استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد، صدای زنگ خطر سالهاست در آمارهای جمعیتی کشور به صدا درآمده، اما حالا این هشدار دیگر فقط یک تحلیل کارشناسی یا یک نمودار آماری نیست؛ بحران، آرامآرام وارد کوچهها، مدارس، خانهها و حتی آینده اقتصادی و امنیتی استانها شده است. خراسان شمالی، استانی که زمانی به جوانی جمعیت و پویایی خانوارها شناخته میشد، امروز در مسیر خاموش و نگرانکنندهای قرار گرفته؛ مسیری که انتهای آن، پیرشدن تدریجی شهرها، کوچک شدن خانوادهها و خالی شدن آینده از نیروی جوان است.
آمارها دیگر تعارف ندارند؛ به جز یک شهرستان، تمام شهرستانهای خراسان شمالی با کاهش رشد جمعیت روبهرو هستند. این یعنی بحران از مرحله هشدار عبور کرده و وارد فاز فرسایش جمعیتی شده است. در بسیاری از مناطق استان، کلاسهای درس خلوتتر از گذشته شدهاند، آمار تولد کاهش یافته و میانگین سن جمعیت در حال بالا رفتن است؛ اتفاقی که اگر متوقف نشود، در سالهای آینده میتواند استان را با بحران کمبود نیروی کار، فشار سنگین اقتصادی، افزایش هزینههای درمان و حتی تهدیدهای اجتماعی و امنیتی روبهرو کند.
کارشناسان جمعیت سالهاست هشدار میدهند که سقوط نرخ فرزندآوری، فقط یک مسئله خانوادگی نیست؛ بلکه یک بحران استراتژیک برای آینده کشور محسوب میشود. جامعهای که جوانی خود را از دست بدهد، در آینده نهتنها موتور تولید و توسعهاش خاموش میشود، بلکه در حوزههای امنیتی، اقتصادی و حتی فرهنگی نیز آسیبپذیر خواهد شد. امروز بسیاری از کشورهای دنیا میلیاردها دلار هزینه میکنند تا بحران سالمندی را کنترل کنند، اما در ایران، این بحران با سرعتی نگرانکننده در حال پیشروی است.
خراسان شمالی نیز حالا در قلب همین بحران قرار گرفته است؛ استانی که بخش قابل توجهی از جمعیت جوان آن درگیر مشکلات اقتصادی، بیکاری، گرانی مسکن و ناامنی معیشتی هستند و همین عوامل، سن ازدواج را بالا برده و تمایل به فرزندآوری را کاهش داده است. بسیاری از زوجهای جوان امروز حتی برای تأمین حداقلهای زندگی با مشکل مواجهاند و طبیعی است که در چنین شرایطی، تصمیم برای فرزندآوری به یکی از سختترین انتخابهای زندگی تبدیل شود.
مسئولان استانی معتقدند برای عبور از بحران جمعیت، تنها شعار کافی نیست و باید زیرساختهای واقعی حمایت از خانواده فراهم شود. اعظم الهامی مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری خراسان شمالی، با اشاره به روند سالمندی جمعیت در استان، تأکید میکند که کاهش رشد جمعیت تقریباً تمام شهرستانهای استان را درگیر کرده و این مسئله نیازمند اقدامات فوری و جدی است.
او معتقد است حل بحران جمعیت بدون ایجاد آرامش اقتصادی، امنیت شغلی و ثبات اجتماعی ممکن نیست؛ چرا که جوانان در شرایط بیثبات اقتصادی، ریسک تشکیل خانواده و فرزندآوری را نمیپذیرند. به گفته وی، توجه همزمان به مسائل اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و حتی روانی جامعه، شرط اصلی موفقیت سیاستهای جوانی جمعیت است.
در چنین شرایطی، دولت تلاش کرده بخشی از سیاستهای تشویقی را در استان اجرایی کند. یکی از مهمترین این اقدامات، واگذاری زمینهای طرح جوانی جمعیت در تمامی شهرستانهای خراسان شمالی است؛ طرحی که مسئولان از آن بهعنوان یکی از وعدههای مهم دولت چهاردهم یاد میکنند. هرچند بسیاری معتقدند بحران جمعیت تنها با واگذاری زمین حل نخواهد شد و نیازمند بستهای گسترده از حمایتهای معیشتی، شغلی، بیمهای و فرهنگی است.
از سوی دیگر، بخشی از ظرفیتهای حمایتی نیز همچنان برای مردم ناشناخته مانده است. به گفته مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری، حمایتهای بیمهای مناسبی برای مادران در نظر گرفته شده، اما بخش قابل توجهی از جامعه هدف حتی از وجود این امکانات اطلاع ندارند؛ موضوعی که ضعف جدی در اطلاعرسانی و ارتباط دستگاههای اجرایی با مردم را نشان میدهد.
قانون جوانی جمعیت که از سال 1400 به دستگاههای اجرایی ابلاغ شده، هنوز در ابتدای مسیر اجرا قرار دارد و بسیاری از بندهای آن در استانها به مرحله اثرگذاری کامل نرسیده است. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که بحران جمعیت منتظر تکمیل بروکراسی و جلسات اداری نمیماند. هر سال کاهش تولد، یعنی یک گام نزدیکتر شدن به آیندهای که در آن، جمعیت سالمند بر جمعیت جوان غلبه خواهد کرد؛ آیندهای که هزینههای سنگین اقتصادی و اجتماعی آن، سالها بعد خود را نشان خواهد داد.
امروز مسئله جمعیت دیگر فقط دغدغه مسئولان حوزه خانواده نیست؛ این بحران به مسئلهای راهبردی برای آینده کشور تبدیل شده است. اگر سیاستهای حمایتی، امنیت اقتصادی، اشتغال پایدار، مسکن قابل دسترس و امید اجتماعی بهصورت همزمان تقویت نشود، خراسان شمالی و بسیاری از استانهای دیگر، در دهههای آینده با نسلی کمجمعیت، جامعهای پیر و اقتصادی فرسوده روبهرو خواهند شد؛ بحرانی خاموش که شاید امروز آرام به نظر برسد، اما فردا میتواند به یکی از سنگینترین چالشهای کشور تبدیل شود.
اعظم الهامی، در گفت وگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد با اشاره به وضعیت جمعیت در استان اظهار داشت: کشورمان با روند سالمندی جمعیت روبرو است و این موضوع در استان ما نیز مشهود است.
وی با ارائه آمارهایی از وضعیت جمعیتی استان گفت: در استان ما به غیر از یک شهر، مابقی شهرستانها با کاهش رشد جمعیت روبرو هستند که این موضوع نیازمند توجه ویژه و اقدامات جدی است.
الهامی افزود: توجه به تمام جوانب مسائل اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و سیاسی در سطح استان ضروری است و میبایست در بستر آرامش، امنیت و ثبات اقتصادی و اجتماعی، اقدامات لازم برای افزایش جمعیت صورت پذیرد.
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری از تحقق یکی از مهمترین وعدههای دولت چهاردهم در سطح استان خبر داد و گفت: با پیگیریهای مستمر استاندار و همکاری فرمانداران و دستگاههای اجرایی مربوطه، اعطای زمینهای جوانی جمعیت در تمام شهرستانهای استان به نتیجه رسید.
وی این اقدام را گامی موثر در جهت حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در سطح استان دانست و افزود: این طرح میتواند انگیزهای برای تشکیل خانواده و فرزندآوری در میان جوانان استان باشد.
الهامی با اشاره به حمایتهای در نظر گرفته شده برای مادران در سطح استان گفت: حمایتهای خوبی از سوی بیمهها برای مادران صورت میگیرد که متأسفانه در برخی اوقات جامعه هدف در استان از آن مطلع نیستند.
وی تأکید کرد: دستگاههای مربوطه در استان میبایست اطلاعرسانی بیشتری درباره این حمایتها انجام دهند تا زنان و مادران استان بتوانند از مزایای قانونی خود بهرهمند شوند.
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری با بیان اینکه قانون جوانی جمعیت از سال 1400 مصوب و به دستگاههای اجرایی استان ابلاغ شده است، تصریح کرد: این قانون در ابتدای راه بوده و در سطح استان در حال رشد و تکمیل میباشد.
الهامی در پایان خاطرنشان کرد: همه عوامل و دستگاههای اجرایی در استان باید در کنار هم به خوبی پیش بروند تا منجر به افزایش جمعیت در سطح استان شوند.
انتهای پیام/311/.
جدیدترین نظرات مخاطبان