شاهراه ریلی سرخس؛ بازتعریف دیپلماسی لجستیک ایران در مسیر جاده ابریشم

به گزارش  خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، منطقه آزاد سرخس در سال‌های اخیر همواره به عنوان یک هاب لجستیکی مطرح بوده است، اما واقعیت‌های آماری نشان می‌دهند که میان ظرفیت‌های موجود و بهره‌برداری فعلی فاصله‌ای معنادار وجود دارد.

در شرایطی که زیرساخت‌های این منطقه توان جابه‌جایی 10 میلیون تن کالا در سال را دارند، عبور تنها دو و هشت دهم میلیون تن کالا نشان‌دهنده یک خلاء استراتژیک است که باید با تدابیر هوشمندانه پر شود.

جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، با درستی بر این نکته تاکید دارد که سرخس از کامل‌ترین امکانات در حوزه حمل و نقل ریلی و لجستیکی برخوردار است و استقرار رسمی منطقه آزاد باید کاتالیزوری برای استفاده از تمام این ظرفیت خاموش باشد.

برای تحقق این هدف، صرفاً تکیه بر زیرساخت کافی نیست و نیازمند یک مدل کسب‌وکار نوین در دیپلماسی حمل‌ونقل هستیم تا سرخس را به نقطه ثقل تبادلات شرق به غرب تبدیل کنیم.

حل معمای بار برگشتی و اقتصاد مقیاس

یکی از چالش‌های دیرینه در مسیرهای ریلی ایران به سمت شرق، عدم توازن در حجم بار رفت و برگشت بوده که هزینه‌های تمام‌شده حمل را برای تجار افزایش می‌داد.

رسول رئیس‌جعفری، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد سرخس، به درستی به این گره کور اشاره کرده است که نبود بار برگشت از سرخس به چین، جذابیت این مسیر را تحت‌الشعاع قرار می‌داد.

راهکار عملیاتی که اکنون با محوریت سازمان توسعه تجارت در حال پیگیری است، یعنی صادرات کنسانتره روی و مس از بندر خشک آپرین به مقصد چین، می‌تواند معادلات هزینه-فایده را به نفع ایران تغییر دهد.

زمانی که قطارهای حامل کالا از چین به ایران می‌رسند، نباید خالی بازگردند؛ تامین کالای صادراتی معدنی نه تنها ضریب اشغال واگن‌ها را بالا می‌برد، بلکه با سرشکن کردن هزینه‌ها، نرخ تعرفه حمل ریلی را در رقابت با مسیرهای دریایی به شدت رقابتی می‌کند.

هم‌افزایی تکنولوژیک و توسعه زیرساخت‌های مرزی

ارتقای توان عملیاتی سرخس به جابه‌جایی روزانه هزار دستگاه واگن، نیازمند چیزی فراتر از توافق‌های کاغذی است؛ این هدف‌گذاری مستلزم نوسازی تجهیزات تخلیه و بارگیری و بهره‌گیری از مشارکت‌های بین‌المللی است.

حضور شرکت چینی «پارک لجستیک بین‌الملل» در کنار ظرفیت تعویض چهارصد جفت بوژی در روز، نشان‌دهنده آمادگی فنی برای یک جهش بزرگ است. وجود خطوط ریلی عریض و نرمال در کنار هم، سرخس را به یک آزمایشگاه زنده برای نمایش توانمندی‌های لجستیکی ایران تبدیل کرده است.

در این میان، کاهش مسافت و تعدیل تعرفه‌ها باید با حذف دیپلماسی اداری و فرآیندهای زائد گمرکی همراه شود تا بخش خصوصی با اطمینان خاطر بیشتری سرمایه‌های خود را به این کریدور بسپارد.

راهکارهایی برای تثبیت پایداری کریدور

برای اینکه کریدور سرخس-چین به یک جریان دائمی و پایدار تبدیل شود، باید فراتر از صادرات مواد معدنی، به فکر ایجاد ارزش افزوده در داخل منطقه آزاد بود.

ایجاد صنایع تبدیلی برای کالاهای وارداتی از چین و بازصادرات آن‌ها به کشورهای آسیای میانه و اروپا از مسیر سرخس، می‌تواند این منطقه را از یک گذرگاه ساده به یک قطب تولیدی-لجستیکی تبدیل کند.

همچنین، یکپارچه‌سازی سیستم‌های رهگیری کالا میان راه‌آهن ایران، چین و کشورهای واسط، شفافیت و امنیت حمل‌ونقل را تضمین خواهد کرد.

در نهایت، فعال‌سازی کامل این کریدور مستلزم استمرار نشست‌های تخصصی میان وزارت امور خارجه، وزارت راه و سازمان توسعه تجارت است تا موانع احتمالی در مسیر تعرفه‌های ترجیحی و پروتکل‌های مرزی در کمترین زمان ممکن مرتفع گردد.

یادمان باشد که در رقابت داغ کریدورهای منطقه‌ای، زمان باارزش‌ترین دارایی است و سرخس کلید ایران برای سهم‌خواهی از آینده تجارت اوراسیاست.

انتهای پیام/7558