جنگ شناختی؛ وقتی تیتر و شایعه جای گلوله را می‌گیرد/ سیلی مردم به ترامپ

به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، در شرایط کنونی حرف و حدیث های مذاکرات و فشارهای سنگین پیاده سواران و مخالفان جبهه مقاومت و بیداری اسلامی و جنگ روانی این روزهای دشمنان خبرنگار تسنیم همدان در گفت‌وگویی با محمد صالح شادمانی فرزند سپهبد شهید علی شادمانی که خرداد ماه امسال در جریان حملات دشمن به درجه رفیع شهادت نائل آمد به زاویه‌های پنهان جنگ روانی دشمن و فشار در مذاکرات اخیر می‌پردازد.

وی دارای دکترای سیاست‌گذاری عمومی، کارشناسی ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل پژوهشگر، نویسنده و تحلیلگر است.

تسنیم: ‌در روزها و هفته‌های اخیر، پیگیری لحظه‌ای اخبار مذاکرات و تحولات سیاسی در سنین مختلف مردم جامعه به‌طور محسوسی افزایش یافته است ریشه آن را چه می دانید؟

شادمانی: ‌این وضعیت بیش از آنکه ناشی از نیاز واقعی جامعه به اطلاع یافتن باشد، حاصل فضایی است که در آن «ابهام» و «انتظار» به‌طور هم‌زمان تشدید شده‌اند. تجربه سال‌های اخیر نشان داده هر زمان پرونده‌های مهم سیاسی به نقطه حساس می‌رسند، جریان‌های رسانه‌ای معاند تلاش می‌کنند جامعه را در حالت تعلیق ذهنی نگه دارند؛ تعلیقی که خود زمینه‌ساز اضطراب، شایعه و رفتارهای هیجانی می‌شود.

تسنیم: ‌برخی معتقدند مردم برای مدیریت معیشت و تصمیمات اقتصادی، ناچار به دنبال‌کردن لحظه‌ای اخبار سیاسی هستند. این نگاه را چقدر صحیح می‌دانید؟

شادمانی: ‌این نگاه در ظاهر منطقی به‌نظر می‌رسد، اما در عمل برای عموم جامعه کارآمد نیست. تصمیم‌گیری‌های اقتصادی خرد، با پیگیری تیترهای لحظه‌ای نه‌تنها دقیق‌تر نمی‌شود، بلکه به خطاهای پرهزینه می‌انجامد. تجربه بازار ارز و طلا نشان داده که واکنش‌های هیجانی، اغلب پیش‌خورکردن اخبار ناتمام و تحلیل‌نشده است، نه پاسخ به واقعیت‌های اقتصادی.

تسنیم ‌این نوع پیگیری هیجانی چه آسیب‌هایی برای جامعه به همراه دارد؟

شادمانی: مهم‌ترین آسیب، تضعیف امنیت روانی جامعه است. وقتی افکار عمومی دائماً بین امید و یأس نوسان کند، اعتماد عمومی فرسوده می‌شود و رفتارهای جمعی غیرعقلانی شکل می‌گیرد؛ از هجوم به بازارها گرفته تا بی‌ثباتی انتظارات. این وضعیت، حتی پیش از وقوع هر رویداد واقعی، آثار منفی خود را بر اقتصاد و انسجام اجتماعی می‌گذارد.

تسنیم: آیا می‌توان گفت بخشی از نوسانات اقتصادی اخیر، بیش از آنکه واقعی باشد، ریشه در فضای روانی دارد؟

شادمانی: ‌بله، بخش قابل‌توجهی از نوسانات ناشی از «انتظارات منفی القاشده» است. در ادبیات اقتصادی، این موضوع کاملاً شناخته‌شده است که بازارها به ادراک و انتظار واکنش نشان می‌دهند، نه صرفاً به واقعیت. دشمن دقیقاً از همین نقطه وارد می‌شود و با بزرگ‌نمایی اخبار ناتمام، تلاش می‌کند پیش از هر تصمیم سیاسی، اثر خود را در ذهن جامعه بگذارد.

تسنیم: ‌در این چارچوب، مفهوم «جنگ شناختی» چه جایگاهی دارد؟

شادمانی: ‌جنگ شناختی به‌دنبال تغییر محاسبات ذهنی جامعه است، نه لزوماً تغییر واقعیت‌های میدانی. در این نوع جنگ، تیتر، شایعه و تفسیر جهت‌دار جای گلوله را می‌گیرد. پیگیری هیجانی اخبار، اگر بدون تحلیل و منبع معتبر باشد، ناخواسته به تقویت همین پروژه کمک می‌کند و جامعه را به بازیگری منفعل در زمین دشمن تبدیل می‌کند.

تسنیم: ‌نقش رسانه‌ها را در این فضا چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شادمانی: ‌رسانه‌ها نقش کلیدی دارند. هرچه روایت‌ها دقیق‌تر، مسئولانه‌تر و به‌دور از هیجان باشد، جامعه نیز رفتار عقلانی‌تری نشان می‌دهد. در مقابل، تیترسازی شتاب‌زده و بازنشر شایعات می‌تواند امنیت روانی جامعه را تضعیف کند. اینجاست که «مسئولیت اجتماعی رسانه» معنا پیدا می‌کند.

تسنیم: ‌برخی تأکید دارند که رفتارهای هیجانی مردم، عملاً مکمل راهبرد دشمن است. آیا با این تحلیل موافقید؟

شادمانی: ‌دقیقاً همین‌طور است. دشمن به‌دنبال آن است که بدون پرداخت هزینه مستقیم، جامعه را دچار بی‌ثباتی ذهنی کند. هر رفتار هیجانی، از خریدهای ناگهانی تا بازنشر اخبار تأییدنشده، می‌تواند این پازل را کامل کند. در مقابل، رفتار عادی و عقلانی مردم، کنشی آگاهانه و بازدارنده محسوب می‌شود.

تسنیم: ‌آیا این به‌معنای بی‌تفاوتی نسبت به اخبار و تحولات سیاسی است؟

شادمانی: ‌خیر، تفاوت جدی میان «آگاهی» و «هیجان‌زدگی» وجود دارد. جامعه باید آگاه باشد، اما نه اسیر موج‌سازی‌های لحظه‌ای. دنبال‌کردن اخبار از منابع رسمی، با فاصله تحلیلی و بدون واکنش فوری، همان نقطه تعادل مطلوب است.

تسنیم: ‌اعتماد به دستگاه دیپلماسی و حاکمیت چه نقشی در این میان دارد؟

شادمانی‌: اعتماد عمومی، پشتوانه اصلی قدرت ملی است. وقتی جامعه بداند فرآیندهای تصمیم‌گیری در سطوح عالی کشور با درنظرگرفتن منافع ملی در حال انجام است، از واکنش‌های هیجانی فاصله می‌گیرد. این اعتماد، قدرت چانه‌زنی دیپلماتیک و اقتدار دفاعی کشور را نیز تقویت می‌کند.

تسنیم‌: در نهایت، اگر بخواهید یک جمع‌بندی ارائه دهید، پیام اصلی شما چیست؟

شادمانی: پیام روشن است: ثبات روانی جامعه، خط مقدم جهاد تبیین است.

رفتار عادی، عقلانی و به‌دور از هیجان مردم، نه انفعال، بلکه مشارکت آگاهانه در خنثی‌سازی جنگ شناختی دشمن است. همان‌طور که قدرت نظامی و دیپلماسی از کشور صیانت می‌کند، آرامش و هوشمندی جامعه نیز ستون امنیت ملی محسوب می‌شود.

مصاحبه از حاجی قربان قنبری خرم

انتهای پیام/