حجتالاسلام علی مومنی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به برخی نقلها درباره زمان شهادت امام رضا(ع)، اظهار کرد: آن حضرت در دوران حضور خود در خراسان و ولایتعهدی، با بیان سلسله اسناد احادیث تا پیامبر اکرم(ص)، تلاش کردند جایگاه امامت و امامان پیش از خود را برای شیعیان روشن و شبهات تاریخی را برطرف کنند.
سخنران و امام جماعت حرم مطهر رضوی با اشاره به برخی نقلهای تاریخی درباره شهادت امام رضا(ع) بیان کرد: در برخی نقلها آمده است که شهادت آن حضرت در بیستوسوم ماه ذیالقعده رخ داده است. به همین مناسبت میتوان به برخی نکات مهم در سیره و روش امام رضا(ع) اشاره کرد که توجه به آنها برای شناخت بهتر جایگاه امامت اهمیت دارد.
وی با بیان اینکه امام رضا(ع) در سفر خود به خراسان و در دورهای که به عنوان ولیعهد مأمون عباسی حضور داشتند، روش خاصی در بیان احادیث داشتند، گفت: آن حضرت هنگام نقل روایات، سلسله سند را از خود تا امامان پیشین و در نهایت تا پیامبر اکرم(ص) بیان میکردند؛ به این ترتیب که حدیث را از امام موسی کاظم(ع)، امام صادق(ع)، امام باقر(ع)، امام زینالعابدین(ع)، امام حسین(ع)، امیرالمؤمنین علی(ع) و در نهایت از رسول خدا(ص) نقل میکردند.
مومنی افزود: این شیوه در واقع برای تبیین و تثبیت سلسله امامت در میان شیعیان بود تا مشخص شود امامان پیش از امام رضا(ع) چه کسانی بودهاند و در برابر برخی جریانهای فکری که در آن زمان درباره امامت اختلاف ایجاد کرده بودند، حقیقت روشن شود.
سخنران و امام جماعت حرم مطهر رضوی ادامه داد: در آن زمان گروههایی مانند زیدیه معتقد به امامت زید بودند، در حالی که امام باقر(ع) به عنوان امام معرفی شدهاند. همچنین برخی درباره امامت حضرت زینالعابدین(ع) یا حتی امامت امیرالمؤمنین(ع) دچار شبهه بودند. از سوی دیگر گروهی موسوم به «واقفیه» نیز معتقد بودند امام موسی کاظم(ع) امام بعد از خود را تعیین نکردهاند و امامت در همان جا متوقف شده است. امام رضا(ع) با بیان سلسله امامت تا پیامبر اکرم(ص) این شبهات را برطرف میکردند.
وی همچنین به روایتی درباره درخواست مأمون از امام رضا(ع) برای ارائه خلاصهای از اسلام اشاره کرد و گفت: مأمون از امام خواست که اصول و مبانی اسلام را به صورت خلاصه بیان کنند. امام نیز دستور دادند کاغذ و دوات بیاورند تا مطلبی نوشته شود. این روایت در کتاب «تحفالعقول» نقل شده است.
مومنی افزود: امام رضا(ع) در این بیان، ابتدا از شهادت به یگانگی خداوند و رسالت پیامبر اکرم(ص) آغاز کردند و سپس به مسئله امامت ائمه معصومین(ع) پرداختند و این سلسله را تا روزی که زمین به ارث الهی بازگردد ادامهدار دانستند. در ادامه نیز به مسائل مختلفی از جمله نماز، روزه، زکات، خمس، ادای امانت و دیگر احکام و معارف اسلامی اشاره کردند.
سخنران و امام جماعت حرم مطهر رضوی با اشاره به یکی از مباحث مطرحشده از سوی امام رضا(ع) درباره نماز تراویح گفت: در روایتی نقل شده که وقتی درباره خواندن نماز تراویح به جماعت در زمان پیامبر(ص) سؤال شد، حضرت با طرح پرسشهایی درباره زمان نزول سورهها و دستور نماز، نشان دادند که چنین نمازی به صورت جماعت در سنت پیامبر(ص) وجود نداشته و نمازهای نافله به جماعت خوانده نمیشود مگر در موارد خاصی که نماز واجب باشد.
وی تأکید کرد: در مجموع میتوان سه نکته مهم را در سیره امام رضا(ع) مشاهده کرد؛ نخست آنکه ایشان امامت امامان پیش از خود را بهصورت آشکار بیان میکردند تا شبهات تاریخی برطرف شود. دوم اینکه اگر مطلبی به اسلام نسبت داده میشد که با حقیقت سازگار نبود، آن حضرت آن را اصلاح و تبیین میکردند. سوم نیز تثبیت امامت خود در میان مردم بود.
مومنی ادامه داد: مأمون عباسی از نفوذ و جایگاه امام رضا(ع) در میان مردم نگران شده بود و همین نگرانی در نهایت به تصمیم او برای از میان برداشتن امام انجامید.
سخنران و امام جماعت حرم مطهر رضوی گفت: درباره چگونگی شهادت حضرت نیز دو نقل مطرح شده است؛ در یکی آمده که مأمون دستور داد انگور زهرآلود به امام داده شود و در نقلی دیگر گفته شده فردی که مأمور اجرای این کار بود، دست خود را به زهر آلوده کرده بود.
وی گفت: در روایتی آمده است که امام رضا(ع) پیش از رفتن به دیدار مأمون به یکی از همراهان خود فرمودند اگر پس از بازگشت عبا را بر سر کشیده بودم بدان که از دنیا رفتهام. هنگامی که حضرت بازگشتند، عبا را بر سر داشتند و این نشانه شهادت ایشان بود.
مومنی ابراز امیدواری کرد که همه شیعیان توفیق زیارت امام رضا(ع) را در دنیا داشته باشند و از شفاعت آن حضرت در آخرت بهرهمند شوند.
جدیدترین نظرات مخاطبان