باورهایی درباره شیر مادر که از اساس اشتباهند

به گزارش بهداشت نیوز، رئیس مرکز جمعیت، سلامت و خانواده وزارت بهداشت، عامل فرهنگی و باورهای نادرست خانوادگی را یکی از دلایل کاهش تغذیه با شیر مادر خواند.

۱۰ تا ۱۶ مرداد هفته ترویج تغذیه با شیر مادر است، موضوعی که در ظاهر شاید اهمیت آن به چشم نیاید، اما می‌تواند سلامت آینده جامعه را تحت‌الشعاع قرار دهد، به طوری‌که دولت‌ها در برنامه‌ریزی‌های خود، ترویج تغذیه با شیر مادر را سرمایه‌گذاری در مورد سلامت جامعه می‌دانند. در همین مورد، رییس مرکز جمعیت سلامت و خانواده وزارت بهداشت از کاهش تغذیه با شیر مادر در دهه اخیر خبر داد و گفت: یکی از دلایل این کاهش، عامل فرهنگی و اجتماعی و در واقع، تلقین اطرافیان مادران در مورد کیفیت شیر آن‌هاست.

دکتر رضا سعیدی توضیح داد: در بسیاری از موارد، اطرافیان مادر با اشاره به وزن نوزاد به او تلقین می‌کنند که کیفیت شیرت خوب نیست و لازم است به نوزاد شیرخشک بدهی تا سریع‌تر چاق شود! در حالی که این نوع وزن گرفتن خوب نیست و بعدها چاقی‌های مرضی، دیابت و انواع بیماری‌ها گریبان بچه‌هایی را که با شیرخشک تغذیه می‌شوند، می‌گیرد.

وی افزود: متأسفانه این عامل فرهنگی و تلقین اطرافیان که از باورهای نادرست و غیرعلمی شکل گرفته، بسیار تأثیرگذار است و باعث می‌شود مادران، نوزادشان را با شیر خود تغذیه نکنند. همین صحبت‌های نادرست باعث می‌شود مادر احساس گناه داشته باشد، دچار عذاب وجدان شود و فکر کند اگر به نوزاد شیرخشک ندهد در حق بچه خود کوتاهی کرده است؛ در حالی که اگر شیر مادر کم است، باید به مادر رسیدگی شود و تغذیه او تغییر یابد تا بتواند نوزاد را بهتر و بیشتر تغدیه کند.

این فوق تخصص کودکان تأکید کرد: ما معتقدیم بچه‌ای که لاغر و سالم باشد، به مراتب بهتر از بچه‌ای است که چاق ولی بیمار است.
دلایل دیگر کاهش تغذیه نوزادان با شیر مادر
به جز عامل روانی، دلایل دیگری نیز در کاهش تغذیه نوزادان با شیر مادر نقش دارد. دکتر سعیدی به دو مورد از آن‌ها اشاره کرد و گفت: سودجویی شرکت‌ها و تبلیغات نادرست تجاری برای فروش مکمل‌ها هم تأثیرگذار است. به جز این مورد، در برخی موارد موانع پزشکی هم وجود دارد.
وی افزود: مثلا ممکن است مادر به دلیل داشتن یک بیماری خاص، امکان شیر دادن نداشته باشد. همچنین مادرانی وجود دارند که در هنگام زایمان چند روزی بستری هستند و بعد از آن، شیرشان خشک می‌شود، یا نوزادانی که زودتر به دنیا می‌آیند و امکان تغذیه از طریق دهان را ندارند و زمانی که آماده می‌شوند، ممکن است شیر مادرشان خشک شده باشد.
ایمنی و شیر مادر
شیر مادر مهمترین عامل ایمنی کودکان است، ایمنی که آن‌ها را در برابر بسیاری از بیماری‌ها مصون نگه می‌دارد، اما این ایمنی صرفا برای دوره نوزادی و کودکی نیست، بلکه در آینده نیز تأثیرگذار خواهد بود.

دکتر سعیدی به مقاوم بودن نوزادانی که شش ماه ابتدایی زندگی خود را صرفا از طریق شیر مادر تغذیه می‌شوند اشاره کرد و گفت: دلیل این مصونیت آن است که سلول‌های ایمنی زنده به مقدار زیاد ابتدا در رحم و بعد از آن از طریق شیر مادر به بدن نوزاد وارد می‌شود. در واقع نوزاد هر بار که توسط شیر مادر تغذیه می‌شود، مقداری ایمونوگلوبولین آ، جی و ام، سلول‌های ایمنی و دفاعی بدن و حتی کمپلمان (پروتئین‌ سیستم ایمنی) را از شیر مادر دریافت می‌کند. در هیچ شیرخشکی، سلول ایمنی یا آنتی‌بادی وجود ندارد؛ این سلول‌ها حتی در شیر پاستوریزه هم به دلیل تغییراتی که برای نگهداری آن داده می‌شود، تقریبا به‌طور کامل از بین می‌رود. عملا فقط شیر مادر این خاصیت را دارد.

به گفته او، شیر مادر همچنین نوعی از ایمنی را ایجاد می‌کند که اثر آن تا آخر عمر با فرد همراه است، در واقع سیستم ایمنی افراد را در مسیر درست قرار می‌دهد، به‌طوری که از بسیاری از آسیب‌ها تا آخر عمر مصون می‌مانند.

رئیس مرکز جمعیت، سلامت و خانواده وزارت بهداشت توضیح داد: سلول‌های بدن مادر با سلول‌های بدن نوزاد کاملا شباهت دارد و واکنش‌های عمومی ‌کمتری ایجاد می‌کند. از این رو مجموعه‌ای از سرطان‌ها و بیماری‌های ناشی از عدم تعادل سیستم ایمنی مثل سرطان لنفاو یا بیماری‌های خودایمنی در افرادی که از شیر مادر تغذیه کرده‌اند به شکل معناداری کمتر اتفاق می‌افتد.

وی افزود: بیماری دیگری که می‌تواند به شیر مادر مرتبط باشد دیابت است. یکی از پایه‌های دیابت خودایمنی است که در آن سلول‌های پانکراس تخریب می‌شود. بیماری‌های گوارشی نیز از عدم تنظیم سیستم ایمنی نشأت می‌گیرند و همه این موارد در افرادی که از شیر مادر تغذیه کرده‌اند کمتر و در افرادی که شیرخشک خورده‌اند بیشتر است.

هفته ترویج تغذیه با شیر مادر

۱۰ تا ۱۶ مرداد هفته جهانی ترویج تغذیه با شیر مادر نامیده می‌شود؛ مناسبتی که برای یادآوری اهمیت این موضوع در نظر گرفته شده است. در این هفته عموم دولت‌ها برای بالا بردن میزان تغذیه با شیر مادر، برنامه‌های تشویقی مختلفی برگزار می‌کنند، چرا که بالا رفتن این نسبت، نوعی سرمایه‌گذاری در زمینه سلامت جامعه محسوب می‌شود.

دکتر سعیدی با اشاره به این رویداد توضیح داد: به این مناسبت، مرکز جمعیت، سلامت و خانواده توصیه می‌کند نوزادان تا شش ماه به صورت انحصاری فقط با شیر مادر تغذیه شوند. در این مدت، همه نیازهای یک شیرخوار توسط شیر مادر تأمین می‌شود و نیاز به هیچ مکملی وجود ندارد. بعد از شش ماه توصیه می‌شود در کنار شیر مادر غذای کمکی هم داده شود. از یک سال به بعد بچه می‌تواند غذای سفره را استفاده کند و در نهایت توصیه می‌شود در دو سالگی شیر مادر قطع شود و روزانه بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ سی‌سی شیر پاستوریزه داده شود.

وی تأکید کرد: اگر همه مادران در شش ماه اول تولد به صورت انحصاری، نوزاد را با شیر خود تغذیه کنند، بیش از ۶۰۰ هزار مرگ و میر کودک و شیرخوار در جهان کاهش پیدا می‌کند. همچنین شیر مادر باعث افزایش ضریب هوش بچه‌ها می‌شود و در برخی مطالعات گفته شده نمره هوش بچه تا هشت نمره بالا می‌رود.

رئیس مرکز جمعیت، سلامت و خانواده گفت: در دهه‌های اخیر به دلایل مختلف، تغذیه با شیر مادر کاهش پیدا کرده است و مطابق آمار در ایران ۴۷ درصد مادران، نوزادشان را به صورت انحصاری با شیر خود تغدیه می‌کنند. آمارهای دنیا هم تقریبا همین بوده و سازمان بهداشت جهانی برای سال ۲۰۳۰ هدف گذاری ۶۰ درصدی قرار داده است. ما با این هدف ۱۲ تا ۱۳ درصد فاصله داریم و باید تلاش کنیم به آن برسیم.

منبع: اطلاعات