روایتی از خیرین آبرسان در چالش کمبود آب آشامیدنی خراسان‌رضوی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد،باتوجه به چالش آب آشامیدنی بهداشتی در سراسر کشور، گروه های خیرین آبرسان با هدف تأمین آب شرب در مناطق روستایی و کم برخوردار و دارای تنش آبی نیازمند احداث توسعه و گسترش تجهیزات و تأسیسات آب شرب شروع به فعالیت کردند.

محمدرضا قربانی‌جامی، مدیرعامل مجمع خیرین آبرسان خراسان‌رضوی از فعالان اجتماعی است که تجربیات میدانی فراوانی در زمینه‌ی فعالیت‌های داوطلبانه و خیریه در حوزه‌های مختلف مخصوصاً مدرسه‌سازی و آبرسانی کسب کرده‌است، او عقیده دارد که امروز بزرگ‌ترین چالش کشور آب آشامیدنی بهداشتی، سالم و پایدار است. آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گفتگویی است که با وی داشته‌ایم.

از دغدغه تا اقدام، شکل‌گیری مجمع رسمی خیرین آبرسان در خراسان رضوی

تسنیم: در مورد اهداف مجمع خیرین آبرسان خراسان رضوی بیشتر توضیح می‌دهید؟

قربانی جامی:از چند سال قبل تعدادی از خیران کشوری و استانی و حتی شهرستانی در استان خراسان رضوی وارد حوزه خیر آبرسانی شده‌اند و اتفاقات بسیار خوبی هم افتاده است که بخشی از آن در پاسخ به سؤال قبلی شما مطرح شد.

با توجه به استقبال خوب خیرین و تجربیاتی که در سایر حوزه‌ها وجود داشت عده‌ای از فعالان اجتماعی استان مخصوصاً دغدغه‌مندان حوزه‌ی آب به این فکر افتادند تشکلی قانونمند و رسمی را تأسیس و همه‌ی امور از کانال این تشکل که دارای ضابطه است و تحت نظارت، پیگیری شود، لذا ابتدا هیئت مؤسس تشکیل شد و پس از اخذ مجوز از استانداری خوشبختانه این تشکل مردم‌نهاد داوطلبانه‌ی غیرسیاسی، غیردولتی و غیرانتفاعی با هدف تأمین آب شرب مناطق روستایی و کم برخوردار و دارای تنش آبی نیازمند احداث توسعه و گسترش تجهیزات و تأسیسات آب شرب به‌صورت کاملاً رایگان و عام‌المنفعه و بدون اتکا به منابع دولتی توسط اعضا و خیرین منوط به اخذ استعلام و تائید دستگاه تخصصی(وزارت نیرو) و تحت نظارت محتوایی دبیرخانه شورای ملی توسعه و حمایت از تشکل‌های مردم‌نهاد کارخودش را شروع‌کرد.

نکته مهم علاوه بر اینکه این مجمع دارای شناسه ملی، شماره ثبت و مجوز رسمی و قانونی است، سه ضلع اصلی فعالیت در این نهاد مردمی عبارت‌اند از : مجمع خیرین آبرسان آب شرب کشور، مرکز جهاد آبرسانی و شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی و مشهد، در این‌ ترکیب مسئولیت‌ جذب‌ خیرین و هدایت آنان ‌به ‌سمت ‌آبرسانی ‌برعهده ‌مجمع است و مسئولیت‌ بهره‌برداری‌ صحیح، مطابق‌ نیات‌ خیر یا خیران به عهده شرکت‌های آب‌ و فاضلاب خراسان و مشهد و امور وابسته به آنان است.

در واقع آبرسانی به روستاها بر اساس مطالعات انجام‌شده در شرکت‌های آب و فاضلاب و تحت نظارت و تائید و اعلام نیاز آنان انجام می‌شود و این سه رکن اصلی در ترکیب مجمع خیرین آبرسان در یک همکاری دقیق و تعریف‌شده، مشارکت خیرین در آبرسانی به روستاها را به شکلی منطقی محقق می‌نمایند.

درست است کسی که در راه خدا قدم می‌بردارد تا رنجی از مردم کاسته شود و زندگی مردم تعالی پیدا کند، سقفی بر سر بی‌خانمانی سایه افکند، مدرسه‌ای ساخته شود، کام تشنه‌ای سیراب گردد با خدای خودش معامله می‌کند و نیازی به تشکر و تقدیر از کسی ندارد و هیچ خیّری برای تقدیر و تشکر کار خیر انجام نمی دهد اما قدرشناسی ذاتا دلگرمی می آورد، وظیفه ما تقدیر و تشکر از خیران و واقفان و انعکاس امور خیر آنان در سطح جامعه به‌منظور فراگیر شدن این امر خیر است، رسالت دیگر این مجمع نظارت برتحقق نیات خیران است.

مشارکت 130 میلیاردی خیران، گره‌گشای مشکلات آب شرب روستاهای خراسان رضوی

تسنیم: کمک‌های خیران در حوزه‌ی آب در استان خراسان رضوی توضیح دهید؟

قربانی جامی: کار سقایی و آبرسانی از قدیم‌ در کشور و استان جاری و ساری بوده، درگذشته دورتر در قالب ساخت آب‌انبار، حفر قنات و حتی ساخت سد و امروزه شکل آن‌قدری فرق کرده، مثلاً خیران به‌جای ساخت آب‌انبار ایستگاه‌های برداشت آب شیرین می‌سازند، دستگاه تصفیه و آب‌شیرین‌کن نصب می‌کنند در انتقال، ساخت مخازن، ایجاد شبکه‌های توزیع، حفر و تجهیز چاه، میکروب‌زدایی، بهسازی چشمه‌ها، لایروبی قنوات و حتی در اصلاح شبکه‌ها و خطوط انتقال و رفع نارسایی‌ها به کمک متولیان آب آمده‌اند، خوشبختانه تاکنون به امر آب‌رسانی به حدود 620 روستا در سطح استان خراسان‌رضوی کمک کرده‌اند، برخی از این روستاها صد در صد توسط خیران انجام‌شده و برخی با مشارکت آبفا و مردم روستاها مشکل آب آشامیدنی آنان حل‌شده، مثلاً برای پروژه‌ای که به‌صورت مجتمع بوده و به شش روستا آبرسانی شده یک خیر به نام حاج اکبر ابراهیمی که امروز به‌عنوان پدر آبرسان ایران شناخته می‌شود هزینه شده است.

بیشتر کمک‌های خیران در حوزه آب شرب خراسان رضوی در قالب اهدای لوله در سایزها و انواع و فشارهای مختلف بود که متراژ آن به 1300 کیلومتر (110.000 متر) می‌رسد ضمن اینکه تاکنون 3750 مترمکعب مخزن در سازه‌های گوناگون ازجمله: بتی، گالوانیزه، کامپوزیت و پلی‌اتیلن به تعداد 70 باب ساخته و یا تهیه گردیده و بزرگ‌ترین آن‌ها مخزن 500 مترمکعبی بتنی دوقلوی نیمه دفن و کوچک‌ترین آن‌ها مخزن 20 مترمکعبی پلی‌اتیلن است ضمناً تاکنون تعداد 10 حلقه چاه توسط خیرین حفر و تجهیز و تحویل آبفا شده است و در امر تعویض پمپ‌های سوخته نیز کمک‌های خوبی از سوی خیران صورت گرفته است به‌گونه‌ای که تاکنون 56 دستگاه پمپ توسط خیرین خریداری و اهدا گردیده است و تاکنون پیداکرده‌اند بالغ‌بر 130 میلیارد تومان در این حوزه هزینه نموده‌اند همچنین لازم به ذکر است که بزرگ‌ترین پروژه خیری کشور در حوزه آب توسط جناب حاج اکبر ابراهیمی در تربت‌جام خراسان رضوی احداث‌شده است.

بحران آب، مسئولیتی همگانی؛ ضرورت همراهی خیران و دولت برای تأمین آب سالم

تسنیم: مگر تأمین آب شرب مردم از وظایف حاکمیتی نیست؟ چرا خیران باید ورود کنند؟

قربانی جامی:درست است که تأمین آب سالم و بهداشتی از وظایف حاکمیت است و به‌طور مشخص وزارت نیرو این وظیفه خطیر و ذاتی را به عهده دارد که از طریق شرکت‌های زیرمجموعه ازجمله شرکت منابع آب و شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، آب‌شرب موردنیاز مردم را چه در شهر چه در روستا تأمین کند.

اقدامات بسیار ارزنده‌ای توسط دولت در دست اجرا است، هر کس تلاش‌های دولت را نادیده بگیرد کم انصافی کرده‌است اما مشکلات بسیار زیاد است و امروز روزی است که متمکنین مملکت باید در کنار مسئولان قرار گیرند و مشکل آب آشامیدنی را حل کنند، این موضوع در همه دنیا و در تمام کشورها مرسوم است که در زمان‌های بحرانی مردم و سازمان‌های مردم‌نهاد به کمک دولت قرار می‌گیرند.

این معنی‌اش این نیست که دولت کم‌کاری کرده یا کم‌کاری می‌کند، اولاً مشکل آب، مشکل جهانی است و به‌گونه‌ای تمام ممالک دنیا با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، ثانیاً کاهش نزولات آسمانی، تغییر نوع و فصل بارش‌ها و خشک‌سالی‌های پی‌درپی در سال‌های گذشته و در خیلی از روستاهای کشور مخصوصاً روستاهایی که آب آَشامیدنی آنان به‌صورت سطحی از منابع محلی از قبیل رودخانه‌ها، قنوات و چشمه‌ها و حتی برخی از شهرها از طریق سدها تأمین می‌گردیده است به علت این خشک‌سالی‌ها، دسترسی به آب آشامیدنی و سالم را برای آنان غیرممکن یا خیلی سخت شده است.

 امروز شما به هر دشتی می‌روید ترک‌های چهره خاک که حکایت از تشنگی و درد درونی آن دارد را می‌بینید. مضاف بر آن مستحضرید که در یک اقدام جهادی در سال‌های اولیه انقلاب اغلب روستاهای کشور توسط جهاد سازندگی لوله‌کشی شد و امروز بیش از چهل سال از عمر تأسیسات آن می‌گذرد با توجه تکنولوژی آن روز و استفاده از لوازم و مصالح موجود در آن زمان، طبیعی است که این تأسیسات فرسوده و از حیز انتفاع خارج و نیاز به بازسازی مجدد دارد. 

علاوه بر آن افت سطح آب منابع زیر زمینی، رشد و بزرگ شدن شهرها و شهرک‌ها نیز منابعی را بر متولیان آب تحمیل می‌کند، لذا باید به کمک دولت آمد و گرنه این آتش دامن همه‌ی ما را خواهد گرفت.

بحران جهانی آب؛ نیمی از جمعیت جهان در مرز کم‌آبی و 2 میلیارد انسان بدون آب سالم

تسنیم: آیا در کشورهای دیگر هم خیریه آبرسانی وجود دارد؟

قربانی جامی:امروز مشکل آب مشکل جهانی است، دو میلیارد نفر در جهان هنوز بدون آب آشامیدنی سالم زندگی می‌کنند و به گزارش سازمان بهداشت جهانی، بیش از 115 میلیون نفر از آب خام و آلوده استفاده می‌کنند. بنا بر گزارش یونیسف در سال 2023 تقریباً نصف جمعیت جهان حداقل برای بخشی از سال با کمبود شدید آب مواجه هستند.

مشکل بعدی، آب‌های فرامرزی است که 60 درصد جریان آب شیرین جهان را تشکیل می‌دهند و 153 کشور دارای قلمرو مشترک آب شیرین بوده و حدود 500 سرمنشأ آب شیرین در جهان، مشترک است و تنها 24 کشور در مورد سرمنشأهای آب شیرین مثل یخچال‌ها با هم قرارداد همکاری دارند و سازمان‌های بین‌المللی، خیریه‌ها و سازمان‌های غیردولتی بسیاری به مسئله آب و توسعه توجه داشته و با یکدیگر همکاری می‌کنند. مثل سازمان UN-Water، یکی از آژانس‌های وابسته به سازمان ملل متحد است که با بیش از 30 نهاد و آژانس از سازمان ملل متحد و بیشتر دولت‌ها در زمینه آب همکاری می‌کند لذا این سازمان، یکی از برنامه‌های مهم سازمان ملل متحد در زمینه آب و فاضلاب بوده و یکی از مکانیسم‌های این سازمان برای هماهنگی آژانس‌ها و سازمان‌های غیردولتی است.

یا صندوق خیریه (Charity: Water) توسط این صندوق خیریه صددرصد کمک‌های مردمی صرف ایجاد پروژه‌های آب سالم می‌شود. این خیریه با ارزیابی نیاز آب آشامیدنی ابتدا بر اساس جغرافیا و ارزیابی نیاز یک جامعه را انتخاب می‌کند و سپس با ارتباط با جامعه محلی از آنان در مشارکت و اجرای پروژه‌ها مساعدت می‌گیرد که ازنظر این خیریه مشارکت جامعه محلی بسیار مهم است و منجر به پایدار بودن یک پروژه می‌شود و این مشارکت می‌تواند در امور فنی، کارشناسی، کمک مالی و یا حتی تأمین خدمات موردنیاز باشد لذا این خیریه در 29 کشور در آفریقا، آمریکای لاتین و آسیا، فعالیت دارد و خیلی از صندوق‌های خیریه و سازمان‌های مردم نهاد درکشورهای مختلف حتی پیشرفته ترین کشورهای جهان هستند که به کمک دولت می‌آیند که فرصت پرداختن به آن در اینجا میسر نیست .

امروز حال آب خیلی خوب نیست، صدای آب بسیار اندوهگین به گوش می‌رسد، فراوانی آب، تنها یک توهم است، آب در استان خراسان رضوی قصه‌ی پر غصه‌ای دارد، قبل از اینکه مسئولان پرتلاش و متولیان آب شرب در استان آب کم بیاورند به یاری‌شان برویم

انتهای پیام/282