بالا بردن توانایی‌های ذهنی سالمندان با «کم‌کردن کالری دریافتی روزانه»

به گزارش ایسنا، بیماری آلزایمر و دیگر انواع زوال عقل، هم‌زمان با افزایش سن جمعیت، شیوع بیشتری پیدا کرده‌اند. زوال عقل اصطلاحی کلی برای کاهش توانایی‌هایی مانند حافظه، یادگیری، توجه، تصمیم‌گیری و حل مسئله است؛ کاهشی که ممکن است انجام فعالیت‌های روزمره را دشوار کند. زنان و همچنین افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، با احتمال بیشتری برای ابتلا به چنین مشکلاتی روبه‌رو هستند. به همین دلیل، شناسایی روش‌های ساده و قابل اجرا برای محافظت از سلامت مغز در دوران سالمندی اهمیت زیادی دارد. این روش‌ها در صورت اثبات اثربخشی می‌توانند در کنار مراقبت‌های پزشکی و توصیه‌های معمول مربوط به سبک زندگی به کار گرفته شوند.

رژیم غذایی و سایر عوامل مربوط به سبک زندگی از مدت‌ها پیش با خطر ابتلا به زوال عقل مرتبط دانسته شده‌اند، بااین‌حال، پژوهش‌های اندکی مستقیماً بررسی کرده‌اند که آیا تغییر هدفمند این عوامل واقعاً می‌تواند خطر را کاهش دهد یا عملکرد شناختی را بهبود بخشد. بیشتر برنامه‌های کاهش وزن بر مقدار کالری دریافتی تمرکز دارند، اما زمان خوردن غذا نیز ممکن است مهم باشد. «غذاخوردن محدود به زمان» به الگویی گفته می‌شود که فرد تمام وعده‌ها و خوراکی‌های روزانه خود را در یک بازه مشخص، برای مثال هشت تا ۹ ساعت، مصرف می‌کند و در باقی ساعات چیزی نمی‌خورد. پژوهشگران در یک مطالعه جالب کوشیده‌اند روشن کنند که آیا کوتاه‌کردن این بازه، در مقایسه با پنجره معمول حدود ۱۲ساعته، می‌تواند مزیتی فراتر از کاهش وزن ایجاد کند.

سو شپسیز، محقق و متخصص تغذیه و استاد دانشگاه راتگرز و چند تن از همکارانش، در یک پژوهش مقدماتی، ارتباط میان محدودکردن پنجره روزانه غذاخوردن و تغییر بعضی توانایی‌های شناختی را در زنان مسن دارای اضافه‌وزن یا چاقی ارزیابی کرده‌اند.

در این کارآزمایی بالینی، ۴۷ زن ۵۰ تا ۷۹ ساله دارای اضافه‌وزن یا چاقی شرکت کردند. به همه شرکت‌کنندگان توصیه شد میزان انرژی دریافتی خود را روزانه ۵۰۰ کالری کاهش دهند. از میان آنان، ۲۶ نفر موظف شدند خوردن تمام غذاهای خود را به کمتر از ۹ ساعت در روز محدود کنند. سایر شرکت‌کنندگان پنجره معمول غذاخوردن، یعنی حدود ۱۲ ساعت در روز، را حفظ کردند.

افراد گروه غذاخوردن محدود به زمان، عموماً فقط از ساعت ۱۰ صبح تا ۶ عصر غذا می‌خوردند و میانگین پنجره غذاخوردن آنان ۸٫۲ ساعت بود. این عدد در گروه دیگر به‌طور میانگین به ۱۲٫۳ ساعت می‌رسید. برنامه شش ماه ادامه یافت و سپس عملکرد شرکت‌کنندگان در آزمون‌های برنامه‌ریزی فضایی، حل مسئله، حافظه، یادگیری، انجام هم‌زمان چند کار و سرعت واکنش مقایسه شد.

پس از شش ماه، شرکت‌کنندگان به‌طور میانگین حدود ۱۵ پوند، معادل تقریباً ۶٫۸ کیلوگرم، وزن کم کرده بودند. میزان کاهش وزن در دو گروه تقریباً یکسان بود. بااین‌حال، زنانی که غذاهای روزانه خود را در پنجره هشت تا ۹ ساعته مصرف کرده بودند، در پایان برنامه کاهش وزن در آزمون‌های برنامه‌ریزی فضایی و حل مسئله بهبود معناداری نشان دادند. برنامه‌ریزی فضایی به توانایی فرد برای درک موقعیت‌ها و طراحی مراحل لازم برای رسیدن به یک هدف اشاره دارد.

در گروه غذاخوردن محدود به زمان، گرایشی به کاهش خطا در آزمون‌های حافظه و یادگیری نیز مشاهده شد، اما در آزمون‌های انجام هم‌زمان چند کار یا سرعت واکنش، تفاوت معناداری میان دو گروه وجود نداشت. به گفته شپسیز، آثار مشاهده‌شده متوسط بود، ولی می‌تواند نشان‌دهنده توانایی بهتر برای به‌خاطرآوردن اطلاعات هنگام انجام کارهای روزانه و کاهش اشتباه‌های مرتبط با حافظه، توجه و حل مسئله باشد. همچنین هرچه پنجره غذاخوردن بیشتر کاهش یافته بود، بهبودهای شناختی بیشتری پیش‌بینی می‌شد.

یک نکته مهم این است که کاهش وزن دو گروه تقریباً برابر بود. بنابراین، تفاوت مشاهده‌شده در برخی آزمون‌های شناختی را نمی‌توان صرفاً به بیشتر بودن کاهش وزن در گروه غذاخوردن محدود نسبت داد. این یافته احتمال می‌دهد که زمان‌بندی مصرف غذا، افزون بر مقدار کالری، با برخی جنبه‌های عملکرد مغز ارتباط داشته باشد. بر اساس توضیح پژوهشگر اصلی، توقف غذاخوردن چهار ساعت پیش از خواب و محدودکردن مصرف روزانه غذا به هشت یا ۹ ساعت ممکن است مزایایی بیشتر از حفظ پنجره معمول ۱۲ ساعته داشته باشد.

با وجود این، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که یافته‌ها باید در مطالعاتی با تعداد شرکت‌کنندگان بیشتر تأیید شوند. آنان همچنین قصد دارند سازوکارهای احتمالی این ارتباط را بررسی کنند، از جمله تعامل میان ساعت زیستی بدن، مسیرهای تشخیص مواد مغذی، التهاب و سلامت سوخت‌وساز. ساعت زیستی همان چرخه درونی بدن است که خواب، بیداری و بسیاری از فعالیت‌های جسمی را در طول شبانه‌روز تنظیم می‌کند.

یافته‌های این مطالعه در نشست سالانه NUTRITION ۲۰۲۶ که رویداد اصلی سالانه انجمن تغذیه آمریکا به حساب می‌آید، ارائه شده‌اند.

منبع: ایسنا