«بانه‌وره»؛ گنجینه ناملموس وحدت و عدالت در آیین قربانی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، در دل کوهستان‌های سرسبز استان کرمانشاه در شهرستان پاوه، شهری آرمیده است که با هر بار نواختن ناقوس عید قربان، نه تنها در شکوه عبودیت، که در اوج همبستگی انسانی نیز غرق می‌شود.

«بانه‌وره»، نامی که با «آیین قربانی» گره خورده، صحنه‌ای است از عشق و ایثاری که قرن‌هاست چون رودخانه‌ای جاری، نذرها را نه بر سبیل ثروت، که بر مدار برابری در میان قلب‌ها روانه می‌سازد؛ آیینی که ثبت ملی شدنش، تنها مهر تاییدی بود بر شکوهی که از دیرباز در جان و دل مردمش ریشه دوانده است.

برگزاری آیین عید قربان در این شهر سنی‌نشین استان کرمانشاه، با آداب و رسوم خاصی همراه است؛ نظیر این نظم و نسق در برگزاری عید قربان، کمتر در جایی دیده شده است.

در این شهر، مردم برای ادای نذر و قربانی خود در یک نقطه گرد هم می‌آیند و آیین قربانی را پس از اقامه نماز عید قربان به‌جا می‌آورند. قربانی‌ها توسط افرادی که از پیش برای این کار تعیین شده‌اند، ذبح و در نهایت توزیع می‌شوند.

گوشت قربانی به همه مردم شهر به یک میزان می‌رسد و فرقی بین فقیر و غنی وجود ندارد.

آیین عید قربان در شهر «بانه‌وره» هر سال با شکوهی تماشایی پس از نماز عید اجرا و تا ساعاتی بعد از نماز مغرب ادامه دارد. امسال نیز قرار است این آیین باشکوه برگزار شود.

کمبود جایگاه دائمی برای اجرای آیین قربانی

لقمان محمودی سرپرست آیین تجمعی برگزاری قربانی در شهر بانه‌وره از تدارک و برنامه‌ریزی‌ها برای برگزاری باشکوه این آیین خبر می‌دهد و می‌گوید: 13 سال است که آیین قربانی شهر بانه‌وره به ثبت ملی رسیده است. تا پیش از این، مراسم قربانی در عید قربان به همین صورت اما محدودتر برگزار می‌شد.

محمودی ادامه می‌دهد: 350 تا 400 نفر از اهالی شهر پس از به‌جا آوردن نماز عید در روز عید قربان، پای کار مردم هستند.

 وی می‌افزاید: برای برگزاری آیین قربانی در قربانگاه بانه‌وره تمهیدات ویژه‌ای اندیشیده شده است. از جمله این کارها، می‌توان به تقسیم کار بین 10 گروه اشاره کرد. گروه‌ها عبارتند از: گروه سرپرستی، قصابان، قطعه‌بندی، بسته‌بندی، توزیع، خدمات، بهداشت و دامپزشکی و انتظامات که هر کدام تعدادی زیرمجموعه و عضو دارند.

وی تصریح می‌کند: دو نفر به عنوان سرپرست همه گروه‌ها، کار هماهنگی، نظارت، برنامه‌ریزی و اجرا را بر عهده دارند. 70 نفر نیز در روز عید قربان قصابی می‌کنند، 65 نفر کار قطعه‌بندی، 53 نفر بسته‌بندی گوشت‌های نذری و 36 نفر نیز کار توزیع قربانی‌ها را انجام می‌دهند. در این میان 6 نفر به عنوان خدمات، هفت نفر بهداشت و دامپزشکی و 25 نفر نیز کار انتظامات را عهده‌دار هستند.

محمودی می‌گوید: از نوجوان 12، 13 ساله گرفته تا جوان و میانسال 55 ساله، در قالب عضویت در این گروه‌ها بی‌چشم‌داشت و مشتاقانه در روز عید قربان حضور می‌یابند و گوشه‌ای از کار را می‌گیرند. این مراسم به علت آمار بالای احشام قربانی‌شده، تا پاسی از شب ادامه دارد.

سرپرست این آیین معنوی به آمار احشام قربانی در سال گذشته اشاره می‌کند و می‌گوید: 322 رأس انواع احشام در قربانگاه بانه‌وره سال گذشته قربانی شد که به هر خانوار 4.5 کیلو گوشت نذری رسید. 1350 قسمت گوشت بین اهالی شهر تقسیم شد و هیچ فرقی بین مردم از لحاظ میزان سهم نبود.

وی یادآور می‌شود: 13 سال است که این آیین به عنوان میراث ناملموس معنوی به ثبت ملی رسیده، اما این ثبت ملی اعتباری برای حفظ و ادامه کار به دنبال نداشته است.

محمودی با اشاره به بی‌نظیر بودن برگزاری چنین آیین قربانی در سطح کشور می‌افزاید: امیدواریم مسئولان مربوطه، از جمله میراث فرهنگی و دیگر دستگاه‌های ذی‌ربط، برای ایجاد یک مکان دائمی برای برگزاری آیین قربانی در بانه‌وره چاره‌ای بیندیشند. میراث ثبت ملی شده آیین قربانی در بانه‌وره، مکان خاصی برای اجرای این مراسم ندارد و اختصاص یک زمین یا مکان برای برگزاری این مراسم می‌تواند کمک بزرگی به برگزاری هرچه باشکوه‌تر و معتبرتر آن کند.

قدمتی به درازای 70 سال برای آیین قربانی بانه‌وره

هادی شریفی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان پاوه نیز با اشاره به ثبت ملی آیین قربانی در بانه‌وره در سال 1398 می‌گوید: قدمت برگزاری این آیین به بیش از 70 سال می‌رسد و توسط خیرین و افراد محلی بنیان گذاشته شده است.

شریفی بیان می‌کند: در فرهنگ مردمان کردزبان، به آیین‌هایی که دسته‌جمعی انجام می‌شود، «گُل» می‌گویند. در این مراسم نیز مردمان منطقه گرد هم می‌آیند و یک کار تجمعی بزرگ را با نظم و هماهنگی ویژه‌ای انجام می‌دهند؛ به نوعی برای انجام یک کار خیر و نیک «گُل» می‌کنند. هر ساله بیش از 400 رأس انواع احشام گاو و گوسفند در یک محل قربانی و به صورت مساوی تقسیم می‌شود.

وی اضافه می‌کند: به هر سهم که به یک خانواده می‌رسد «کُو» می‌گویند. سهم یا کُو خانواده ثروتمند با فقیر یکی است و تفاوتی بین آن‌ها نیست. روحانیان و ماموستاها برای برقراری عدالت و جلوگیری از تبعیض بر این امر نظارت می‌کنند.

آیین قربانی بانه‌وره الگویی برای دیگران

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان پاوه از تبدیل آیین تجمعی قربانی در بانه‌وره به یک الگو در منطقه خبر می‌دهد: این آیین به عنوان یک الگو و رفتار معنوی در حال ترویج در روستاهای اطراف است.

انتهای پیام/