شکاف درآمد و اجاره/ ترمز جابه‌جایی مستاجران کشیده شد

اعتماد نوشت: بررسی‌های میدانی از آخرین وضعیت بازار اجاره نشان می‌دهد، هم‌اکنون این بازار، تحت تاثیر چهار عامل مهم در خواب زمستانی قرار دارد و تحرک خاصی به لحاظ تغییرات سطح اجاره‌بها، میزان تقاضا و حجم معاملات در آن رصد نمی‌شود.

با این حال، چهار عامل مهم مربوط به «روال فصلی بازار»، «سبقت عرضه به تقاضای اجاره»، «تمایل دوجانبه مستاجرها و موجرها برای تمدید قرارداد سال قبل» و «کشش‌ناپذیری توان مالی مستاجرها برای تحمل سطوح بالاتر اجاره‌بهای مسکن در شرایط تورم بالای سایر کالاها و خدمات مصرفی»، روند متفاوت‌تری را در واقعیت بازار نسبت به آنچه در برخی از این پلتفرم‌ها در جریان است، روایت کرده و نشان می‌دهد.

اگرچه سه ماه پایانی سال برای متقاضیان خرید مسکن، مقطع زمانی شب عید بازار تلقی شده و در این مقطع زمانی تقاضا برای خرید خانه و آپارتمان افزایش می‌یابد، اما فصل اوج جابه‌جایی مستاجرها، عمدتا از اواسط اردیبهشت ماه آغاز شده و در سه ماهه تابستان به بیشترین میزان خود می‌رسد.

اسفندماه امسال نیز مانند روال سنتی هر سال که حجم معاملات در بازار اجاره مسکن به کمترین حد می‌رسد، تقاضا و در نتیجه حجم معاملات و جابه‌جایی در این بازار بسیار اندک است و این موضوع یکی از عوامل خواب زمستانی بازار اجاره در روزهای اخیر محسوب می‌شود.

عامل دوم مربوط به «سبقت عرضه به تقاضای اجاره مسکن» در اسفندماه است. بررسی‌های میدانی و اظهارات واسطه‌های ملکی به خصوص در شهر تهران و سایر کلانشهرها نشان می‌دهد، هم‌اکنون تعداد فایل‌های عرضه شده به بازار اجاره نسبت به تقاضای حاضر در این بازار بیشتر شده است. گروهی از این افراد برای تامین بخشی از هزینه خرید واحد مسکونی مورد نظر روی رهن آپارتمان حساب باز کرده و بنابراین این واحدها را روانه بازار اجاره کردند.

«تمایل دوجانبه مستاجرها و موجرها برای تمدید قراردادهای اجاره در برابر جابه‌جایی»، سومین عامل موثر در خواب زمستانی عمیق این بازار در اسفند 1404 است. امسال و به خصوص ماه‌های پایانی سال، بخش قابل توجهی از مستاجرها و موجرها، تمدید قراردادهای سال گذشته را به جابه‌جایی ترجیح دادند.

در شرایط افزایش شکاف بین درآمد واقعی و هزینه تامین کالاها و خدمات ضروری خانوارها (تورم بالا)، توان اقتصادی خانوارها در همه بخش‌ها و از جمله در بازار اجاره، به میزان محسوسی کاهش یافته است. آخرین آمار رسمی منتشر شده در این زمینه مربوط به سطح ۳۲.۷ درصدی رشد شاخص اجاره مسکن در دی ماه ۱۴۰۴، است که این میزان دست‌کم از نیمه دوم سال ۱۴۰۱، کمترین سطح تورم نقطه به نقطه این شاخص بوده است. تورم سالانه شاخص اجاره نیز بنا بر اعلام مرکز آمار ایران در دی ماه ۱۴۰۴ به سطح ۳۵.۲ درصدی رسیده که کمترین میزان در ۳۱ ماه اخیر است.