جایگاه متزلزل آموزش مجازی/تعطیلاتی که نظم آموزشی را به چالش می‌کشد

به گزارش خبرگزاری تسنیم در زنجان،نظام آموزشی کشور بر پایه یک چارچوب زمانی دقیق و تقویم آموزشی مدون بنا شده است که هدف آن اجرای عادلانه و یکسان محتوای درسی مصوب برای تمامی دانش‌آموزان در سراسر کشور است. 

امیر طوماری، کارشناس تعلیم و تربیت، در تشریح تأثیرات این تعطیلات مکرر، این موضوع را یک چالش ساختاری دانست که نظم آموزشی را مختل می‌سازد.

وی با تأکید بر مقدم بودن سلامت دانش‌آموزان، اظهار داشت: اولویت سلامت جسم و جان دانش‌آموزان، امری غیرقابل مذاکره است. اما چالش اصلی زمانی مطرح می‌شود که سیستم آموزشی به جای یافتن سازوکارهای انعطاف‌پذیر، به تعطیلی روی می‌آورد. به ازای هر روز تأخیر یا تعطیلی، تلاش مضاعف معلم برای ارائه محتوا و دانش‌آموز برای جذب آن، باید چندین برابر شود تا برنامه زمان‌بندی شده محقق گردد.

جایگاه متزلزل آموزش مجازی

کارشناس تعلیم و تربیت در تحلیل استفاده از آموزش مجازی به عنوان راهکار جایگزین، نکته‌ای اساسی را مطرح کرد: آموزش مجازی (آنلاین) در شرایط اضطراری، می‌تواند به عنوان یک مُسکِن موقت برای جلوگیری از توقف کامل یادگیری عمل کند؛ اما نباید آن را با آموزش حضوری برابر دانست.آموزش مجازی در انتقال محتوای تخصصی شاید کارآمد باشد، اما در ایجاد تعامل پویا، سنجش دقیق آمادگی ذهنی دانش‌آموز و به ویژه برقراری ارتباط عاطفی میان معلم و محصل، ناکارآمد است. نتیجه این است که وقفه در فرایند آموزش رخ نمی‌دهد، اما کیفیت آموزش به شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرد و فاصله یادگیری در میان دانش‌آموزان افزایش می‌یابد.

وی افزود: این امر منجر به ایجاد شکاف عمیق‌تری بین دانش‌آموزانی می‌شود که دسترسی مناسب به زیرساخت‌های لازم (اینترنت پایدار و وسایل دیجیتال) دارند و کسانی که ندارند؛ لذا عدالت آموزشی در این میان به شدت مخدوش می‌شود.

راهکارهای عملیاتی برای کاهش آسیب‌ها

طوماری، حل این معضل را نیازمند اقدام همزمان در دو جبهه سیاست‌گذاری کلان و مشارکت فعال خانواده‌ها دانست.

 راهکارهای مدرسه و سیاست‌گذاران (جبران ساختاری)

وی در تبیین راهکارهای ساختاری، به طرح‌های اصلاحی اشاره کرد و گفت: بزرگ‌ترین راهکار برای مدیریت این تعطیلات، اصلاح ساختار تقویم آموزشی است. همانطور که مطرح شد، جابجایی آغاز سال تحصیلی از اول مهر به نیمه دوم شهریور ماه، فرصت مغتنمی برای ذخیره روزهای جبرانی جهت مقابله با بحران‌های احتمالی زمستان (سردی هوا، بیماری‌ها) فراهم می‌آورد. این تدبیر که متأسفانه تاکنون به فاز عملیاتی نرسیده، می‌تواند فشار ناشی از تعطیلات ناخواسته را جذب کند.

کارشناس تعلیم و تربیت در ادامه، امکان برگزاری کلاس‌های جبرانی فشرده در فواصل کوتاه یا افزایش ساعات آموزشی در روزهای فعال را تنها راه‌حل‌های محدود و مقطعی دانست، چرا که تداوم آن با توجه به یکپارچگی تقویم کشوری، عملاً غیرممکن است.

 نقش‌آفرینی محوری و غیرقابل جایگزین والدین

وی با بیان اینکه بخش مهم‌تری از راهکار، به تعمیق مسئولیت‌پذیری والدین در قبال محتوای آموزشی بازمی‌گردد؛ تأکید کرد: با توجه به به‌روزرسانی محتوای کتاب‌های درسی و پیچیده‌تر شدن مفاهیم، همراهی والدین از حالت یک امر مطلوب به یک الزام حیاتی تبدیل شده است. دیگر نمی‌توان انتظار داشت که معلم در زمان محدود کلاس، تمام پیچیدگی‌های درس را برای 30 دانش‌آموز توضیح دهد. دانش‌آموز باید در خانه، به عنوان مکمل مدرسه، با نظارت و یاری والدین، کار و تمرین اضافی انجام دهد. این همراهی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای دستیابی به یادگیری کامل‌تر است.

تأثیر تعطیلات بر فرآیند تربیتی و خلاء الگوبرداری

مهم‌ترین آسیب پنهان این تعطیلات، نه در حوزه دانش‌آموزی، بلکه در بعد عمیق‌تر تربیت است. طوماری با تأکید بر ابعاد چندگانه تربیت، این فرآیند را وابسته به حضور مستمر در محیط فعال مدرسه دانست.

وی تصریح کرد: تربیت امری جامع‌الابعاد، حساس و زمان‌بر است. این فرایند از لحظه ورود دانش‌آموز به محیط رسمی آموزشی آغاز می‌شود و تنها با انتقال مفاهیم درسی به اتمام نمی‌رسد؛ بلکه بخش عمده آن از طریق الگوبرداری اجتماعی شکل می‌گیرد.

کارشناس تعلیم و تربیت ادامه داد: وقتی دانش‌آموز در مدرسه حضور دارد، او به طور ناخودآگاه در معرض رفتار، منش، گفتار و کردار معلم، مدیر، کارکنان اجرایی و حتی تعاملات همکلاسی‌هایش قرار می‌گیرد. این تجارب روزمره، پایه‌های اخلاقی، اجتماعی و شهروندی او را بنا می‌نهد و این الگوها در ذهن و رفتار او نهادینه می‌شود.

وی با تأسف بیان کرد: در آموزش مجازی، بخش یادگیری تخصصی ممکن است حفظ شود، اما خلاء آثار تربیتی محیط آموزشی مشهود و غیرقابل جبران خواهد بود. در عصر کنونی که دانش‌آموزان تحت بمباران رسانه‌ای و فضای مجازی با محتواهای تربیتی متنوع و گاه متناقض قرار دارند، فقدان حضور در محیطی متمرکز و هدایت‌شده مانند مدرسه، می‌تواند زمینه را برای پذیرش الگوهای نامناسب فراهم سازد.

طوماری افزود: بحث تربیتی در جامعه اطلاعاتی امروز بسیار گسترده‌تر از آن است که در قالب یک خبر خلاصه شود، اما باید پذیرفت که تعطیلی‌های مکرر، زنجیره نظارت و هدایت تربیتی مستمر را قطع کرده و مسئولیت سنگینی را بر دوش خانواده‌ها می‌گذارد که ممکن است از عهده آن بر نیایند. انتظار می‌رود سیاست‌گذاران آموزشی در کنار تدابیر آموزشی، برای حفظ این شاکله تربیتی در شرایط بحران، راهکارهای جدیدی ارائه دهند.

انتهای پیام/