۰ وعده غذای خانگی و ۱۰ وعده غذای آماده دارید، کل خرید سوپرمارکتی را نباید به ۳۰ تقسیم کرد؛ بخشی از آن ممکن است مربوط به صبحانه یا ماه بعد باشد. اگر فقط هزینه نقدی مهم است، زمان را حذف کنید؛ برای هزینه اقتصادی، ارزش زمانی خودتان را هم در نظر بگیرید.

پرت هم بهتر است بر اساس تجربه واقعی خانه ثبت شود. برای یک خانواده منظم ممکن است کمتر از ۵ درصد باشد و برای خریدهای بدون برنامه به بیش از ۱۰ درصد برسد. همین تفاوت می‌تواند نتیجه مقایسه را تغییر دهد.

سوالات پرتکرار

۱. سفارش غذا گران‌تر از آشپزی است؟

در بیشتر سناریوهای چندنفره، بله.

با افزایش تعداد نفرات، هزینه پخت خانگی به ازای هر نفر کاهش پیدا می‌کند. برای یک نفر، اگر زمان و دورریز بالا باشد، اختلاف می‌تواند کمتر شود.

۲. برای یک نفر کدام به‌صرفه‌تر است؟

به میزان مصرف، زمان و دورریز بستگی دارد.

در سناریوی این متن، آشپزی حدود ۴۸۸ هزار تومان و غذای آماده حدود ۶۷۶ هزار تومان برای هر وعده هزینه دارد. تخفیف، ارسال و مواد موجود در خانه می‌توانند این فاصله را تغییر دهند.

۳. هزینه ماهانه غذای یک خانوار چقدر است؟

یک رقم ثابت برای همه خانوارها وجود ندارد.

در سناریوی چهار نفره این متن، ۲۰ وعده خانگی حدود ۲۹٫۱۲ میلیون تومان و ۲۰ وعده غذای آماده حدود ۴۹٫۵۸ میلیون تومان می‌شود. این اعداد کل هزینه خوراک ماهانه نیستند.

۴. پرت مواد غذایی چقدر هزینه دارد؟

به الگوی خرید و مصرف بستگی دارد.

اگر ۵ تا ۱۰ درصد مواد خریداری‌شده مصرف نشود، همین نسبت باید به هزینه واقعی غذا اضافه شود. برنامه‌ریزی خرید، نگهداری درست و استفاده از باقی‌مانده مواد می‌تواند این هزینه را کاهش دهد.