وقتی دست فرزندتان سیگار دیدید این چند کار را نکنید!

مغز والد در آن ثانیه‌های بحرانی روی حالت خطرقرمز تنظیم می‌شود و اولین پیامش حمله یا قضاوت است که «این همه زحمت کشیدم که این بشی؟» یا «با کی می‌گردی؟».‌اما حقیقت مهم این است که چگونگی برخورد شما در همان ۱۰ دقیقه اول، تعیین می‌کند فرزندتان به سمت شما برمی‌گردد یا برای همیشه پنهان‌کاری را انتخاب می‌کند.‌سیگار کشیدن در نوجوانی معمولاً نه از سر خباثت است و نه برای لجبازی مستقیم با شما؛ بلکه راهکاری اشتباه برای ابراز استقلال، هضم هیجانات منفی، جلب توجه در گروه همسالان یا کنجکاوی است.‌ما در این گزارش، مهارت‌های گام‌به‌گام را مرور می‌کنیم تا این بحران را به فرصتی برای نزدیک‌تر شدن به فرزندتان تبدیل کنید.‌
 
گام اول: قانون مکث ۱۰ ثانیه‌ای و کنترل طوفان هیجان
 
بزرگ‌ترین اشتباه والدین، برخورد لحظه‌ای و احساسی است. اگر سیگار را دست او دیدید یا از جیبش پیدا کردید، رفتارهای زیر را مدیریت کنید.‌داد زدن و مچ‌گیری رفتاری تحقیرآمیز است که مغز نوجوان را در حالت دفاعی قرار می‌دهد. در این حالت او یا دروغ می‌گوید یا با پرخاشگری مقابله می‌کند.‌اگر احساس می‌کنید خونتان به جوش آمده، صحبت را به بعد موکول کنید. نفس عمقی بکشید و بپذیرید که آن لحظه وقت گفتگو نیست. بگویید من الان ناراحتم و غافلگیر شدم، پس باید هر دو آروم بشیم تا بعداً مفصل درباره‌اش حرف بزنیم.
 

گام دوم: فضاسازی برای گفتگوی بدون قضاوت
 
زمانی که هر دو آرام شدید، فضای امنی برای گفتگو ایجاد کنید.‌از رفتارهای تخریب‌کننده روابط دست بکشید. برچسب‌هایی مثل بی‌عرضه، لاابالی یا معتاد را کنار بگذارید و به جای آن رفتار را توصیف کنید و بگویید دیدن سیگار دست تو من را نگران کرد.‌به جای بازجویی و پرسیدن جملاتی مثل از کی می‌کشی یا کی به تو داد، پرسش‌های باز مطرح کنید و بپرسید چی شد که تصمیم گرفتی امتحانش کنی.‌سخنرانی و نصیحت درباره داغون شدن ریه را متوقف کنید. شنونده فعال باشید و سکوت کنید تا او دلیل اصلی‌اش را بگوید.
 
‌گام سوم: ریشه‌یابی به جای تنبیه
 
به جای اینکه تمام تمرکزتان را روی خود سیگار بگذارید، روی علت سیگار تمرکز کنید. از او بپرسید حسش بعد از کشیدن سیگار چیست. آیا حس بزرگ‌شدن به او می‌دهد؟ آیا در جمع دوستانی است که او را مجبور می‌کنند؟ آیا فشارهای درسی یا روانی زیادی روی دوشش است؟‌نوجوان باید حس کند شما پشت او هستید، نه در مقابل او. وقتی علت را پیدا کنید، حل مسئله ساده‌تر می‌شود. اگر دلیلش اضطراب است، باید راه کاهش اضطراب را یاد بگیرد. اگر فشار همسالان است، باید مهارت نه گفتن را تمرین کند.‌‌
 
گام چهارم: تعیین مرزهای روشن بدون خط‌ ونشان کشیدن
 
پذیرش هیجانات نوجوان به معنی موافقت با رفتار اشتباه او نیست. شما باید موضع خانواده را خیلی شفاف اما با لحنی محترمانه بیان کنید.‌قوانین خانه را یادآوری کنید و بگویید سلامت تو خط قرمز ماست و ما سیگار کشیدن را تایید نمی‌کنیم چون نگران سلامتیت هستیم.
 

از تنبیه‌های سنگین و ناگهانی پرهیز کنید. بریدن پول توجیبی برای چند ماه یا حبس کردن در خانه فقط باعث می‌شود او ماهرانه تر سیگار بکشد و عطر بزند تا بوی آن را مخفی کند.‌عواقب منطقی بگذارید. این عواقب باید با رفتار مرتبط باشد، مثلاً محدود شدن زمان رفت‌وآمد با دوستی که او را به این کار تشویق کرده است.‌
 
گام پنجم: ارائه جایگزین و همراهی عملی
 
ترک یک رفتار نیاز به جایگزین دارد. نوجوان را در مسیر پیدا کردن راه‌های سالم برای تخلیه هیجان همراهی کنید.‌ورزش و فعالیت‌های هیجانی مثل باشگاه، شنا یا کوهنوردی به فرآیند پاکسازی بدن و آزادسازی اندورفین کمک می‌کند.‌با او سناریوهای مختلف را برای آموزش نه گفتن تمرین کنید. مثلاً اگر دوستی به او سیگار تعارف کرد، یاد بگیرد چطور بدون ضایع شدن در جمع بگوید نه ممنون.‌اگر خودتان سیگار می‌کشید، الگوسازی کنید و انتظاری از نوجوان نداشته باشید. اولین قدم این است که خودتان برای ترک اقدام کنید یا حداقل در حضور او سیگار نکشید.‌دوران نوجوانی فصل آزمون و خطاست. مواجهه با سیگار کشیدن نوجوان اگرچه نگران‌کننده است، اما پایان دنیا نیست.‌اگر به جای جبهه‌گیری و ایجاد رعب و وحشت، صبور باشید و با ابزار گفتگو و همدلی جلو بروید، این چالش به نقطه عطفی برای اعتماد متقابل و صمیمیت بیشتر بین شما و فرزندتان تبدیل خواهد شد.هدف شما شکست دادن نوجوان نیست، بلکه همراهی با او برای شکست دادن یک رفتار نادرست است.
منبع: فارس