به گزارش خبرنگار مهر، علیعبداللهخانی معاون سیاسی و بینالملل و قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور در نشست خبری با عنوان «گفتمان جنبش خیابانی حفاظت از ایران» اظهار کرد: این نشست درباره حضور گسترده و طولانی مردم در شبها برای دفاع از نظام و کشور است که از زوایای راهبردی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است.
وی افزود: مطالب در سه بخش «ماهیتشناسی پدیده»، «شناخت ویژگیها» و «دغدغههای مطرحشده» ارائه میشود.
عبداللهخانی تأکید کرد: مهمترین برداشت این است که وقایع رخداده در خیابان طی این ۹۰ شب، بنا بر شاخصهها و معیارهای متعدد، حقیقتاً یک جنبش اجتماعی و ملی بزرگ، ضداستعماری نوین و در راستای حفاظت از جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود.
وی گفت: سه ویژگی کلیدی شامل گستردگی مشارکت، سازماندهی جنبش و اهداف آن مورد بررسی قرار گرفت. بررسی دقیق هر سه محور تأیید میکند که آنچه در خیابان رخ داده، به معنای واقعی یک جنبش است.
قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور اظهار کرد: طبق آخرین نظرسنجی مورخ ۲۴ یا ۲۵ فروردین، بیش از ۵۶ درصد مردم سراسر کشور حداقل یکبار در این جنبش مشارکت کردند و ۴۲ دهم درصد در اکثر شبها حاضر بودند.
وی افزود: این آمار برای یک جنبش اجتماعی بسیار بزرگ است؛ در حالی که در انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ حدود ۱۰ درصد و در اکثر انقلابهای جهان حداکثر ۵ درصد مشارکت وجود داشت.
عبداللهخانی گفت: با کسر افراد زیر ۷ یا ۸ سال از جمعیت حدود ۸۰ میلیون نفری، حدود ۴۰ میلیون نفر شرکت داشتند و کمتر از ۴۰ میلیون نفر بهطور مکرر مشارکت کردند.
معاون سیاسی و بینالملل در پاسخ به منتقدان این واژه گفت: اگرچه گاه با این برداشت مخالفت شده، اما نظر معاونت راهبردی پس از گفتگوهای متعدد و بررسیها، آن را یک جنبش بزرگ ملی، ضداستعماری و در جهت حفاظت از جمهوری میداند.
معاون سیاسی و بینالملل و قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور اظهار کرد: در این ایام گروههای متعددی از طریق پشتیبانی فرهنگی و لجستیکی در خیابان حضور و فعالیت داشتند. این حضور، هویت احیا شده جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب را تأیید میکند و نشاندهنده نقشآفرینی مردم در شرایط سخت است.
عبدالله خانی گفت: ویژگیهای این جنبش شامل نقش زنان در غیر خشونتآمیز بودن آن، فرهنگمحوری تجمعات از جمله لبخند و همدلی، خویشاوندسالاری به دلیل حضور خانوادهها، و وقار مدرن بود. میتوان تأکید کرد که خون امام شهید در رگهای این جنبش جریان دارد، زیرا این جنبش دقیقاً از صبح روزی که خبر شهادت رهبر معظم انقلاب داده شد آغاز شد.
وی بیان کرد: مردم در روز اول جنگ در حالی که در شوک و حیرانی به سر میبردند، بدون دستور قبلی، سراسیمه به خیابان آمدند.
معاون سیاسی و بینالملل و قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور اظهار کرد: این تجمعات از میدان انقلاب تهران و نیز از نقاط مختلف و با حضور جمعیتهای پراکنده آغاز شد و دقیقا این نهضت دقیقاً از روز شهادت رهبر انقلاب شروع شد. این آغاز، شوک شهادت را به همراه داشت و برداشت من این است که هنوز شوک شهادت اجازه درک روشنی از این رویداد را نداده است و در آینده شتاب بسیار زیادی به این نهضت وارد خواهد شد.
عبدالله خانی با اشاره به احتمال تشیع رهبر شهید انقلاب ، گفت: پیشبینی میکنم برای تشیع. خبر انقلاب حدود ۱۵ میلیون نفر از سراسر کشور در تهران حضور خواهند یافت که شرایط جدیدی رقم خواهد زد و جنبش را وارد مرحلهای نوین خواهد کرد.
وی ادامه داد: تا به امروز نداشتیم که رهبری دینی و زعامتپذیر با این شکل و شمایل به شهادت برسد؛ این یک شهادت کاملاً متفاوت است.
قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور عنوان کرد: در مورد دغدغهها، اولین مورد نگرانی درباره روایت برای آیندگان است؛ نگرانی از آنکه در آینده این نهضت به همین ابعاد و عظمت مستند نشود. حتی در مورد جنگ تحمیلی هشت ساله که هنوز به نیم قرن نرسیده، روایتهای جعلی ساخته میشود و اکنون با وجود زیرساختهای رسانهای بیشتر، احتمال جعلیات زیاد است. به نظر میآید نامهایی مانند «جنگ رمضان» یا «جنگ تحمیلی سوم» مناسب جنگ اخیر نیستند و «جنگ میهنی» عنوان مقبولتری است.
وی ادامه داد: دغدغه دوم، نحوه پایانپذیری تجمعات خیابانی است؛ پایان این نهضت باید متناسب با عظمت آن باشد. دغدغه دیگر، انعطافپذیری در نسبت با جنبش خیابانی و گسترش دامنه حضور است. همه متفقالقولند که این جنبش از گشودگی بالایی برخوردار است و باید گشودگیها بیشتر شود تا اقشار مختلف، حتی کسانی که از ترس دور بودهاند، به کشور بپیوندند. کدهای مختلف نشان میدهند ظرفیت وجود دارد؛ در جنگهای سایر کشورها مهاجرت افزایش مییابد، اما در جنگ ما اتفاق معکوس افتاد و یک میلیون و پانصد هزار نفر در زمان جنگ وارد کشور شدند.
معاون سیاسی و بینالملل و قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور اظهار کرد: برخلاف انتظار رسانههای بیگانه برای خروج مردم از کشور در زمان جنگ، شواهد نشاندهنده جریان معکوس است؛ از جمله حضور داوطلبانه ۲۰۰۰ نفر در بهشتزهرا برای غسل دهی و ثبتنام ۳۰ میلیون نفر در پویش «جانفدا» که گویای ظرفیت گشودگی بالای این جنبش است.
وی افزود: دغدغه دیگر، پوشش رسانهای گزینشی بود که بیشتر بر میادین اصلی تمرکز داشت، در حالی که میادین فرعی حاوی مفاهیم عمیقتری از نقشهای خودجوش و تنوع ایدهها، نگرشها و سبکهای زندگی بود که کمتر دیده شد.
عبدالله خانی گفت: یکی از ابعاد مغفول مانده در تحلیلها، نقش «دست خدا» در حضور ملت در خیابانها با وجود تمامی مخاطرات و تحلیلهای متفاوت است.
وی با اشاره به موضوع ناتوانی روشنفکری در کشور گفت: موضوع دیگر، ناتوانی جامعه روشنفکری ایران در ایفای رسالت خود است؛ چرا که این جریان، وقایع را معکوس پیشبینی و روایت کرد. تصور آنها این بود که با آغاز جنگ، مردم معترض به خیابان میآیند و نظام فرو میپاشد، اما مردم در حمایت از کشور آمدند و حتی یک نفر از مسئولان نیز پناهنده یا جدا نشد، به گونه ای که تلاشهای سیاسی از جمله مداخله رئیسجمهور آمریکا برای پناهندگی چند ورزشکار در استرالیا نیز با شکست مواجه شد.
وی بیان کرد: شکست روشنفکری ناشی از نگاه کتابخانهای به پدیدههای میدانی است. در این میان، شرکتکنندگان و بهویژه بانوان، برای اولین بار احساس دیده شدن و عاملیت داشتند. همچنین بر اساس تأکید آقای ربیعی، این جنبش ملی متعلق به تمام ملت است و باید از آلودگیها و بهرهبرداریهای سیاست داخلی کاملاً مبرا بماند.
عبدالله خانی در بخش دیگری از سخنان خود و در تشریح ویژگیهای تجمعات اخیر اظهار کرد: شرکتکنندگان در شبهای متوالی و شرایط خطرناک، علیرغم بمبارانها و وجود شهدا، بینظیر بودهاند. پراکندگی سنی شامل ۵۲ درصد ۱۸ تا ۲۹ سال، ۵۸ درصد ۳۰ تا ۴۹ سال و ۶۰ درصد ۵۰ سال به بالا بوده است. همچنین سطح تحصیلات شامل ۶۲ درصد زیر دیپلم، ۵۵ درصد دیپلم و ۵۲ درصد دانشگاهی و توزیع جغرافیایی شامل ۶۰ درصد روستایی، ۵۹ درصد شهرهای غیرمرکز استان و ۵۲ درصد شهرهای مرکز استان است.این اعداد گویای گستردگی مشارکت در جمعیت و تنوع جغرافیایی است.
وی بیان کرد: سازماندهی این جنبش ابتدا خودجوش و از درون خیابان شکل گرفت و پس از آن گروههای مردمی مانند مداحان و فرهنگیان مشارکت کردند، اما اکنون نیز سازماندهی عمدتاً خودجوش باقی مانده است. هدف جنبش، دفاع همزمان از ایران و نظام، در برابر رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکاست؛ بهطوریکه ۷۱.۸ درصد مشارکتکنندگان صراحتاً بیان کردهاند برای هر دو آمدهاند.
عبدالله خانی این ماهیت را «مبعوث شدن ملت» نامید و خاطرنشان کرد: برخلاف نهضتهای پیشین که رهبران مشخصی داشتند، این جنبش پس از شهادت رهبر انقلاب، مستقیماً توسط مردم رهبری شد که در هفتههای اول و فقدان ساختار فرماندهی، بقای کشور را تضمین کردند. این جنبش متعلق به هیچ گروه سیاسی نیست و نیازی به توجیه یا آگاهسازی مجدد ندارد، بلکه خواستگاه مستقیم ملت است.
معاون سیاسی و بینالملل و قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور، با تاکید بر نقش محوری مردم در تحولات اخیر اظهار کرد: مردم در کف خیابان خود بزرگترین آگاهیدهندگان و رهبران این نهضت هستند؛ لذا جریانات سیاسی باید به دنبال فهم، حمایت و حرکت در پسِ این جنبش باشند. وی افزود: با توجه به عاملیت ملت و بر اساس بند هشت اصل سوم قانون اساسی، ضروری است مشارکت مردم در عرصههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به نقشی ممتاز تبدیل شود تا از رابطه خادم و مخدومی فراتر رفته و اداره کشور به مردم واگذار شود.
قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور تاکید کرد: این جنبش متعلق به تمام ملت ایران است، زیرا بر اساس نظرسنجیها، ۱۳.۷ درصد شرکتکنندگان خواهان حفظ وضع موجود، ۷۵.۵ درصد خواهان اصلاح جزئی و بیشتر و ۵.۳ درصد خواهان تغییر بودهاند؛ این تنوع نشان میدهد که حتی غایبان نیز در این حرکت نماینده دارند. همچنین حضور ۶۷.۳ درصد از شرکتکنندگان انتخابات ۱۴۰۳ و ۳۲.۷ درصد از کسانی که در انتخابات ۱۴۰۰ شرکت نکرده بودند، تایید میکند که این جنبش متعلق به ۹۰ میلیون ایرانی است.
وی در ادامه به ویژگی «زنانگی جنبش» اشاره کرد و گفت: نزدیک به ۷۰ درصد شرکتکنندگان در تجمعات را زنان تشکیل دادهاند. خانمها نه تنها عاملیت اصلی حضور در خیابان را بر عهده داشتند، بلکه با کنشگری شبانه در خیابان و مدیریت نهضت پشتیبانی در روز در مساجد و مراکز مختلف، نقش کلیدی ایفا کردند.
معاون سیاسی و بینالملل و قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور در پاسخ به سوال خبرنگار مهر در رابطه با اقدامات و کارهای پژوهشی صورت گرفته توسط معاونت راهبردی به عنوان بازوی علمی و پزوهشی کشور در خصوص حفظ و مدیریت تنگه هرمز بعد از جنگ به عنوان یک مطالبه ملی ، اظهار کرد: در این سهماهه، سه یا چهار کار متفاوت در معاونت راهبردی انجام و به دولت ارائه شد که آثار آن حتی در مذاکرات مشهود است.
وی افزود: تنگه هرمز به پدیدهای بسیار حائز اهمیت در امنیت ملی تبدیل شده و به دغدغه مقامات و سایر نهادها بدل گشته است. اگرچه این تنگه همواره در تاریخ حضور داشته، اما پس از جنگ اخیر، قابلیتها و ظرفیتهای آن آشکار شد.
قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور عنوان کرد: هرچند درباره کاربرد هرمز دیدگاههای مختلفی وجود دارد؛ آیا باید به عنوان اهرمی برای کسب مطالبات استفاده شود یا ظرفیتی بازدارنده در نظر گرفته شود تا باور این موضوع در ذهن دشمن ایجاد شود که در صورت تهاجم، از این تنگه علیه آنها استفاده خواهد شد؟ یا اینکه به پدیدهای برای ایجاد نظام امنیت دستهجمعی تبدیل شود که در آن همه در امنیت یا ناامنی مشترک باشند؟ این مباحث هم در مذاکرات و هم در محافل نظریهپردازی مورد بحث است و دشمن نیز در تلاش است تا جایگاه این ظرفیت را در آینده محدود کند.
وی بیان کرد: معاونت راهبردی چندین مطالعه انجام داده و نتایج آن را برای مقامات ارسال کرده است. از منظر مالی، سالانه حدود ۲۰۰۰ میلیارد دلار تراکنش مالی از خلیج فارس و تنگه هرمز شامل نفت خام، فرآوردههای پالایشی، پتروشیمی، سوخت جت که بخش عمدهای از نیاز آسیا و اروپا را تأمین میکند، کودهای شیمیایی و ترافیک مالی بیمه و حملونقل عبور میکند. وابستگی جهان به این منطقه بسیار بالاست.
عبدالله خانی گفت: دغدغه اصلی ما این است که بهانهای برای گروگانگیری جهان نباشد، بلکه مسئولیتپذیری ایران را نشان دهیم، البته ایران همواره تا قبل از جنگ و علیرغم تهدیدات، از جمله در دوره اول ترامپ که صادرات نفت به صفر رسید، امنیت این منطقه را حفظ کرد و مسئولیتپذیری خود را در اوج نشان داد. اکنون نیز میخواهیم مسئولیتپذیر باشیم، اما خط قرمز ما موجودیت کشور و نظام سیاسی است.
وی خاطرنشان کرد: اگر موجودیت کشور به خطر بیفتد، از تمام ظرفیتها از جمله تنگه هرمز برای دفاع از آن استفاده خواهد شد. فرمول فعلی این است که هم مسئولیتپذیر باشیم و هم به دیگران باور دهیم که جمهوری اسلامی در صورت تهدید موجودیتش، از این ظرفیتها بهره خواهد برد.
عبدالله خانی در خصوص اقدامات لازم برای حفظ سرمایه اجتماعی بوجود آمده در این جنگ، عنوان کرد: تدابیری اتخاذ شده است که لایههای مختلف ۳۱ میلیون نفر ثبتنامکننده، در شرایط بسیار خطرناک پای کار باشند. هرچند گفتمان محلهمحوری رئیسجمهور و ضرورت دفاع موزاییکی و تفویض اختیارات بر بهرهبرداری از این ظرفیت تأکید دارد، اما هنوز سازماندهی لازم برای استفاده کامل از این ۳۱ میلیون نفر فراتر از یک پویش صورت نگرفته است که این موضوع جزو دغدغههای ما جهت تدوین طرحی مشخص میباشد.
وی گفت: در تجمعات اخیر، میزان همدلی و پذیرش متقابل میان افرادی با پوششهای متفاوت بسیار بالا بود؛ بهطوریکه غلبه با همراهی بود نه برخورد. همچنین باید گفت موضوعاتی نظیر حجاب دستوری و دفعی نیستند و جامعه برای حل این مسائل نیازمند زمان است.
قائم مقام معاونت راهبردی رئیسجمهور عنوان کرد: اگرچه ممکن است سیاستهای متناقض یا تقابلهای فکری تداوم یابد، اما فرهنگ و هویت ایرانی در بلندمدت جامعه را به یک نقطه تعادل خواهد رساند. طرفین باید با پذیرش واقعیتها به یکدیگر فرصت دهند تا این فرآیند برآمده از بطن جامعه، به تعادلی پایدار منتهی شود.
معاون سیاسی و بینالمللی و قائممقام معاونت راهبردی رئیسجمهور، در پاسخ به پرسشی پیرامون حفظ منافع ملی در مذاکرات اظهار کرد: دادههای نظرسنجیهای معتبر نشاندهندهٔ وجود ترکیبی متناقض در آرای مردمی است که در عین حال قابل جمعبندی میباشد؛ مردم ضمن بیاعتمادی به آمریکا، خواهان توافق هستند و هرچند جنگ محتملترین گزینه تلقی میشود، اما اولویت اصلی آنان پرهیز از آن است.
وی افزود: تحلیلگران نباید با گزینشگری و صرفاً بر اساس روایتهای شخصی یا نظرسنجیهای غیرمعتبر قضاوت کنند، بلکه باید به دادههای علمی و مراکز معتبر رجوع نمایند. اتفاقا این آمارها نشان دهنده بلوغ اجتماعی مردم به آن است که همزمان نگران خطر جنگ باشند و هم مذاکره را بخواهند؛ این دو امر ناسازگار نیستند. بنابراین، روایتسازان موظفند امانتدار باشند و تنها به استناد نظرسنجیهای دارای اعتبار رسمی، سخنانی را به زبان مردم بیان کنند، نه بر اساس مشاهدات محدود خیابانی یا برداشتهای فردی.
قبل از سخنان عبدالله خانی مشاور معاون راهبردی رئیسجمهور در سخنانی اظهار کرد: محور مسئولیت ما «مشارکت سیاسی» بوده است که تلاش کردیم انواع آن را در چارچوب قوانین احزاب، انتخابات و تشکلها و همچنین در سناریوهای پس از جنگ بررسی و تدوین کنیم. مهمترین شکل مشارکت سیاسی در سالهای اخیر، مشارکت در جنبش خیابانی حفاظت از ایران به عنوان بزرگترین جنبش ضد استعماری بوده که بیش از ۹۰ شب متوالی ادامه یافته است.
جلیلی گفت: در نشست اخیر، با حضور جامعهشناسان و متخصصان ضد استعماری از جمله دکتر علی ربیعی، کوروش علیانی، دکتر محمدصادق فرامرزی و دکتر نرگس آذری، و همچنین نمایندگان نهادهای تصمیمساز مانند دکتر اسماعیلی، حسین افشار و مصطفی زمانیان گفتگو شد. همچنین باید گفت حضور سازماندهندگان مردمی از میادین که ما خودشان را دعوت کرده بودیم، تجربهای لذتبخش بود و کیفیت نکات مطرحشده فراتر از انتظار ما بود.
مشاور معاون راهبردی رئیسجمهور عنوان کرد: ابعاد این جریان گسترده شامل ۴۰۰ شهر و بیش از ۵۶ میدان در تهران بود که تداوم ۹۰ شبانه آن بیسابقه است.اشکال دیگر مشارکت شامل تونلهای پرچمگردانی با طولهای کیلومتری، پاتوقهای جوانان با تمهید وزارت ورزش، نشستن در خانه هنرمندان با اجرای موسیقی نواحی، کمپین «به نام ایران» با حدود ۳۰ برنامه در تهران، اصفهان و شیراز، و برنامههای ورزشی همچون استقبال از فوتبالیستهای زن و بدرقه تیم ملی مردان بود.
جدیدترین نظرات مخاطبان