روزه‌دا‌ری در ایران| از طبل و سورنا تا ربنای سحرگاهی در مازندران

به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، ماه رمضان بساط خود را در عرش و زمین چیده و بندگان را گرد معرفت الهی حول هم جمع کرده است، ضیافتی به پا شده از نور خداوند بر دل‌های مومنان، بر زمین زاینده و آسمان بارنده رحمت و نعمت، ضیافتی است از ملکوت تا بستر دنیا و چه ماه پر فضیلتی است.ماه رمضان که می‌شود گویا زمان و مکان در سیطره معنویت جوشان می‌شود و گرمایی به زمین سرد می‌بخشد، گرمایی از معنویت و صفای باطن بر سرمای درد زمین.

قبل آنکه این ماه فرا برسد چه تکاپویی به راه است، تکاپوی آماده کردن خانه و کاشانه، آماده کردن سرای دل و ذهن تا استقبالی سبک‌بال رقم بخورد و اما وقتی هلال ماه به آسمان نشست و رمضان در آغوش بندگان تحویل شد، نجوای سحرگاهی و ربنای افطاری است که سی روز روزه گرفتن را زیباتر جلوه می‌دهد و اکنون که در ماه صیام قرار داریم معنویتی در خانه‌ها موج می‌زند و فرشتگان در بساط سفره‌های سحری و افطاری، برکت را با بال‌هایشان می‌تکانند.

ماه رمضان است و مردم دیار علویان همچون سایر بندگان آداب روزه‌داری را به جا می‌آورند، مردمانی که از دیرباز آداب خاصی برای ماه مهمانی خدا داشتند، از خانه تکانی گرفته تا آماده کردن مواد غذایی ویژه این ماه تا غبار را از خانه‌ها بزدایند و جان را نیز مهیای مهمانی خدا کنند، سحرها و افطارهایشان نیز خود روایتی شنیدنی دارد، روایتی که حاکی از آیینی کهن و با ارزش دارد.

آیینی با رنگ و بوی محلی و مردمی

طوبی اصانلو کارشناس مردم‌شناسی‌ و میراث معنوی اداره کل میراث فرهنگی مازندران در گفت و گو با خبرنگار تسنیم در سوادکوه با بیان اینکه آیین و رسوم ماه رمضان در مازندران از گذشته رنگ و بویی کاملا محلی و مردمی داشت ، گفت: آیینی که آمیخته با باورهای دینی و فرهنگ بومی منطقه بوده است.

وی با برشمردن مهم‌ترین بخش این آیین، اظهار داشت: مهم‌ترین بخش این آیین اعلام فرارسیدن ماه رمضان بوده است، پیش از آمدن ماه رمضان روحانی محل یا فردی مسن‌تر خبر رویت هلال را به مردم می‌داد و در بعضی مناطق با به صدا درآوردن طبل‌های مخصوص یا زدن”سورنا و کرنا ” ورود ماه مبارک را اعلام می‌کردند.

سحرخوانی زیباترین رسم آیینی ماه رمضان در گذشته

اصانلو سحرخوانی را یکی از رسوم زیبا در ماه رمضان در مازندران برشمرد و گفت: سحرخوانی یا مُلا‌خوانی یکی از رسوم زیبا به شمار می‌آمد، شب‌ها پیش از سحر مردی خوش صدا شروع به سحرخوانی می‌کرد با این مضمون “بیدارشو مومن، سحر شد و….”، در بعضی روستاها با کوبیدن بر درب یا زدن بر ظرف‌های مسی، مردم را بیدار می‌کردند اما امروزه این رسم تقریبا از میان رفته و جای خود را به اعلام وقت سحر از تلویزیون و بلندگوهای مسجد داده است،اما در برخی از روستاهای دور هنوز اجراهای نمادین آن دیده می‌شود.

از خوراکی‌های رمضانی مردم مازندران تا کمک به نیازمندان

کارشناس مردم‌شناسی‌ و میراث معنوی اداره کل میراث فرهنگی مازندران با اشاره به خوراکی‌های ماه رمضان در بین مردم مازندران،گفت:خوراکی‌های مخصوص این ماه در افطار شامل آش،برنج با ماهی، کتلت یا خورش‌هایی مانند قیمه و بادمجان است، در سحر نیز غذاهای مقوی مانند برنج کته، نیمرو و ماست محلی برای دوام روزه استفاده می‌شد، نان محلی و شیربرنج نیز از خوراک‌های محبوب بود.

اصانلو با بیان اینکه یکی از خصوصیات مردم مازندران در ماه رمضان کمک به نیازمندان بوده است، گفت: در گذشته رسم بود که در ماه رمضان، خانواده‌های متمول با پخت غذا و تقسیم آن میان نیازمندان و افطاردهی به نوعی کار خیر جمعی می‌کردند امروزه این رسم هنوز وجود دارد اما بیشتر به شکل نذری‌های شهری و خیریه‌ایی انجام می‌شود و به صورت دورهمی گسترده خانوادگی روستایی نیست.

آیین‌های شب قدر

وی، افزود: در شب‌های قدر در مساجد روستاها تا سحر مراسم قرآن‌خوانی، دعای جوشن کبیر و احیا برگزار می‌شد، زنان و مردان معمولا با لباس‌های تمیز و چراغ‌های نفتی در سکوت معنوی شب شرکت می‌کردند، در گذشته در بیشتر روستاها مردم در خانه‌های همدیگر جمع می‌شدند و هر روز یک جزء قرآن می‌خواندند و تا پایان ماه ختم قرآن حاصل می شد اکنون این آیین بیشتر در مساجد و برنامه‌های رسمی انجام می‌گیرد و رنگ مردمی خانگی آن کمتر شده است.

این کارشناس، ادامه داد: همچنین در شب‌های قدر نوحه‌خوانی با نواهای مخصوص مازندرانی برگزار می‌شد و گاهی به شکل ذکرخوانی گروهی همراه با موسیقی سنتی بود، امروزه این نواهای بومی کمتر اجرا می‌شوند ولی در مناطقی مثل ساری، قائمشهر و نکا گاهی هنوز در مساجد قدیمی شنیده می‌شود.

آداب عید فطر

اصانلو، اظهار داشت: در عید فطر نیز مردم مازندران صبح زود با لباس نو به مصلاها می‌رفتند، بعد از نماز فطر، دید و بازدید و بخشش پول به کودکان به صورت عیدی معمول بود، در بعضی مناطق خانواده‌ها بر مزار درگذشتگان می‌رفتند و برای شادی روحشان نذر می‌دادند، همچنین شیرینی‌های محلی مثل قطاب و… پخش می‌کردند.

وی، افزود: امروز بیشتر این دیدارها شکل مدرن به خود گرفته‌اند(مثل مهمانی‌های خانوادگی و غذای شهری) اما روح  دید و بازدید کاملا حفظ شده است.

به گزارش تسنیم، ماه رمضان جلوه‌ای از حضور بندگان در مهمانی خدا به راه است و هر کجای این سرزمین رسم و آیینی از گذشته برای این ماه به یادگار مانده است، آیین‌هایی که اگرچه به مرور زمان برخی تغییر کرده و یا به فراموشی سپرده شده است اما همچنان رگه‌هایی از آن آیین‌ها و رسومات جذاب و پر از معنویت در مازندران باقی مانده است و مردم دیار علویان ماه رمضان را با رنگ و بویی سنتی سپری می‌کنند.

انتهای پیام/