نشانه‌ای از توافق آمریکا و چین درباره ایران و تایوان دیده نمی‌شود/چین و هند به دنبال تقابل با آمریکا نیستند

به گزارش اقتصادآنلاین، اجلاس دو روزه بریکس در هند بدون صدور بیانیه مشترک به پایان رسید. جایی که اختلاف‌های میان ایران و امارات متحده عربی بالا گرفت و کشورهای عضو ترجیح دادند تا موضعی میانه و محافظه‌کارانه داشته باشند.

اما در سوی دیگر، همزمان با گمانه‌زنی‌ها درباره نتایج سفر اخیر دونالد ترامپ به چین و احتمال شکل‌گیری توافقات پنهان میان واشنگتن و پکن، نگاه‌ها بیش از گذشته متوجه نقش ایران در معادلات جدید قدرت شد. برخی تحلیل‌ها از احتمال معامله میان آمریکا و چین بر سر موضوعاتی، چون خرید نفت ایران، تحریم‌ها و حتی پرونده تایوان سخن می‌گویند؛ موضوعی که می‌تواند بر آینده توازن قدرت در آسیا و خاورمیانه تأثیر بگذارد.

محسن روحی‌صفت، دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل شبه‌قاره، در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین توضیح می‌دهد که رفتار چین در قبال آمریکا و ایران بیش از آنکه مبتنی بر تقابل ایدئولوژیک باشد، بر اساس موازنه‌گرایی و تأمین منافع اقتصادی تعریف می‌شود. به گفته او، پکن نه به‌دنبال برهم‌زدن نظم بین‌المللی است و نه تمایلی به ورود به تقابل مستقیم با واشنگتن دارد؛ بلکه تلاش می‌کند در چارچوب نظم موجود، سهم بیشتری از قدرت و اقتصاد جهانی به‌دست آورد.

روحی‌صفت همچنین با اشاره به مواضع کشور‌های عضو بریکس و قدرت‌های جنوب جهانی، تأکید می‌کند این کشور‌ها اگرچه با سیاست‌های آمریکا علیه ایران همراهی کامل ندارند، اما حاضر هم نیستند وارد رویارویی مستقیم با واشنگتن شوند.

چین به‌دنبال «تغییر نظم جهانی» نیست

محسن روحی‌صفت در تشریح رویکرد قدرت‌های نوظهور نسبت به آمریکا گفت که کشور‌هایی مانند چین، هند و روسیه، اگرچه نسبت به برخی سیاست‌های واشنگتن انتقاد دارند، اما به‌دنبال براندازی نظم جهانی نیستند.

او افزود: «چین بار‌ها اعلام کرده که به‌دنبال تغییر نظام بین‌الملل نیست، بلکه می‌خواهد در مدیریت این نظام سهم بیشتری داشته باشد.»

روحی‌صفت با اشاره به تفاوت رویکرد ایران و چین در قبال آمریکا تصریح کرد: «ما صحنه روابط‌مان با آمریکا را یک تقابل می‌بینیم، اما چین اساساً چنین نگاهی ندارد و به‌دنبال موازنه و کسب منافع اقتصادی است.»

او گفت که سیاست خارجی پکن مبتنی بر تعامل، گفت‌و‌گو و چانه‌زنی با آمریکاست و چینی‌ها تلاش می‌کنند از مسیر مذاکره، اهداف اقتصادی خود را تأمین کنند.

چین با ایران همراهی می‌کند؟

این دیپلمات پیشین با بیان اینکه برخی انتظارات در داخل ایران نسبت به چین و دیگر قدرت‌های شرقی واقع‌بینانه نیست، اظهار کرد: «اگر انتظار داشته باشیم چین دقیقاً مانند ایران در برابر آمریکا رفتار کند، این انتظار با واقعیت‌های سیاست بین‌الملل سازگار نیست.»

روحی‌صفت ادامه داد: «حداقل انتظاری که می‌توان داشت این است که این کشور‌ها نگاه یک‌جانبه به نفع آمریکا نداشته باشند و در روابط خود با ایران نوعی توازن را حفظ کنند.»

او تأکید کرد که سیاست خارجی چین مبتنی بر «مقابله» نیست، بلکه بر پایه «موازنه‌گری» و حفظ منافع اقتصادی تعریف می‌شود.

کشور‌های بریکس مخالف تنش با ایران‌اند

روحی‌صفت با اشاره به مواضع کشور‌های عضو بریکس در قبال تنش‌های اخیر منطقه گفت: «این کشور‌ها مخالف تشنج و درگیری هستند، چون معتقدند تنش به اخلال در روابط اقتصادی و تجاری منجر می‌شود.»

او افزود که بسیاری از این کشور‌ها به‌صورت علنی یا غیرعلنی، حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران را محکوم کرده‌اند، هرچند ادبیات و شیوه بیان مواضع آنها متفاوت است.

این کارشناس مسائل شبه‌قاره خاطرنشان کرد: «کشور‌های جنوب جهانی لزوماً وارد تقابل مستقیم با آمریکا نمی‌شوند، اما در عین حال هم نمی‌خواهند کاملاً تابع سیاست‌های واشنگتن باشند.»

رقابت محور‌های منطقه‌ای؛ از امارات تا ترکیه و پاکستان

دیپلمات پیشین ایران در بخش دیگری از سخنانش به شکل‌گیری محور‌های جدید منطقه‌ای اشاره کرد و گفت برخی بازیگران منطقه تلاش دارند نقش خود را در معادلات ژئوپلتیک پررنگ‌تر کنند.

او با اشاره به روابط گسترده امارات با هند اظهار کرد: «امارات تلاش کرده خود را به‌عنوان بخشی از یک محور جدید منطقه‌ای نشان دهد. محوری که در برابر محور‌هایی مانند ایران، پاکستان و ترکیه تعریف می‌شود.»

او همچنین درباره نقش پاکستان در برخی تحولات منطقه‌ای گفت که اسلام‌آباد در مواردی نقش میانجی را ایفا کرده، اما برخی کشور‌ها از افزایش نقش منطقه‌ای پاکستان رضایت ندارند.

آیا چین و آمریکا بر سر ایران و تایوان معامله کرده‌اند؟

روحی‌صفت در پاسخ به پرسشی درباره احتمال توافق میان چین و آمریکا بر سر ایران و تایوان گفت: «برخی نشانه‌ها و تحلیل‌ها درباره چنین معامله‌ای مطرح شده، اما فعلاً شواهد روشنی در این زمینه وجود ندارد.»

او با اشاره به سفر اخیر ترامپ به چین افزود: «موضوع ایران و فروش نفت، یکی از محور‌های مهم این سفر بود، اما فعلاً نشانه آشکاری از یک توافق بزرگ و علنی دیده نمی‌شود.»

این دیپلمات پیشین تأکید کرد: «ممکن است توافقاتی در سطح محرمانه وجود داشته باشد، اما بر اساس اطلاعات فعلی، نمی‌توان با قطعیت از یک معامله راهبردی میان واشنگتن و پکن سخن گفت.»