10 سال مجاهدت برای نخستین قرآن نستعلیق ایرانی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، پرویز نیک‌بین، خطاط و کاتب نخستین قرآن کریم کامل به خط نستعلیق ایرانی در سبک رایج مصحف‌های استاد عثمان طه، در دیدار دیدار مجمع قاریان استان با نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی با تشریح روند شکل‌گیری و چاپ این قرآن اظهار کرد: بیش از 10 سال از عمر خود را صرف کتابت این مصحف شریف کردم و تلاش داشتم اثری در تراز جهان اسلام و در عین حال با هویت ایرانی خلق شود.

وی با بیان اینکه متولد 1330 و دبیر هنر آموزش و پرورش بوده است، افزود: در سال‌های 62 و 63 و در اوج دوران جنگ تحمیلی، برای تکمیل هنر خوشنویسی به تهران می‌رفتم و در کلاس‌های انجمن خوشنویسان ایران و محضر استادان برجسته آموزش می‌دیدم؛ با وجود بمباران‌ها و سختی‌های رفت‌وآمد، مسیر آموزش را رها نکردم.

نیک‌بین ادامه داد: پس از دو سال موفق به اخذ درجه ممتاز شدم و شعبه انجمن خوشنویسان ایران را در بیرجند راه‌اندازی کردم؛ به‌گونه‌ای که بیرجند پس از مشهد، از نخستین شهرهایی بود که صاحب انجمن خوشنویسان شد. در ادامه نیز با پیگیری‌های فراوان، ساختمان مستقل انجمن در سال 1377 به بهره‌برداری رسید که نخستین ساختمان ملکی انجمن خوشنویسان در کشور بود.

این هنرمند پیشکسوت با اشاره به آغاز پروژه کتابت قرآن گفت: پس از سال‌ها آموزش هنرجویان، تصمیم گرفتم اثری ماندگار خلق کنم. هرچند پیش از این نیز برخی اساتید برجسته قرآن را به خط نستعلیق نوشته بودند، اما قرآن حاضر نخستین مصحفی است که با خط نستعلیق فارسی و در عین حال بر اساس سبک و صفحه‌آرایی رایج مصحف‌های عثمان‌طه کتابت شده است.

وی با بیان اینکه کتابت این اثر نیازمند آرامش روحی و تمرکز کامل بوده است، تصریح کرد: اغلب صفحات قرآن را پس از نماز صبح و در سکوت کامل می‌نوشتم. در طول سال‌های کتابت، همواره با وضو مشغول نگارش بودم و تلاش کردم با نهایت دقت و احترام این کار را انجام دهم.

نیک‌بین درباره روند اخذ مجوز انتشار نیز گفت: پس از اتمام کتابت، اثر برای بررسی به دارالقرآن ارسال شد. به دلیل حساسیت‌های رسم‌الخط و اعراب‌گذاری، اصلاحات متعددی اعمال شد که حدود چهار تا پنج سال به طول انجامید. در برخی موارد ناچار می‌شدم یک صفحه را چندین بار بازنویسی کنم تا از نظر فنی و قواعد رسم‌المصحف کاملاً منطبق شود.

وی افزود: گاهی حتی جای یک همزه یا نحوه قرارگیری علائم وقف و تنوین نیازمند بازنگری کامل صفحه بود و به دلیل محدودیت‌های زیبایی‌شناسی خط نستعلیق، امکان استفاده از کشیده‌های متعدد در هر سطر وجود نداشت؛ بنابراین هماهنگی میان اصول خوشنویسی ایرانی و ساختار مصحف عثمان‌طه، کاری بسیار دشوار و زمان‌بر بود.

این خطاط برجسته با اشاره به اخذ مجوز نهایی در سال گذشته گفت: پس از تأیید نهایی، مسئله اصلی تأمین هزینه‌های چاپ بود که با همراهی و رایزنی‌های انجام‌شده و حمایت مالی بانک قرض‌الحسنه مهر ایران، زمینه چاپ این قرآن در آستانه ماه مبارک رمضان فراهم شد.

وی تأکید کرد: پیشنهادهایی برای چاپ این اثر در خارج از کشور نیز مطرح شد، اما اعتقاد داشتم قرآنی که به دست یک هنرمند ایرانی و شیعه کتابت شده، باید در جمهوری اسلامی ایران به چاپ برسد.

نیک‌بین در پایان با قدردانی از همه حامیان این پروژه اظهار داشت: خدا را شاکرم که توفیق داد قدمی هرچند کوچک برای قرآن کریم، شهر بیرجند و کشورم بردارم. امیدوارم این اثر مورد قبول درگاه الهی قرار گیرد و بتواند زمینه انس بیشتر مردم با کلام وحی را فراهم کند.

چاپ نخستین قرآن تمام نستعلیق به سبک عثمان‌طه به قلم کاتب بیرجندی

علی ظهوری، سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی، هم در این مراسم، با اشاره به اهمیت این اثر فاخر اظهار داشت: قرآن رایج در جهان اسلام که امروز در منازل عموم مسلمانان وجود دارد، به خط استاد عثمان طه کتابت شده و سال‌هاست به عنوان مصحف معیار در کشورهای اسلامی شناخته می‌شود و کتابت در این سطح و اسلوب، کاری کاملاً تخصصی و فنی است.

وی افزود: به فضل الهی، جمهوری اسلامی ایران به این افتخار دست یافت که یک قرآن کامل به صورت «تمام نستعلیق» و با رعایت سبک و اسلوب رایج، به قلم یکی از اساتید ممتاز خوشنویسی بیرجند به رشته تحریر درآید؛ اثری که حاصل 10 سال مجاهدت هنرمندانه استاد نیکبین است.

سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی ادامه داد: استاد نیکبین که از اساتید ممتاز خوشنویسی و دارای رتبه‌های کشوری هستند، یک دهه از عمر خود را صرف کتابت کامل قرآن کریم کردند؛ اثری که با وجود اخذ تأییدیه‌های لازم از مراجع ذی‌صلاح از جمله دارالقرآن جمهوری اسلامی، به دلیل هزینه‌های سنگین چاپ و تأمین کاغذ، مدتی بر زمین مانده بود.

ظهوری با اشاره به دشواری‌های تأمین اعتبار چاپ این اثر گفت: هزینه‌های بالای چاپ، وارداتی بودن کاغذ و نوسانات ارزی، فرآیند انتشار این قرآن نفیس را با چالش مواجه کرده بود تا اینکه با پیگیری‌های صورت‌گرفته و همراهی مدیران بانک قرض‌الحسنه مهر ایران، تأمین اعتبار آن محقق شد.

وی تصریح کرد: با پیشنهاد مطرح‌شده، مقرر شد این قرآن به‌جای هدایای تبلیغاتی مرسوم، در آستانه ماه مبارک رمضان چاپ و در اختیار کارکنان و مشتریان بانک قرار گیرد که اقدامی ارزشمند و فرهنگی محسوب می‌شود.

سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: این اثر طی هفته‌های گذشته در قم به چاپ رسید و مراحل صحافی آن در تهران با بالاترین کیفیت انجام شد و اکنون نسخه‌های آن آماده توزیع است.

ظهوری با بیان اینکه حتی پیشنهادهایی برای چاپ این قرآن در خارج از کشور مطرح شده بود، افزود: با وجود پیشنهادهای مالی قابل توجه از سوی برخی فعالان خارج از کشور، استاد نیکبین بر این باور بودند که این اثر که به دست یک هنرمند شیعه و در جمهوری اسلامی ایران کتابت شده، باید در همین سرزمین و در جهان تشیع به چاپ برسد که این رویکرد، نشانه‌ای از تعهد و عزت‌نفس قرآنی ایشان است.

وی در پایان با تبریک این رخداد فرهنگی در آستانه ماه مبارک رمضان تأکید کرد: چاپ این قرآن نفیس نه‌تنها یک دستاورد هنری، بلکه رویدادی تاریخی برای استان خراسان جنوبی و شهر بیرجند است و بی‌تردید نام کاتب آن در شمار خادمان ماندگار قرآن کریم ثبت خواهد شد.

بانک مهر با تأمین هزینه چاپ 5000 جلد، حامی قرآن نفیس نستعلیق بیرجند شد

محمدحسین فرهمندراد، رئیس شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در خراسان جنوبی،  نیز در این مراسم، با تبریک فرارسیدن ماه مبارک رمضان اظهار داشت: امیدواریم خداوند توفیق دهد در این ماه پربرکت، هم عامل به دستورات قرآن باشیم و هم از لحظه‌لحظه‌های آن بهره‌مند شویم.

وی با اشاره به روند حمایت بانک از چاپ این اثر فاخر افزود: موضوع چاپ این قرآن در جلسه‌ای با حضور آقای ظهوری مطرح شد و پس از آشنایی با اثر استاد نیک‌بین و بررسی مجوزها، تصمیم گرفتیم موضوع را از طریق تهران پیگیری کنیم؛ هرچند تأمین چنین اعتباری در استان کار آسانی نبود.

رئیس شعب بانک مهر در خراسان جنوبی ادامه داد: یکی از نکاتی که برای ما اهمیت داشت، حفظ شأن و هویت استانی این اثر بود. پیشنهاد شد قرآن برای رونمایی به تهران منتقل شود، اما تأکید کردیم اثری که به دست یک هنرمند بیرجندی خلق شده، باید ابتدا در خراسان جنوبی رونمایی شود.

فرهمند تصریح کرد: بانک مهر متعهد شد هزینه چاپ پنج هزار جلد از این قرآن نفیس را تقبل کند و از ابتدا نیز شروطی مطرح شد؛ از جمله اینکه رونمایی رسمی در استان انجام شود و در کنار مصحف، شناسنامه‌ای جامع تهیه شود تا مخاطبان در سطوح ملی با پیشینه، مدت زمان کتابت، فرآیند اخذ مجوز و جایگاه هنری اثر آشنا شوند.

وی خاطرنشان کرد: قرآن کریم ذاتاً ارزشمند است، اما این مصحف به دلیل 14 سال مجاهدت هنرمندانه، اصلاحات مکرر و مقاومت در برابر پیشنهادهای خارج از کشور، ارزشی مضاعف دارد و باید این ارزش برای مخاطب تبیین شود.

رئیس شعب بانک مهر در خراسان جنوبی با بیان اینکه این بانک یک مجموعه کاملاً قرض‌الحسنه است، گفت: ما نه سودی پرداخت می‌کنیم و نه سودی دریافت می‌کنیم و درآمدهای بانک در مسیر مسئولیت‌های اجتماعی هزینه می‌شود. چه مسئولیتی بالاتر و ارزشمندتر از حمایت از نشر قرآن کریم.

فرهمند در پایان ضمن قدردانی از استاد نیک‌بین، مسئولان فرهنگی استان و همراهان این طرح اظهار داشت: اگر توفیقی در این مسیر حاصل شده، به برکت نام قرض‌الحسنه و لطف الهی بوده است و امیدواریم این اقدام، زمینه‌ساز حمایت‌های بیشتر از ظرفیت‌های فرهنگی و قرآنی خراسان جنوبی باشد.

در پایان این مراسم، نخستین نسخه چاپی قرآن کریم به خط نستعلیق ایرانی، توسط کاتب اثر به رسم یادبود به آیت الله عبادی، نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی اهدا شد.

انتهای پیام/