امنیت خلیج فارس با ترکیب دانش راهبردی و تجربه میدانی تأمین شده است

به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، در پی شهادت سردار سرافراز، دریادار علیرضا تنگسیری از فرماندهان اثرگذار و پیشگام در حوزه دفاع دریایی کشور، بار دیگر نگاه‌ها به جایگاه راهبردی خلیج فارس و تنگه هرمز معطوف شده است؛ گذرگاهی که به عنوان شریان حیاتی انرژی جهان، نقشی تعیین‌کننده در معادلات ژئوپلیتیک و قدرت بین‌المللی ایفا می‌کند.

بسیاری از ناظران و تحلیلگران معتقدند دست برتر ایران در مدیریت این منطقه حساس و مقابله با تهدیدات جبهه صهیونی-آمریکایی، مدیون طراحی دکترین‌های دفاعی هوشمندانه و حضور فرماندهانی است که شناخت عمیقی از ظرفیت‌های بومی و جغرافیای منطقه داشته‌اند.

در همین راستا، خبرنگار تسنیم گفت‌وگویی تفصیلی با محمدصالح شادمانی، دکترای سیاست‌گذاری عمومی، کارشناس ارشد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل و پژوهشگر حوزه حکمرانی انجام داده است. در این گفت‌وگو، ضمن بررسی اهمیت راهبردی تنگه هرمز، به نقش بی‌بدیل شهید تنگسیری در امنیت دریایی و خاطراتی از نگاه فرماندهان عالی‌رتبه نظامی به توانمندی‌های ایشان پرداخته شده است. متن کامل این گفت‌وگو در ادامه آمده است:

تسنیم: با توجه به تحولات منطقه، جایگاه دریا و به‌ویژه خلیج فارس در معادلات قدرت جهانی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شادمانی: در جهان امروز دریاها صرفاً مسیرهای حمل‌ونقل نیستند، بلکه شریان‌های حیاتی اقتصاد، امنیت و قدرت به شمار می‌روند. بسیاری از معادلات ژئوپلیتیک جهان حول محور کنترل و مدیریت این مسیرهای دریایی شکل می‌گیرد. کشوری که بتواند جغرافیای دریایی خود را به‌درستی بشناسد و از ظرفیت‌های آن بهره بگیرد، در واقع توانسته است دامنه نفوذ و قدرت خود را فراتر از مرزهای سرزمینی گسترش دهد.

برای ایران نیز دریا، به‌ویژه در جنوب کشور، صرفاً یک مرز طبیعی نیست؛ بلکه بستری برای امنیت ملی و یکی از عناصر مهم قدرت ژئوپلیتیکی محسوب می‌شود. به همین دلیل شناخت دقیق از جغرافیای خلیج فارس و تحولات آن برای سیاست‌گذاری‌های دفاعی و امنیتی کشور اهمیت ویژه‌ای دارد.

تسنیم: تنگه هرمز در این میان چه جایگاهی در معادلات منطقه‌ای و جهانی دارد؟

شادمانی: تنگه هرمز یکی از حساس‌ترین و مهم‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان است. بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز اقتصاد جهانی از این مسیر عبور می‌کند و همین مسئله باعث شده است این منطقه همواره در کانون توجه قدرت‌های جهانی قرار داشته باشد.

به همین دلیل مدیریت امنیت این منطقه نیازمند نگاه راهبردی و شناخت دقیق از شرایط جغرافیایی و سیاسی آن است. در واقع هرگونه تحول در این منطقه می‌تواند بر اقتصاد جهانی و معادلات ژئوپلیتیک منطقه اثرگذار باشد و همین موضوع اهمیت نقش ایران در تأمین امنیت این گذرگاه راهبردی را دوچندان می‌کند.

تسنیم: دکترین دفاع دریایی ایران چگونه شکل گرفته و چه عواملی در تقویت آن نقش داشته‌اند؟

شادمانی: دکترین دفاع دریایی ایران بر پایه ترکیبی از تجربه میدانی، شناخت دقیق جغرافیای منطقه و استفاده از ظرفیت‌های بومی شکل گرفته است. در این نگاه، امنیت دریایی صرفاً با حضور نظامی در آب‌ها تأمین نمی‌شود، بلکه نیازمند فهم دقیق از محیط دریایی و طراحی راهبردهایی است که بتواند در شرایط مختلف کارآمد باشد.

در این میان فرماندهان میدانی نقش بسیار مهمی داشته‌اند؛ فرماندهانی که سال‌ها در این منطقه حضور داشته و با واقعیت‌های عملیاتی آن آشنا بوده‌اند. تجربه این فرماندهان به تدریج به شکل‌گیری یک نگاه راهبردی در حوزه دفاع دریایی کمک کرده است.

تسنیم: در این میان از شهید تنگسیری به عنوان یکی از فرماندهان اثرگذار در این حوزه یاد می‌شود. نقش او را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شادمانی: شهید تنگسیری از جمله فرماندهانی بود که شناخت عمیقی از جغرافیای خلیج فارس داشت و همین شناخت به او کمک می‌کرد تصمیم‌های مؤثری در حوزه دفاع دریایی اتخاذ کند. او در کنار تجربه میدانی، نگاه راهبردی نیز به تحولات منطقه داشت و تلاش می‌کرد ظرفیت‌های موجود در این منطقه را در قالب یک دکترین دفاعی منسجم به کار بگیرد.

همین ویژگی‌ها باعث شد بسیاری از فرماندهان عالی‌رتبه نظامی به توانمندی و شناخت او از منطقه اعتماد داشته باشند.

تسنیم: آغاز فعالیت‌های رزمی شهید تنگسیری در دریا به چه دوره‌ای بازمی‌گردد؟

شادمانی: حضور او به سال‌های دفاع مقدس بازمی‌گردد؛ زمانی که کشتی‌های ایران به طور مداوم هدف حملات رژیم بعث عراق قرار می‌گرفتند. در آن مقطع، او و همرزمانش با استفاده از قایق‌های تندرو عملیات‌هایی علیه مواضع دشمن انجام دادند که به تدریج موجب تغییر شرایط در دریا شد.

این تجربه‌ها بعدها در شکل‌گیری تاکتیک‌ها و رویکردهای دفاع دریایی ایران نقش مهمی ایفا کرد و به تقویت امنیت آب‌های منطقه کمک کرد.

تسنیم: شما به خاطره‌ای از شهید سپهبد شادمانی درباره شهید تنگسیری اشاره کرده‌اید. این خاطره چه بود؟

شادمانی: شهید سپهبد شادمانی که سال‌ها مسئولیت فرماندهی عملیات ستاد کل نیروهای مسلح و هماهنگی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء را برعهده داشت، مأموریت‌های متعددی به جنوب کشور انجام می‌داد. بارها از ایشان شنیدم که می‌گفتند: «تا تنگسیری در جنوب حضور دارد، خیال ما از تنگه هرمز و جزایر راحت است.»

این جمله نشان می‌دهد که فرماندهان عالی‌رتبه نظامی تا چه اندازه به شناخت و توان مدیریتی او در حوزه دریایی اعتماد داشتند و حضور او را عامل مهمی در تأمین امنیت این منطقه می‌دانستند.

تسنیم: در چنین شرایطی مدیریت گذرگاه‌های راهبردی مانند تنگه هرمز چه ملاحظاتی دارد؟

شادمانی: در مدیریت چنین گذرگاه‌هایی، زمان‌بندی تصمیم‌ها اهمیت بسیار زیادی دارد. این مسیرها صرفاً مسیرهای حمل‌ونقل نیستند، بلکه در بسیاری از مواقع به ابزارهایی مؤثر در معادلات قدرت تبدیل می‌شوند. بنابراین هرگونه تصمیم درباره نحوه بهره‌برداری از آن‌ها باید با محاسبه دقیق و در نظر گرفتن پیام‌هایی که به طرف مقابل منتقل می‌کند اتخاذ شود.

تجربه‌های تاریخی نیز نشان می‌دهد که در بزنگاه‌های حساس، صبر و محاسبه دقیق می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در نتایج نهایی داشته باشد.

انتهای پیام/