کربلای 4 چگونه زمینه‌ساز پیروزی بزرگ شد؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، عملیات کربلای چهار با هدف تصرف مناطق استراتژیک شرق بصره، از جمله شهر ابوخضیب، پتروشیمی، اتوبان بصره-فاو و در نهایت خود شهر بصره، از جزیره مینو تا جزیره بوارین طراحی شد. در این عملیات، نیروهای غواص نقش تعیین‌کننده‌ای در عبور از رودخانه اروند و تصرف جزایری همچون ام‌الرصاص و شکستن خطوط اولیه دفاعی دشمن ایفا کردند؛ نقشی که غواصان همدانی در آن حضوری برجسته داشتند.

بر اساس روایت یکی از رزمندگان حاضر در عملیات، دشمن بعثی سه ردیف موانع شامل سیم‌های خاردار کلافی و خورشیدی، نبشی‌های فلزی و بشکه‌های مواد نفتی (فوگاز) در جلوی خط دفاعی خود ایجاد کرده بود. خط اصلی دفاعی دشمن از سنگرهای بتنی متصل به هم توسط کانال تشکیل شده بود و پشت آن یک خاکریز سرتاسری و سپس خاکریزهای نعل‌اسبی (نونی شکل) قرار داشت که خط سوم دفاعی را می‌ساخت. تصور عبور نیروهای ایرانی از این موانع برای دشمن غیرممکن بود.

محسن جام بزرگ، معاون گردان شهدای غواص، به تشریح شکل‌گیری یگان‌های غواصی، نقش نیروهای همدانی در خط مقدم، پیچیدگی‌های عملیات کربلای چهار و نسبت آن با پیروزی بزرگ کربلای 5 پرداخت و با نگاهی تحلیلی، ابعاد نظامی، سیاسی و تاریخی این عملیات را تبیین کرد.

وی گفت: از سال 1362 توفیق حضور در عملیات والفجر 2 را داشتم و ابتدا در واحد اطلاعات عملیات خدمت می‌کردم. در سال 1365 گردان غواصی به‌صورت رسمی شکل گرفت و ما در قالب گروهان غواصی در عملیات‌های آب‌وخاکی حضور پیدا کردیم. نخستین تجربه غواصی ما در 20 شهریور 1365 در جزایر مجنون انجام گرفت.

معاون گردان غواصی جعفر طیار با اشاره به نحوه انتخاب نیروهای غواص افزود: انتخاب غواص‌ها بر اساس توان بدنی، علاقه، اخلاص و روحیه شهادت‌طلبی انجام می‌شد. غواصان بدون سر و صدا به خط دشمن نفوذ می‌کردند و زمینه را برای نیروهای آبی-خاکی و قایق‌ها آماده می‌کردند. پس از شکستن خط، نیروهای پشتیبان با تجهیزات سنگین وارد عمل می‌شدند.

وی توضیح داد: برخی یگان‌های غواصی حتی چند ساعت زودتر وارد آب می‌شدند تا هماهنگی لازم ایجاد شود. در برخی محورها خط شکسته شد و مناطق تصرف شد، اما در بعضی نقاط به‌دلیل آتش سنگین دشمن، امکان الحاق نیروها فراهم نشد.

وی با اشاره به توقف عملیات گفت: وقتی مشخص شد نیروها در همه محورها الحاق صورت نگرفته و دشمن از عملیات مطلع شده، دستور توقف صادر شد. در این میان، تعدادی از غواص‌ها به شهادت رسیدند، برخی مجروح و اسیر شدند و عده‌ای نیز موفق به بازگشت شدند.

جام بزرگ درباره بحث «لو رفتن عملیات» اظهار کرد: نباید با نگاه ساده‌انگارانه قضاوت کرد. ما در جنگ فقط با عراق نمی‌جنگیدیم؛ بیش از 56 کشور به صدام کمک می‌کردند. کشورهایی که سلاح، پول و حتی نیرو در اختیارش می‌گذاشتند. منافقین نیز در جمع‌آوری اطلاعات کنار صدام بودند. عربستان با اطلاعات ماهواره‌ای آمریکا (آواکس) تحرکات ما را رصد و در اختیار صدام می‌گذاشت.

وی افزود: جابه‌جایی حجم عظیم نیرو و تجهیزات کاملاً قابل پنهان‌سازی نبود. با این حال، فرماندهان ما همواره عملیات‌های فریب اجرا می‌کردند، همان‌طور که در والفجر 8 با موفقیت انجام شد.

وی با اشاره به شرایط سخت لجستیکی گفت: حتی تجهیزات اولیه غواصی به‌سختی تأمین می‌شد. لباس‌های غواصی محدود بود و گاهی از لباس‌های غیرمتعارف استفاده می‌شد، اما با همین امکانات محدود، عملیات‌های بزرگ انجام شد.

معاون گردان غواصی تأکید کرد: صدام پس از کربلای چهار، آن را پیروزی خود جلوه داد و جشن گرفت، اما همین غرور باعث غفلت دشمن شد. شهدای مظلوم غواص کربلای چهار، سکوی پرتاب عملیات کربلای 5 شدند. تنها 15 روز بعد، در 19 دی 1365، عملیات کربلای 5 در شلمچه آغاز شد؛ عملیاتی که ضربه‌ای سنگین به ارتش عراق وارد کرد و مسیر جنگ را تغییر داد.

وی گفت: کربلای چهار اگرچه از نظر ظاهری به هدف نهایی نرسید، اما زمینه‌ساز پیروزی بزرگ کربلای 5 و در نهایت پذیرش قطعنامه 598 شد. گاهی یک عملیات ناتمام، مقدمه یک پیروزی تعیین‌کننده است. تاریخ باید با انصاف روایت شود. آن‌ها رفتند، اما خونشان مسیر پیروزی‌های بعدی را هموار کرد.

وی به سختی‌های عملیات اشاره کرد: غواصان در تاریکی شب، با حمل تجهیزات، خود را به رودخانه خروشان و پرپیچ‌و‌خم اروند می‌سپردند. برای اینکه آب بچه‌ها را از هم جدا نکند، از یک ریسمان که به فاصله هر یک و نیم متر گره‌ای داشت استفاده می‌کردیم و حلقه‌ها را در آستین می‌کردیم و دنبال هم شنا می‌کردیم.

جام بزرگ بیان کرد: با وجود شناسایی توسط دید در شب دشمن و آتش سنگین، غواصان مأموریت را ادامه دادند. فرماندهان در صف اول حضور داشتند تا روحیه نیروها را حفظ کنند. این حضور در شکستن خطوط اول و دوم مؤثر بود.

وی با بیان اینکه شماری از رزمندگان همدانی به شهادت رسیدند، تأکید کرد: از جمله شهید محمد مختاران و شهید امیر طلایی که در حین عبور از آب هدف گلوله قرار گرفتند. روایت‌ها حاکی است برخی با وجود جراحت شدید، تا آخرین لحظه بی‌صدا مأموریت را ادامه دادند.

وی همچنین به اسارت و شهادت مظلومانه گروهی از غواصان اشاره کرد که بعدها با عنوان «شهدای غواص» شناخته شدند؛ رزمندگانی که با دستان بسته به خاک سپرده شدند.

جام بزرگ فضای معنوی آن شب را چنین توصیف کرد: وداع‌ها، وصیت‌نامه‌ها، دعاها و حال و هوایی که به گفته شاهدان، گویی برخی رزمندگان “یک پا بر زمین و یک پا در آسمان” داشتند. این روحیه، نیرویی مضاعف برای ایستادگی در برابر آتش سنگین دشمن ایجاد کرده بود.

وی در ادامه درباره مسئولیت جامعه امروز تأکید کرد: وظیفه امروز ما این است که هرکس در جایگاه خود درست عمل کند. اگر باور داشته باشیم خدا حاضر و ناظر است و کارمان را درست انجام دهیم، راه شهدا ادامه پیدا می‌کند.

رزمنده همدانی با تمثیلی افزود: ما مثل چراغی هستیم که روشنایی‌اش وابسته به اتصال به منبع برق است. راه مستقیم، اتصال به خدا و ارزش‌هاست؛ اگر این قطع شود، شیطان مسیر را عوض می‌کند.

جام بزرگ در پیامی خطاب به شهدا گفت: ای شهدا، شما رفتید و صدایتان را دادید؛ ما جا ماندیم. دست ما را بگیرید، شفاعت‌مان کنید و عاقبت‌به‌خیری ما را از خدا بخواهید.

وی درباره منتقدان دفاع مقدس تصریح کرد: تاریخ نشان داده اگر مقاومت و جهاد نباشد، نتیجه‌اش ذلت، استعمار و نابودی است؛ همان‌طور که امروز در فلسطین، غزه و لبنان می‌بینیم. اگر ایستادگی نباشد، دشمن دست‌بردار نیست.

وی در پایان با اشاره به فشارهای مضاعف بر رزمندگان در اسارت گفت: بسیاری از بچه‌ها زیر شکنجه به شهادت رسیدند. بعضی خانواده‌ها سال‌ها نمی‌دانستند فرزندشان اسیر است یا شهید. ما در اردوگاه 11 شاهد مظلومیت‌هایی بودیم که با کتاب‌ها نمی‌شود نوشت. بچه‌های کربلا، تا لحظه آزادی و حتی بعد از آن، هزینه ایستادگی را با جانشان پرداختند.

انتهای پیام/