به گزارش اکوایران به نقل از دنیای اقتصاد،کشف تونل 5هزار متری زیر سراهای قدیمی بازار تهران اگرچه تکذیب شد، اما توانست مجددا مساله ایمنی پایین این منطقه و تهدید مستمری که برای جان کسبه و شهروندانی که برای خرید به آنجا میروند را به صدر اخبار بیاورد. موضوع هرچه باشد از تونلی 5هزار متری یا فضاهایی منفصل که از «پیخواری» زیر بنا و با هدف ایجاد انبار بهوجود آمده است، احتمال فروریزش ناگهانی در این منطقه و ایجاد فاجعه انسانی در صورت بروز کمترین زلزله، نشت آب به زیر بناها و حتی بدون دلیل را افزایش داده و نمیتوان بهسادگی از کنار آن عبور کرد.
عصر روز دوشنبه اول دی ماه اخباری مبنیبر کشف 5هزار متر(5کیلومتر) تونل در زیر بازار اصلی تهران منتشر شد. در این اخبار رسمی عنوان شد که معاون دادستانی تهران، معاون پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران و رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران و شهردار منطقه12 پس از اطلاع از حفر تونل غیرقانونی زیر بستر بازار بزرگ، در محل حضور یافته و درصدد برآمدند تا از کم و کیف ماجرا باخبر شوند. فیلمهایی از این بازدید و آنچه از آن بهعنوان تونل زیرزمینی یادشده بود نیز در شبکههای اجتماعی منتشر شد. با توجه به فرسودگی بازار قدیم تهران، انتشار خبر حفر تونلهای غیرقانونی و غیرایمن در بستر بازار بزرگ که روزانه محلل تردد هزاران نفر است، نگرانیهای جدی از احتمال فروریزش غیرقابلپیشبینی بازار و بروز فاجعه انسانی را مطرح کرد.
محل حفر تونل زیر بستر 3 سرای قدیمی آزادی، نادری و زیبا عنوان شد؛ حفاریهای غیرمجاز و پدیده «پیخواری» در زیر بازار بزرگ تهران، موضوعی مسبوقبهسابقه است، اما به گفته مسوولان امر، میزان حجم این پیخواری در زیر بستر این سه سرا به حدی رسیده که این محدودهها در آستانه فروریزش قرارگرفتهاند. انتشار خبرهای مربوط به حفر تونل زیر بستر بازار بزرگ تهران شایعات جانبی متعددی را نیز بههمراه داشت، درحالیکه برای چندین روز متوالی بازار شایعات درخصوص چگونگی حفر این تونل عظیم و کارکرد آن در صدر اخبار قرارگرفت، مسوولان امر وجود تونل را تکذیبکرده و عنوان کردند؛ اگرچه حفاریهای غیرمجاز صحت دارد، اما فضاهای کشفشده تونل نبوده و تنها انبارهای زیرزمینی غیرمجازی است که با «پیخواری» ایجاد شدهاست.
خبرنگار گروه مسکن و شهری روزنامه «دنیایاقتصاد» برای بررسی بیشتر صحت و تحقیق درباره اتفاق صحیح و تفاوت آن با شایعات در بازدیدی از بازار بزرگ تهران به تاریخ یکشنبه هفتم دی با چندتن از مغازهداران در سراهای مختلف بازار، سخنگوی آتشنشانی و رئیس کمیته ایمنی شورایشهر تهران گفتوگو کرد و در عینحال با رصد تمامی اخبار رسمی منتشرشده در این زمینه از ابتدا تا روز دهم دی ماه، سعی کرد تا مبدا شکلگیری شایعات را شناسایی کند.
مغازهدارانی که در این گزارش با آنها صحبت شد، فیلمهای منتشرشده در فضایمجازی و اطلاق «تونل» به فضاهای کشفشده را نادرست خوانده و عنوان کردند که تصاویر مربوط به انبارهایی است که زیر پاساژها ساختهشده و قضیه جدیدی نیز نیست؛ در واقع سالهااست که چنین انبارهایی در زیر بستر برخی سراها احداث شده و مغازهداران از آن بهعنوان انبار استفاده میکنند. کسبه معتقد بودند که برخی مدیران شهری نیز در سالهای قبل از احداث این بناها مطلع شدهبودند و گاهی برای ممانعت از فعالیت این مناطق به بازار میآمدند، اما هیچگاه قضیه ابعادی به این وسعت پیدا نکرده بود. البته برخی مدیران شهری نیز در مصاحبههای اخیر خود وجود این انبارها از سالهای گذشته را تایید اما عنوان کردهاند که کسی از میزان «پیخواری» غیرمجاز انجامشده و شدت آسیبزابودن آن تاکنون مطلع نبودهاست.
رصد اخبار منتشرشده از اولین روز دی ماه تاکنون نیز نشان میدهد؛ در متن گزارشها و اخبار نیز تنها به انجام «پیخواری» زیر بستر سراهای قدیمی بازار و ایجاد فضاهای ناایمن اشارهشده، اما در ابتدای کار از کله «تونل» برای توصیف این فضاها استفاده شدهاست. به هر ترتیب استفاده از عبارت «تونل 5هزار متری» برای «بناهای غیرمنفصل ایجادشده زیر بستر سراهای قدیمی» بازار براساس اطلاعات و روایات برخی بازاریان نادرست است، اما توانست توجه عموم شهروندان و مسوولان را به موضوع ایمن نبودن بازار بزرگ تهران جلب کند. آنچه در شرایط کنونی اهمیت دارد آن است که با فروکش کردن شایعات درخصوص کشف تونلی 5هزار متری زیر بستر بازار بزرگ تهران، موضوع لزوم ایمنسازی این فضاها به فراموشی سپرده نشود، اگرچه در شرایط کنونی دستگاه قضایی، مدیریت بحران و شهرداری همزمان به مساله ورود کردهاند، اما هرگونه مماشات در برخورد با کسبه سراهای ناایمن و محولکردن ایمنسازی به آینده با توجیهاتی نظیر امکان فعالیت در «شبعید»، میتواند به فاجعهای انسانی و مالی بینجامد.
«هرچه باشد خطر دارد»
علی بیتاللهی؛ رئیس بخش زلزلهشناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» در واکنش به خبر کشف تونلی 5هزار متری زیر سراهای بازار تهران و تکذیب آن و اعلام وجود فضاهای منفصل زیر سراها گفت: بازار بزرگ تهران و در مجموع جزو بافت فرسوده تهران بهشمار میرود، بخش عمدهای از ساختمانهای قدیمی در این منطقه فاقد اسکلت بوده و فرم بنا در آن بهخصوص در منطقه بازار بهنحوی است که هرگونه دستکاری زیر ساختمانها خطر فروریزش در این منطقه را تشدید میکند. طبیعتا اگر این دستکاریها به شکل مخفیانه و غیرمهندسی انجامشده باشد، خطر دوچندان است. در این شرایط منفصل یا غیرمنفصلبودن فضاهای حفر شده زیر بناها نیز در خطر ایجادشده نقشی ندارد. به شکل کلی بازار تهران با مخاطراتی جدی از جمله وجود قنات و آبانبار، احتمال فروریزش ساختمانهای قدیمی، آتشسوزی به دلیل سیمکشیهای برق و… مواجه است، در چنین شرایطی حفاری در پی ساختمانها و ایجاد حفرات میتواند ناپایداری در این منطقه را بهشدت افزایش دهد بهنحویکه ساختمانها در اثر یک زلزله خفیف یا نفوذ آب، فرو بریزند. وی ادامهداد: در منطقه بازار آبانبار، حمام قدیمی و قناتهای متعددی زیر زمین وجود دارد که قابلشناسایی نیست و تمامی این موارد احتمال خطر فروریزش در منطقه را تشدید میکند. در حالی این منطقه با این حجم از مخاطرات روبهرو است که در ساعاتی از روز جمعیت قابلتوجهی از شهروندان در آن تردد دارند و هر اتفاقی میتواند به بروز فاجعه بینجامد.
نظر «آتشنشانی»؛ انبار است
جلال ملکی، سخنگوی آتشنشانی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» درخصوص کشف تونل زیرزمینی در زیر سراهای بازار تهران نیز اطلاق تونل به پیخواریهای انجامشده در زیر بستر برخی مغازهها در سراهای بازار تهران را نادرست دانست و اضافه کرد: تونل به دالانی باریک با چندین متر طول اطلاق میشود، البته من از انبارهای حفر شده زیر بناهای بازار بازدید نکردهام، اما طبق فیلمهای منتشرشده و دادههای عنوانشده، اطلاق تونل به فضاهای ناایمن حفر شده از ابتدا نادرست بود. وی ادامهداد: مرجع رسیدگی به تخلفاتی نظیر پیخواری در بنا، سازمان نظام مهندسی و شهرداری است؛ سازمان آتشنشانی تنها به شناسایی ساختمانها از منظر ایمنی و آتشنشانی ورود میکند. در حالحاضر 54 ساختمان بسیار پرخطر در تهران وجود دارند و 11 ساختمان پرخطر در بازار بزرگ تهران واقع شدهاند. البته تعداد ساختمانهای بسیار پرخطر از منظر ایمنی و آتشنشانی در بازار تهران، 13 مورد بوده که وضعیت برای 2 ساختمان بهبود یافته، اما همچنان وضعیت 11 ساختمان دیگر که غالبا نیز تجاری هستند، بهشدت ناایمن است. ملکی گفت: متاسفانه آتشنشانی در کشور فاقد قدرت قضایی و اجرایی است و بنابراین جز شناسایی و اعلام ساختمانهای پر خطر و برقراری جلسه با صاحبان املاک برای توجیهکردن آنها برای آغاز ایمنسازی، کاری از ما ساخته نیست، اما در برخی کشورهای دنیا آتشنشانی و پلیس سازمانهایی ادغام شده هستند و بنابراین آتشنشانی قدرت اجرایی برای ممانعت از فعالیت واحدهای ناایمن ندارد. متاسفانه در کشور ما حتی شهرداری نیز نمیتواند بدون طیکردن مراحل مختلف مانع فعالیت یک واحد ناایمن شود. موثرترین روش برای ایمنسازی واحدهای صنفی، منوطکردن مجوز کسبوکار آنها به دریافت تاییدیه از آتشنشانی باشد.
از شایعه تا لزوم ایمنسازی
مهدی بابایی، رئیس کمیته ایمنی شورایشهر تهران درخصوص کشف فضای زیرزمینی در زیر سراهای بازار بزرگ تهران، وجود هرگونه تونل در زیر بستر بازار تهران را تکذیب و تاکید کرد: فضاهای کشفشده که تصاویر آن نیز منتشرشده مربوط به حفاریهای غیرمجاز با هدف توسعه فضای تجاری یا انبار بوده که از گذشته در بازار تهران اتفاق میافتاده و همواره نیز ممانعت از آن در زمره دغدغههای مدیریت شهری بودهاست. این مرتبه نیز دادستان تهران بههمراه چندتن از مدیران شهری از یکی از فضاهای ناایمن در بازار بزرگ تهران بازدید کردند تا با مشخصشدن ابعاد حفاریهای غیرمجاز، کسبه به ایمنسازی یا حتی تخریب و نوسازی ملزم شوند. وی ادامهداد: بنابراین بسیاری از اخبار منتشرشده در زمینه کشف تونل 5هزار متری زیر بازار تهران شایعه است؛ البته از قدیم در خیابان خیام تونل زیرزمینی به موازات مترو کشیده شده که این تونل فضای ایمنی دارد. در سالهای قبل طرحهایی برای تبدیل این فضا به بارانداز بازار مطرحشده بود که هنوز اجماعی در اینخصوص محقق نشدهاست. بابایی تاکید کرد: یکی از حفاریهای انجامشده، زیر بستر سرای ناایمن آزادی بود؛ که اتفاقا فضای وسیعی نیز داشت، بخشی از این فضا مربوط به آبانباری قدیمی در همین نقطه بود و بخشی دیگر نیز از حفاری غیرمجاز به فضا اضافه شدهبود. این نحو ایجاد فضا با حفاری غیرمجاز در برخی موارد به خالیشدن فونداسیون بناها میانجامد و میتواند بسیار خطرناک باشد.
جدیدترین نظرات مخاطبان